Di tích khu miếu tổ nghề gốm Nam Diêu

Miếu tổ Nam Diêu được dân làng xây dựng vào năm Tự Đức thứ 21(1868) tại ấp Nam Diêu, xã Thanh Hà(nay là khối 5,phường Thanh Hà, thành phố Hội An) để thờ cúng tổ nghề gốm, các bậc tiền hiền và hậu hiền những người có công trong công việc truyền bá và phát triển nghề gốm tại Nam Diêu Thanh Hà, Hội An.Để tưởng nhớ những bậc tiền nhân cũng như các vị thần bảo hộ cho nghề, vào ngày mồng 10 tháng Giêng âm lịch hằng năm, nhân dân tổ chức lễ cúng rất linh đình. Cùng với miếu tổ nghề, trong khuôn viên chung còn có các miếu Bạch Mã Thái Giám, miếu Âm linh, miếu Ngũ Hành tiên nương, miếu Sơn tinh Nhị vị được xây dựng vào những thời điểm khác nhau. Đây là những công trình tín ngưỡng không chỉ liên quan đến nghề gốm mà còn gắn liền với đời sống văn hóa tâm linh của cư dân một làng nghề thủ công truyền thống ven sông cận kề cảng thị Hội An.

Trước đây, cư dân làng Thanh Hà sinh sống bằng nhiều nghề, trong đó nổi bật là nghề gốm và hoạt động buôn bán. Nhờ nền kinh tế tương đối phát đạt, cộng đồng nơi đây có điều kiện đầu tư xây dựng nhiều công trình kiến trúc tín ngưỡng.

Do tác động kéo dài của điều kiện tự nhiên, biến đổi địa mạo và đặc biệt là hậu quả khốc liệt của chiến tranh, nhiều công trình tín ngưỡng quan trọng của làng Thanh Hà đã bị hư hại hoặc mất dấu hoàn toàn. Trong bối cảnh đó, sự hiện diện và bảo tồn của các thiết chế tín ngưỡng còn lại, tiêu biểu là Khu miếu tổ nghề gốm Nam Diêu, càng trở nên có ý nghĩa đặc biệt.

Khu miếu tổ nghề gốm Nam Diêu hiện tọa lạc tại tổ dân phố Nam Diêu, phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng. Di tích gồm có 4 ngôi miếu đơn lẻ được xây dựng vào các năm khác nhau, gồm: miếu tổ nghề, miếu Thái Giám, miếu Âm linh, miếu Sơn Tinh Nhị Vị.

Miếu tổ nghề gốm được xây dựng vào năm Tự Đức thứ 21 (1868), trải qua các đợt trùng tu lớn vào các năm 1893 và 1933. Công trình được xây dựng theo kiểu kiến trúc tiền đường ba gian, hậu tẩm; nội thất tạo kiểu thức cuốn vòm.

Phần bờ chảy tiền đường được mở rộng, tạo thêm hai chái bên ở tường đầu hồi. Hệ mái lợp ngói âm dương, bờ nóc đắp thẳng, chia ô hộc trang trí. Nội thất miếu được trang trí phong phú bằng kỹ thuật khảm sành sứ, nổi bật với nhiều cặp câu đối chữ Hán - Nôm và các đồ án sinh động, giá giá trị nghệ thuật.

Có thể khẳng định rằng Khu miếu tổ nghề gốm Nam Diêu là một trong những thiết chế văn hóa tín ngưỡng tiêu biểu và có ý nghĩa đặc biệt đối với cư dân làng Thanh Hà xưa; cho đến nay, khu miếu vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của cộng đồng địa phương.

Không chỉ chứa đựng những giá trị đặc sắc về nghệ thuật kiến trúc, di tích còn bảo lưu các giá trị văn hóa phi vật thể thông qua hệ thống nghi lễ cúng tế cổ truyền và các hoạt động lễ hội tôn vinh nghề gốm truyền thống.

Hằng năm, theo lệ truyền, lễ giỗ tổ nghề gốm Thanh Hà được chính quyền và cư dân địa phương tổ chức tại Khu miếu tổ nghề gốm Nam Diêu nhằm tri ân các vị thần linh bảo hộ thôn xóm, tưởng nhớ công đức các bậc tiền nhân có công khai khẩn đất đai, lập làng, lập nghề.

Hoạt động này không chỉ góp phần gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống mà còn thu hút sự tham gia đông đảo của người dân và du khách, đóng góp tích cực vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

© Hội An Di Sản Văn hóa thế giới
Design by Thanh Son KBS