Di tích Làng Pinh - Chứng nhân lịch sử

1. Lịch sử hình thành và phát triển khu di tích

Thời kỳ Pháp thuộc- Pháp đặt tên là “bản Pin”, sau này người dân phát âm thành “Làng Pinh”. Làng Pinh (thôn Thanh Sơn), xã Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang diện tích khoảng 300ha có trên 300 năm hình thành, xây dựng và phát triển; sau đó đặt tên mới là thôn Thanh Sơn. Là một thôn vùng thấp của xã Thanh thuỷ, cách thành phố Hà Giang 15 km, cách trung tâm xã 5 km, cách cửa khẩu quốc gia Thanh Thuỷ 7km. Địa phận của thôn Thanh Sơn từ mốc km 15 Quốc lộ số 2 Hà Giang - Thanh Thuỷ; từ Quốc lộ số 2 vào trung tâm của thôn khoảng 800m, hệ thống đường giao thông nội thôn, xóm đã được mở rộng và bê tông hóa..

+ Phía Đông giáp xã Phong Quang.

+ Phía Nam giáp xã Phương Tiến.

+ Phía Tây giáp thôn Lùng Đoóc- Thanh Thủy

+ Phía Bắc giáp thôn Giang Nam - Thanh Thuỷ.

Nơi đây chính là cứ hậu cần, kỹ thuật, sở chỉ huy phía trước của quân đội ta, trạm xá tiền phương của các đơn vị qua các thời kỳ. Nơi tập kết quân ra, quân vào....Bộ đội ta đóng quân từ năm 1979. Ngày 28/4/1984, Trung quốc bắn pháo dữ dội vào làng làm 13 ngôi nhà bị cháy.

Tài nguyên du lịch của Thôn Thanh Sơn bao gồm: Cảnh quan núi rừng, các loài cây thuốc, thác suối, hang động và văn hóa truyền thống dân tộc Tày hát then, chứng tích chiến tranh là Trạm Quân Y của sư đoàn 313, 316; văn hóa ẩm thực truyền thống xôi ngũ sắc, cá bỗng, dê núi, vịt bầu và nghề truyền thống đàn tính….

- Khu di tích Làng Pinh: Trong những năm tháng bảo vệ biên giới Vị Xuyên- Hà Giang (từ 1979 - 1989) đây là sở chỉ huy phía trước, cứ hậu cần, kỹ thuật hết sức quan trọng của bộ đội ta và Trạm xá tiền phương, nơi tập kết quân ra, quân vào và cũng là nơi tập kết thương binh, tử sỹ... Nơi đây đã tập kết hàng vạn tấn lương thực, thực phẩm, vũ khí đạn dược để tiếp tế cho những cao điểm ở phía trước như: 1509, 7772, 1110, 685, 468, 400, 300, 266, 233, Đồi đài, Đồi Cô X, Cóc Nghè, xã Lao Chải, Xín Trải, Thanh Đức….

Đồng thời nơi đây cũng đã là căn cứ tập kết của hàng vạn lượt bộ đội ta từ phía dưới lên và từ các chốt về. Đặc biệt là trong các trận đánh, bảo vệ các chốt tiền tiêu bộ đội ta hy sinh và bị thương cơ bản đều được đưa về Làng Pinh để khâm niệm, sơ cứu tạm thời sau đó tiếp tục chuyển về tuyến sau. Làng Pinh những năm tháng chiến tranh, người lính còn đặt cho cái tên là: " Thủ đô của lính - chợ Đồng Xuân". Nơi đây là nơi hội tụ những hương hồn của hàng trăm bộ đội ta đã hy sinh được tập kết về đây và hàng ngàn thương binh, bệnh binh trong suốt những năm chiến tranh biên giới.

- Khu dãy nhà của Đoàn Quyết Thắng và Sư đoàn 316, gồm 05 căn phòng nhỏ.

- Hang Làng Pinh, dẫy cao điểm 615(Núi thần), Cây Hương... trạm quân Y 313 và 316: Nơi đây chính là hậu cứ đặt trạm quân y 313 và 316 trong cuộc chiến tranh biên giới năm 1979-1989. (Trạm xá tiền phương (bên phải) của các đơn vị qua các thơì kỳ- Từ 1984-1989)

- Nhà tưởng niệm được khởi công xây dựng từ ngày 19/7/2021, với các hạng mục, như: Nhà mái che, hai tầng mái, kết cấu móng trụ, khung, mái bằng bê tông cốt thép, dán ngói mũi màu nâu đỏ, đỉnh mái đắp đài sen, các góc mái đắp đầu đao bê tông cốt thép; nền lát gạch Granite; bậc tam cấp ốp lát đá xẻ Thanh Hóa; sân có diện tích rộng 160 m2. Công trình có 1 bia tưởng niệm, 2 bàn lễ, 1 lư hương, 2 cây đèn bằng đá. Tổng giá trị đầu tư 700 triệu đồng, trong đó, 550 triệu đồng trích từ Quỹ phúc lợi của Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam và 150 triệu đồng trích từ kinh phí của Công ty Xăng dầu Hà Giang.

Công trình được xây dựng nhằm tưởng nhớ công ơn các anh hùng liệt sỹ, phát huy truyền thống, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc, đáp ứng sự mong mỏi của các cựu chiến binh, nhân dân địa phương và du khách khi đến tham quan, thắp hương. Đồng thời, tuyên truyền, giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ về sự hy sinh anh dũng, kiên cường của cha, anh quyết tâm bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.

- Thác, Hang và Suối Làng Pinh: Đây là 03 địa danh có nét đẹp kỳ vĩ tự nhiên của Làng Pinh. Trong hang làng Pinh có nguồn nước sạch tinh khiết chảy quanh năm. Hiện toàn bộ các hộ dân tại đây đều lấy nguồn nước từ hang làng Pinh và thác Làng pinh để sinh hoạt và sử dụng vào các mục đích sản xuất nông, lâm nghiệp và chăn nuôi cá Bỗng, Vịt bầu truyền thống.

Thực hiện Chương trình số 62-CTr/TU ngày 29 tháng 3 năm 2013 của Ban thường vụ Tỉnh ủy về phát triển văn hóa gắn với du lịch, giai đoạn 2013 - 2020; Tuyên bố Panhou ngày 07/02/2012 về xây dựng làng văn hóa du lịch tiêu biểu gắn với xây dựng nông thôn mới tỉnh Hà Giang. Thôn Thanh Sơn, xã Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên, là thôn đầu tiên trên địa bàn tỉnh được công nhận đạt 10 tiêu chí làng văn hoá du lịch tiêu biểu gắn với xây dựng nông thôn mới.

Việc triển khai xây dựng làng văn hóa du lịch tiêu biểu gắn với xây dựng nông thôn mới tại thôn Thanh Sơn đã nhận được sự đồng tình, hưởng ứng tích cực của nhân dân trong thôn.

Hiện nay, Thôn có 83 hộ dân và trên 376 khẩu, đa số là người dân tộc Tày, Đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân trong thôn được nâng lên, môi trường, cảnh quan được cải thiện rõ rệt, bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc Tày tiếp tục được bảo tồn, phát huy, thu hút được khách du lịch thăm quan, trải nghiệm./.