Di tích lịch sử Gò Ô Môi – “Địa chỉ đỏ” bên dòng dừa nước
“Có ai Phú Mỹ - Nhà Bè, Nhớ chăng trận đánh ở Gò Ô Môi, Bao năm chiến sự qua rồi, Nhắc cho hậu thế đời đời chớ quên”
Gò Ô Môi là một di tích lịch sử cách mạng tiêu biểu của Quận 7 trước sáp nhập, tọa lạc trên đường Đào Trí, phường Phú Thuận. Nơi đây từng là căn cứ hoạt động bí mật của lực lượng du kích Nhà Bè trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, gắn liền với sự hy sinh anh dũng của ba liệt sĩ: Nguyễn Văn Ba, Lê Văn Sắn và Hồ Văn Nhái trong trận càn quét ngày 23/11/1966. Với ý nghĩa lịch sử sâu sắc, Gò Ô Môi đã được công nhận là Di tích lịch sử cấp Thành phố vào năm 2007 và trở thành một “địa chỉ đỏ” trong công tác giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.
Gò đất này trước đây vốn là nơi ở của bà Ngô Thị Tài. Trong sân nhà có trồng một cây ô môi cao tầm 6-7m nên được dân trong vùng gọi là Gò Ô Môi. Ngoài ra, do bà Ngô Thị Tài tham gia cách mạng có bí danh Ba Lý nên Gò Ô Môi còn có một tên gọi nữa là Gò Chị Ba Lý – thuộc ấp Bà Bướm, xã Phú Mỹ, huyện Nhà Bè.
Vào năm 1964, giữa vùng đầm lầy ven đô xanh ngát dừa nước, ông Hoa Văn Tân – Bí thư chi bộ xã Phú Mỹ đã chọn Gò Ô Môi để đào hầm bí mật hoạt động cách mạng. Tại đây, ông đã gây dựng phong trào và thành lập đội du kích gồm ba chiến sĩ can trường: Lê Văn Sắn, Nguyễn Văn Ba và Hồ Văn Nhái. Gò đất nhỏ bé ấy không chỉ là nơi trú ẩn mà đã trở thành biểu tượng cho lòng yêu nước và tinh thần đấu tranh bất khuất của nhân dân Nam Bộ trong những giai đoạn khó khăn nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ.
Sáng ngày 23/11/1966, một kịch bản không cân sức đã diễn ra: Mỹ - Ngụy huy động cả một tiểu đoàn hơn 400 quân cùng xe tăng, máy bay bao vây thắt chặt Gò Ô Môi. Đối mặt với quân thù đông gấp bội, ba người chiến sĩ du kích vẫn kiên cường bám trụ suốt 4 giờ đồng hồ. Các anh đã anh dũng tiêu diệt 5 tên địch, trong đó có một cố vấn Mỹ ngay tại miệng hầm.
Dù lỗ thông hơi bị phát hiện, các anh vẫn quyết không đầu hàng, đội nắp hầm phản kích gây thương vong cho kẻ thù trước khi ngã xuống dưới làn đạn rốc-két dữ dội. Trong cơn hèn hạ, quân địch ném lựu đạn bồi xác các anh rồi vội vã lấp đất xóa dấu vết. Chính cái hang ổ từng che chở các chiến sĩ đã trở thành huyệt mộ chung, nơi yên nghỉ cuối cùng mà nhân dân đời đời gọi bằng cái tên thành kính: "Mộ Ba Ông".
Huyện ủy Nhà Bè đã nhận xét: “Đây là lần đầu tiên lực lượng du kích hoạt động bí mật đánh địch trong vùng chúng kiểm soát, kiên cường và dũng cảm hy sinh... Hành động đó đã củng cố niềm tin của quần chúng đối với cách mạng.” Sự hy sinh của các anh là minh chứng cho chủ nghĩa anh hùng cách mạng rực cháy đến phút cuối cùng.
Với giá trị lịch sử và ý nghĩa giáo dục sâu sắc, ngày 27/10/2006, Ủy ban nhân dân Thành phố đã chính thức xếp hạng Gò Ô Môi là Di tích lịch sử cấp thành phố (Quyết định số 4839/QĐ-UBND). Hiện nay, giữa hoa đồng cỏ dại và màu xanh của dừa nước, khói hương trên "Mộ Ba Ông" vẫn luôn lan tỏa, như một lời nhắc nhở thế hệ mai sau về lòng biết ơn vô hạn đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc.
