Di tích lịch sử Khu vực Miễu Bà Cố

Miễu Bà Cố là một cái miễu nhỏ, đã có trên 180 năm nay. Theo lời kể lại

của các bậc bô lão tại địa phương thì nơi đây là địa điểm dân ấp Bình Trị I, Bình

Trị II xã Phú Ngãi Trị thờ cúng hai bà Cố Hỷ Liên Tinh và bà Cố Hồ. Hằng năm

vào ngày 16/4 âm lịch, tại Miễu có tổ chức hội lễ Kỳ Yên để cầu an cho dân chúng

sống an lành. Đây là nét sinh hoạt tín ngưỡng có từ lâu của đồng bào địa phương

còn được lưu giữ đến ngày nay.

Thoạt nhìn chỉ là cái miếu nhỏ gắn với tập tục địa phương , nhưng tại khu vực này là nơi lưu giữ những dấu ấn vàng son của dân tộc .Vào ngày 24/02/1954, Tiểu đoàn 309 phối hợp cùng quân và dân Châu Thành bố trí đánh tan diệt gọn Tiểu đoàn BVN 502 và Đại đội 14 Tân An, góp phần làm rạng rỡ cho thành tích chiến đấu của đất và người Long An

anh hùng, trong 9 năm trường kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, góp

phần làm phân tán lực lượng của Pháp ở chiến trường Việt Nam.

Trên mảnh đất này đã diễn ra nhiều trận chiến đấu và chiến thắng của quân

và dân anh hùng. Đặc biệt đến ngày nay, người Tầm Vu vẫn còn kể cho nhau

nghe về những trận đánh xảy ra trên khu vực Miễu Bà Cố. Đây là khu vực có vị trí quân sự quan trọng, án ngữ con đường giao thông nối liền trung tâm huyện Châu Thành ( củ )đi về các xã:

+ Ngay từ giữa thế kỷ XIX đã có những cuộc khởi binh của Phan văn Đạt,

Trịnh Quang Nghị…nổi lên chống Pháp tại đây.

+ Sau khi thực dân Pháp tái chiếm Việt Nam, vào ngày 19/12/1946, tại khu

vực này đã có trận đánh Pháp đầu tiên của Chi đội 14 Tân An và dân quân du kích

Châu Thành: Phục kích và chặn đánh địch thắng lợi, giết nhiều tên giặc, thu 2 tiểu

liên, 01 súng lục, 06 súng trường,…bẻ gãy trận càn của Pháp, gây tiếng vang đánh

giặc đầu tiên ở huyện nhà.

+ Ngày 6/11/1947, thực dân Pháp lại tổ chức cuộc đi càn lần thứ hai vào khu

vực Miễu Bà Cố. Quân và dân Châu Thành gài mìn chờ chúng đến. Khi địch lọt

vào ổ phục kích của ta, đạp trúng mìn, mìn nổ, du kích địa phương đồng loạt xung

phong đánh vào đội hình địch, diệt ngay tại chỗ 18 tên (trong đó có 5 tên quan

Pháp và một sỹ quan Ngụy)

Nhưng có lẽ nổi tiếng nhất, nhiều người còn biết rõ nhất là trận đánh xảy ra

ngay khu vực Miễu Bà Cố (từ cầu Biện Trẹt đổ dài vào ấp 5 Hiệp Thạnh) năm

1954, hay còn gọi là trận Hiệp Thạnh thắng lợi vang dội trong thời kỳ Long An

cùng cả nước đứng lên đánh đuổi thực dân Pháp xâm lược. Một trận đánh vang

lừng gắn liền với tên tuổi quân dân Châu Thành và Tiểu đoàn 309.

Trận Chiến thắng trên khu vực Miễu Bà Cố ngày 24 tháng 2 năm 1954

Giữa tháng 2 năm 1954, theo sự chỉ đạo của Thường vụ Tỉnh ủy và Ban Chỉ

huy Tỉnh đội Tân Mỹ Gò, một đoàn cán bộ gồm chỉ huy của Tỉnh đội, chỉ huy của

Tiểu đoàn 309 và một số cán bộ xuống Châu Thành làm việc với Huyện ủy và

Huyện đội, Chi ủy và Xã đội của một số xã trong huyện. Địa bàn đóng quân của

Tiểu đoàn 309 dự kiến là khu vực Hiệp Thạnh - Phú Ngãi Trị. Sau khi thảo luận và

nghiên cứu phương án chống càn tại đây, ta thấy địch có thể hành quân từ 3 hướng:

Kỳ Son xuống, Tầm Vu lên, Vĩnh Công qua. Lực lượng địch theo ta dự kiến khoảng

01 Tiểu đoàn và được tăng cường một số Phân đội Bảo An địa phương.

Về phía ta có Tiểu đoàn 309 (thiếu 01 Đại đội) được tăng cường một trung

đội địa phương quân Vàm Cỏ và du kích các xã có võ trang. Với tư tưởng chỉ đạo

của ta là nổ súng gần, xuất kích ngắn, cố gắng cơ động binh lực để tập trung lực

lượng tạo khả năng tiêu diệt từng cánh quân địch.

Địa thế Tiểu đoàn bố trí chiến đấu nằm trên lộ 12 khoảng giữa Tầm Vu và Kỳ Son.

Về đồn bót địch, ngoài đồn Vĩnh Công ra, tại Kỳ Son, Tầm Vu, Bình Phước,

… mỗi nơi đều có đồn giặc đóng. Lực lượng địch mỗi đồn thường xuyên có trên

01 Trung đội.

Sau khi nghiên cứu địa thế và đồn bót của địch, Ban Chỉ huy Tiểu đoàn 309

bắt đầu cho quân ta hành quân xuống Châu Thành. Đại đội 939 của Tiểu đoàn 309

xuất phát từ Tân Hòa Đông (huyện Mộc Hóa), hành quân suốt đêm và đến sáng

ngày 22/02/1954 mới đến khu vực Hiệp Thạnh - Phú Ngãi Trị. Thấy bộ đội về

đông đúc, đồng bào địa phương đổ ra đường chào mừng. Đội trinh sát bắt đầu

bung ra nắm tình hình các đồn giặc trong khu vực, du kích địa phương được tủa

ra canh gác từ xa. Nhân dân và du kích địa phương cho biết: Bọn lính trong đồn

Vĩnh Công rất hống hách, liên tục thách thức Tiểu đoàn 307 hoặc 309 của ta về

đánh với chúng. Cứ về chiều khoảng 14 đến 15 giờ, bọn sĩ quan và binh lính trong 19

đồn lại kéo ra chợ và sân banh Vĩnh Công cờ bạc, rượu chè, đá banh,…

Nắm được quy luật đi lại của địch, quân ta chủ trương tiến đánh đồn Vĩnh

Công vào ban ngày. Khi đồn Vĩnh Công thất thủ, bộ đội và du kích địa phương

nhanh chóng ào ra trung tâm xã ổn định nhân dân, thu toàn bộ vũ khí và thu dọn

chiến trường.

Sau khi đánh Vĩnh Công, Đại đội 939 nhanh chóng trở về vị trí trú quân và

kết hợp Đại đội 941 từ Đồng Tháp Mười vừa xuống cũng được bố trí đóng quân

trên khu vực Hiệp Thạnh - Phú Ngãi Trị như cũ (bây giờ khu đất này thuộc địa

phận ấp 5 xã Hiệp Thạnh củ).

Khoảng 3 giờ khuya, tiểu đoàn 309 và bộ đội cùng du kích địa phương vào

bố trí ở trong nhà dân. Thấy bộ đội về, đồng bào nhanh chóng lo chuẩn bị cơm

nước cho anh em. Bữa ăn đang diễn ra trong không khí ấm áp thân mật, đậm tình

quân dân thì phải bỏ dở, do trinh sát thông báo có địch vào. Lệnh Ban Chỉ huy

ban xuống cho các đơn vị về ngay vị trí ổn định đội hình. Lập tức cán bộ chiến sĩ

bỏ đũa, nai nịch súng đạn gọn gàng, theo lệnh chỉ huy rời nhà dân ra bố trí mặt

trận chiến đấu.

Lực lượng ta vào trận gồm 2 đại đội 939 và 941 của Tiểu đoàn 309, phối hợp

địa phương quân Vàm Cỏ (khoảng 01 Trung đội) và một ít dân quân du kích tại

đây. Ban chỉ huy Tiểu đoàn 309 nhanh chóng phán đoán tình hình và triển khai

kế hoạch tác chiến.

Khoảng 10 giờ ngày 24/02/1954 (tức ngày 22 tháng 01 âm lịch), trinh sát

Tiểu đoàn báo cáo có cánh quân:

+ Một cánh khoảng 01 trung đội tăng cường hành quân từ Tầm Vu theo lộ

12 tiến vào cầu Bà Thơm.

+ Một cánh cũng khoảng 01 trung đội tăng cường hành quân từ cầu Vĩnh

Công vào ấp Bình Trị, Nam Rạch Bà Quạ.

Ban Chỉ huy Tiểu đoàn liền thông báo cho các đơn vị nắm rõ tình hình, chuẩn

bị chiến đấu theo phương án đã được thông qua.

Trong lúc đại đội 939 và địa phương quân Vàm Cỏ đang thu dọn chiến trường

tại cầu Bà Thơm, thì tiểu trinh liên của Tiểu đoàn lại báo cáo: Một cánh quân địch

khoảng 01 đại đội từ Kỳ Son hành quân từ lộ 12 vào Phú Ngãi Trị. Ban Chỉ huy

Tiểu đoàn ra lệnh cho các đơn vị đang truy kích địch tại cầu Bà Thơm quay trở về

(vì địch đã chạy xa về hướng Tầm Vu) bố trí đánh địch từ Kỳ Son đang tiến vào

cầu Biện Trẹt (Sau này, qua tù binh ta mới biết đây là Tiểu đoàn BVN số 502 và

Đại đội 14 của Tân An hành quân cơ giới từ Tân An xuống Kỳ Son)

Ngay tối 24/02/1954, Tiểu đoàn 309 sau khi đánh xong trận này đã nhanh

chóng rút quân về Bình Phục Nhì (Gò Công). Sau đó, Tiểu đoàn phối hợp quân

và dân Gò Công đánh tiêu diệt gọn Tiểu đoàn 510 - Ngụy chốt đóng tại đây.

* Kết quả: Tiểu đoàn 309 phối hợp dân và quân Châu Thành đã diệt 145 tên

địch, bắt sống 123 tên, thu nhiều súng và quân trang, quân dụng.

Sau trận đánh địch tại khu vực Hiệp Thạnh - Phú Ngãi Trị (mà trọng điểm là

ngay khu vực Miễu Bà Cố), thắng lợi vang dội, trang bị vũ khí của Tiểu đoàn 309

được đổi mới toàn bộ. Súng cũ ta đem trang bị cho địa phương và du kích để bảo

vệ xóm ấp. Thắng trận này, Tiểu đoàn 309 vinh dự nhận “Huân chương Huân

công hạng III” của Đảng và Nhà nước trao tặng, ghi nhận thành tích của cán bộ,

chiến sĩ tiểu đoàn cùng quân dân Châu Thành trong một chiến đấu hào hùng và

đã lập công lớn; đưa khí thế đánh giặc Pháp và bọn tay sai của cách mạng miền

Nam (nhất là vùng Tân Mỹ Gò) lên cao.

Di tích lịch sử “Khu vực miễu Bà Cố” gắn liền với sự kiện đánh thắng Tiểu

đoàn BVN 502 và Đại đội 14 Tân An vào ngày 24/02/1954, là một di tích có giá

trị lịch sử ghi dấu chiến công chống xâm lược của quân đội ta thời kỳ 9 năm

trường kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp và bọn tay sai.

Di tích lịch sử “Khu vực miễu Bà Cố” còn chứng minh cho thấy sự lãnh đạo

tài tình, sáng suốt của lãnh đạo Tỉnh Mỹ Tho mới (còn gọi là tỉnh Tân Mỹ Gò).

Chiến thắng “Miễu Bà Cố” (hay còn gọi là trận Hiệp Thạnh) là niềm tự hào to lớn của Đảng bộ và quân dân Châu Thành. Một trận đánh thắng lợi của ta,

thực sự là nỗi kinh hoàng của thực dân Pháp cùng tay sai, khi bọn chúng tiến hành

đi càn vào vùng này mong tìm diệt lực lượng cách mạng của ta ở đây.

Chiến thắng trận này là thắng lợi chung về đường lối, phương châm du kích,

kết hợp với nội dung dân vận và Ngụy vận,…Từ đây, khí thế phấn khởi diệt giặc

của nhân dân Châu Thành lên cao. Đồng bào thêm tin tưởng và giúp bộ đội thực

sự trong việc bảo mật, tiếp tế cho cách mạng. Trong lúc đó, tinh thần địch ở các

đồn bót đóng trên địa bàn Châu Thành thêm hoang mang, sa sút. Bọn chúng không

dám ra đồn đi càn thường xuyên như trước mà bắt đầu co cụm cố thủ trong các

đồn bót. Thừa thắng, bộ đội địa phương và dân quân du kích có điều kiện vùng

lên diệt giặc, bảo vệ xóm ấp.

Chiến thắng này cho thấy: Bước vào năm 1954, lực lượng võ trang của ta đã

lớn mạnh và trưởng thành về trình độ tác chiến chỉ huy, có thể đương đầu và đánh

bại quân chủ lực Pháp cùng bọn Ngụy tay sai. Từ trận thắng này phối hợp với

Chiến dịch Đông Xuân 1953-1954 của toàn miền, ta đã đánh bại ý đồ của thực

dân Pháp trong việc tổ chức những Khối chủ lực tác chiến mạnh và đầy đủ về

quân sự để khống chế cách mạng miền Nam, mong muốn thay đổi cục diện chiến

trường và cứu vãn cho sự sa lầy về quân sự của thực dân Pháp tại Việt Nam nói

riêng và Đông Dương nói chung.

Chiến thắng Miễu Bà Cố cùng với những chiến thắng khác của toàn miền

Nam vào đầu năm 1954 góp phần làm phá sản kế hoạch Na-va. Thực dân Pháp

ngày càng sa lầy vào cuộc chiến tranh ở Đông Dương, dẫn đến thất bại thảm hại

tại Mặt trận Điện Biên Phủ vào ngày 7/5/1954, kết thúc 9 năm (1945-1954) trở lại

xâm lược đất nước ta.

Di tích lịch sử “Khu vực Miễu Bà Cố” còn là bằng chứng sống cho những

đóng góp âm thầm của đồng bào địa phương từng nuôi giấu, đùm bọc, chở che

cho phong trào cách mạng tại đây. Năm tháng đã đi qua cùng biết bao mất mát hi

sinh trong chiến tranh của người dân Long An nói chung, Châu Thành nói riêng, Nay là xã Tầm Vu, tỉnh Tây Ninh nhưng di tích lịch sử còn đó như vẫn nhắc nhở đến các thế hệ sau rằng: Để có những ngày hòa bình ấm no hạnh phúc hôm nay, ông cha ta với truyền thống yêu nước chống ngoại xâm đã đứng lên đánh giặc. Mảnh đất này đã thấm máu xương, mồ hôi và nước mắt của bao lớp người đã ngã xuống trong cuộc chiến đấu lâu dài, gian lao, bền bỉ. Với những giá trị trên, lịch sử “Trận đánh Miễu Bà Cố” là móc son hào hùng của dân tộc, với những hy sinh sương máu của cha ông ta cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, Trong Mùa khai trương đầu tiên của nền giáo dục tự chủ năm 1945 Bác Hồ đã gửi thư cho học sinh bày tỏ sự quan tâm sâu sắc sự kỳ vọng lớn lao về thế hệ tương lai “ Non sông Việt Nam có có trở nên tươi đẹp hay không; Dân tộc Việt Nam có bước tối đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không; chính là nhờ công sức học tập của các em”

Để xứng đáng là cháu ngoan của Báo Hồ kính yêu, tôi tinh tưởng vào thế hệ của các cháu là tương lai đất nước, phát huy hơn truyền thống yêu nước ra sức học tâp rèng luyện bản thân xứng đáng là con ngoan, trò giỏi là những người con ưu tú của quê hương, của đất nước, của dân tộc Việt Nam./.