Di tích lịch sử vụ thảm sát Bình Thành (phần 1)

Đi trên quốc lộ 30 đến đoạn thị trấn Thanh Bình giáp xã Bình Thành, tỉnh Đồng Tháp. Cách cầu Cái Tre độ 100 mét về phía thượng lưu, một Đài tưởng niệm – Di tích quốc gia – sừng sững uy nghi với hình tượng trái tim đang rỉ máu! Đó là Bia tưởng niệm đồng bào vô tội bị bọn lính của phía Liên hiệp Pháp, tay chân mới của Mĩ - Diệm, vô cớ sát hại dã man tháng 11 năm 1954.

Ngày ấy…Hiệp định Giơ-ne-vơ về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết. Nhân dân, cán bộ và chiến sĩ ta hết sức vui mừng, phấn khởi trước thành tựu to lớn của dân tộc, đã tốn hao không biết bao nhiêu sương máu và nước mắt mới giải phóng được phân nữa đất nước. Do hoàn cảnh chiến tranh sự lùng sụt, bắt bớ, giam cầm, tù đài…của giặc khiến bao nhiêu gia đình li tán, bây giờ mới đoàn tụ gặp lại, kẻ mất người còn…biết bao thảm cảnh đau thương được gây ra. Những tưởng sau chín năm kháng chiến hy sinh, gian khổ, nhân dân sẽ được hưởng hòa bình, tự do, chờ ngày tổng tuyển cử thống nhất đất nước…Nào ngờ, đoàn Quân đội nhân dân Việt Nam vừa rời vị trí tập kết chuyển quân ra miền Bắc, thì…quân giặc ập đến chiếm đóng, quấy nhiễu, bắt bớ, đánh đập, cướp bóc, hà hiếp dân lành, trả thù người kháng chiến.

Khi không có chính quyền, Nhân dân Bình Thành cùng toàn Miền Nam lại bước vào cuộc đấu tranh mới đòi thi hành Hiệp định Giơ-ne-vơ trong hoàn cảnh mới: Đảng rút vào hoạt động bí mật, không còn chính quyền và quân đội nhân dân tự lập ra những đội chống cướp, trang bị gậy, dây mỏ … tự bảo vệ cuộc sống của mình.

Trong hoàn cảnh đó địch đưa tiểu đoàn Bảo an số 513 về đóng tại xã Bình Thành thuộc Tổng Phong Thạnh Thượng, huyện Chợ Mới, tỉnh Long Xuyên (nay là huyện Thanh Bình, tỉnh Đồng Tháp. Đại đội 3 đóng đồn vùng Cái Tre. Đại đội 4 của Tiểu đoàn này chiếm khu vực nhà ông Nguyễn Hữu Nghi – thường gọi là thầy Ba Dĩ đóng đồn (gọi là đồn Ba Dĩ). Tối ngày 11/11/1954 lính đồn Ba Dĩ vào xóm nhà dân, bắt đánh đập và cướp bóc gia đình ông Nguyễn Văn Kiết (Năm Kiết) ở ấp Bình Chánh, xã Bình Thành. Nhân dân báo động, truy đuổi bọn giặc cướp ra đến chợ Bình Thành thì bị nhân dân bắt được 8 tên, một số tên khác chạy thoát về đồn. Bọn lính đồn nghe la ó, để giải vây cho đồng bọn chúng xả súng bắn vào đám đông ở gần khu vực chợ làm chết tại chổ 4 người, bị thương 9 người khác. Nhân cơ hội đó, bọn lính cướp lội qua rạch Cái Nổ chạy về đồn.

Sáng sớm hôm sau ngày 12/11/1954, bọn lính đồn thầy Ba Dĩ qua chợ ngăn cấm không cho bà con lấy xác người bị chúng sát hại đem về chôn. Đồng thời đại đội 3 do Lê Văn Tá chỉ huy, đại đội 4 do trung úy Trần Bá Thành chỉ huy mở cuộc ruồng bố vào các ấp, xóm xã Bình Thành. Chúng xọc vào nhà dân đập phá, cướp bóc, rượt bắt nhân dân đang làm lụng trên đồng, đi lại dưới sông rạch, bắn chết 3 người và gom bắt trên 600 người nhốt tại trường học Bình Thành. Nhân dân phản đối hành động dã man, bắt và giết người vô cớ. Tại đây, bọn chúng tiếp tục đánh đập, gạn lọc ra 24 người trong số hơn 70 người, bị trói tay, đem xuống ghe chở ra giữa sông Tiền rồi xả súng bắn, xô xuống sông.

Được chi bộ Đảng lãnh đạo, bất chấp kẻ thù theo dõi, chận đường, ngăn lối…hàng trăm lượt nhân dân Bình Thành, bằng mọi cách đến trụ sở Ủy ban Quốc tế kiểm soát và giám sát đình chiến đóng tại quận lỵ Tân Châu đưa 500 lá đơn và gởi nhiều đơn khác đến phái đoàn Quân đội nhân dân Việt Nam đóng ở Phụng Hiệp, Cần Thơ tố cáo tội ác dã man của bọn tay sai thực dân, đế quốc, đòi trừng trị thích đáng bọn giết người. Bọn đồn thầy Ba Dĩ chặn bắt bà con mang đơn đi tố cáo, giết chết thêm 2 người, nâng tổng số người bị chúng giết lên 33 người.

Trước áp lực đấu tranh, kiến nghị của dân chúng và sức ép của phái đoàn ta, Ủy hội Quốc tế cử một tổ đến tận nơi điều tra xem xét vụ việc. Bọn Tiểu đoàn 513 lại mượn cớ tình hình không an toàn, ngăn chặn không cho dân tiếp xúc phái đoàn điều tra, gây khó khăn cho Tổ quốc làm nhiệm vụ. Nhân dân ta lại kiên trì, dũng cảm mưu trí vượt qua tàu bên kia rồi ra tàu đưa đơn cho Uỷ hội Quốc tế…lọt qua sự kiểm soát của giặc, tiếp xúc được Tổ quốc tế đậu tàu ngoài sông Cửu Long, đưa đơn tố cáo tội ác tày trời của bọn Tiểu đoàn 513. Trong đợt đấu tranh này thêm nhiều người nữa bị chúng đánh đập tra khảo đến trọng thương, tàn phế, hàng chục người bị bắt giải đi; chúng đâm chết bà Nguyễn Thị Kỉnh (ngày 09/12/1954) khi bà đưa đơn cho Tổ quốc tế…

Chúng còn đào hố chôn tập thể gần đồn Cái Tre (vị trí Bia tưởng niệm ngày nay) thủ tiêu mất xác hòng giấu nhẹm tội ác. Dã man hơn, khi biết tin có phái đoàn quốc tế đến điều tra vụ việc, chúng moi xác người lên thủ tiêu lần nữa, rồi mua cá linh đổ xuống hố để phi tang, chạy tội.

Phái đoàn quân đội nhân dân Việt Nam tại Nam Bộ gởi nhiều văn bản cho Ủy hội Quốc tế giám sát đình chiến, tố cáo phía Liên hiệp Pháp vi phạm Hiệp định và gây tội ác, đồng thời yêu cầu gấp rút giải quyết vụ việc. Văn bản có đoạn ghi rõ: “Vụ Bình Thành một lần nữa chứng tỏ rằng âm mưu đàn áp, trả thù nhân dân của bọn đế quốc Mĩ, bọn thực dân Pháp và bè lũ tai sai phá hoại Hiệp định Giơ-ne-vơ. Chúng muốn phá hoại cuộc tổng tuyển cử tự do của nhân dân và muốn lập lại căn cứ quân sự ở Miền Nam để phá hoại sự an ninh của Việt Nam, Đông Dương và Đông Nam Châu Á”. Và “Chúng không tôn trọng Hiệp định, chúng thẳng tay đàn áp giết hại nhân dân. Ngay trong vụ Bình Thành thấy rõ: việc khủng bố cứ tăng lên hàng ngày, trước giết ít, sau giết nhiều và bắt nhiều”…