DI TÍCH QGĐB CHIẾN THẮNG CHƯƠNG THIỆN
DI TÍCH QGĐB CHIẾN THẮNG CHƯƠNG THIỆN
(Ấp 1, TT. Vĩnh Viễn, huyện Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang cũ)
Khu di tích Chíến thắng Chương Thiện tọa lạc tại ấp 1, TT. Vĩnh Viễn, huyện Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang, ngay ngã tư 2 con kênh 10 và 13, nơi đồng chí Võ Văn Kiệt - Bí thư Khu ủy và đồng chí Lê Đức Anh - Tư lệnh Quân khu 9, cùng Bộ chỉ huy tiền phương đứng chân lãnh đạo, chỉ đạo lực lượng của Khu, các tỉnh chiến đấu và Chiến thắng 75 lượt Tiểu đoàn địch sau Hiệp định Paris năm 1973, đánh bại Kế hoạch Bình định của địch, góp phần giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Suốt năm 1972 phong trào đấu tranh của lực lượng vũ trang tỉnh Cần Thơ và một số tỉnh lân cận phát triển mạnh mẽ, liên tiếp tấn công vào các cứ điểm của địch và đã lập được nhiều thành tích: trận đánh đồn Cái Sơn, đánh chiếm yếu khu Quang Phong, tập kích chi khu Một Ngàn, tấn công bứt hàng chốt phòng vệ dân sự tại cầu Gốc Mít …
Nói về Hội nghị Paris, một hội nghị kéo dài trong vòng 4 năm 9 tháng, mãi đến 3 tháng sau Hiệp định mới được ký chính thức vào ngày 27/01/1973.
Ngày 28/01/1973 tổng thống Ngụy Sài Gòn Nguyễn Văn Thiệu đã đọc diễn văn công khai tuyên bố: “Ở Chương Thiện thì không có chuyện ngừng bắn, không có Hiệp định gì cả”, “ở đâu có hòa bình nhưng tại Chương Thiện này không có hòa bình”.
Địch coi Chương Thiện là tuyến phòng thủ từ xa để bảo vệ trung tâm đầu não vùng 4 chiến thuật đặt tại Cần Thơ, đồng thời là bàn đạp để đánh phá vào căn cứ cách mạng U Minh của ta.
Với ta, Chương Thiện là vành đai vững chắc để bảo vệ căn cứ cách mạng U Minh, đồng thời là bàn đạp để tấn công ra các tỉnh Cần Thơ, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Rạch Giá. Có ý nghĩa quan trọng trong việc giải phóng miền Tây, đánh bại cuộc hành quân “bình định lấn chiếm” phá hoại hiệp định Paris của địch suốt năm 1973.
Ngày 15/2/1973 Bộ Tư Lệnh Quân Khu nắm được toàn bộ “Kế hoạch bình định của địch 1973”.
Kế hoạch được địch chia làm 2 thời kỳ và 3 bước.
Thời kỳ 1: Từ ngày 01/03/1973 đến ngày 30/08/1973: Lấn chiếm xong các vùng trọng điểm quan trọng nhất.
Thời kỳ 2: Từ ngày 01/09/1973 đến tháng 01/1974: Củng cố và phát triển kết quả đã đạt - trực tiếp thực hiện kế hoạch bình định năm 1973 ở những nơi chưa làm được. Chuẩn bị cho việc thực hiện kế hoạch kinh tế rộng khắp trong năm 1974.
3 bước:
- Bước 1: Từ tháng 3 đến tháng 5 năm 1973 - tập trung bình định lấn chiếm cho được địa bàn Chương Thiện.
- Bước 2: Từ tháng 6 đến tháng 9 năm 1973 - bình định lấn chiếm U Minh.
- Bước 3: Từ tháng 10 đến tháng 11 năm 1973 - bình định vùng Nam Cà Mau và các vùng đã kiểm soát được.
Tháng 10/1973 kế hoạch lấn chiếm của địch bị phá sản, không thực hiện được ý đồ, càng bị đánh đau, càng ngoan cố. Đầu tháng 11/1973 chúng điều thêm lực lượng Hải quân Trần Hưng Đạo số 44, từ Cát Lái tăng cường cho Hải Quân vùng 4 chiến thuật, rút thêm nhiều tiểu đoàn Bảo An ở các tỉnh Bến Tre, Gò Công, An Giang, Châu Đốc … nâng tổng số đơn vị tiểu đoàn ở khu vực Chương Thiện lên đến 75 lượt tiểu đoàn.
Qua 180 ngày đêm, về phía lực lược của ta: quần chúng và du kích: trên 14.000 người; Chủ lực gồm có: Trung đoàn 1, 2, 10, 20, đoàn 6 pháo binh, đoàn đặc công, Tiểu đoàn Tây Đô 3, Tiểu đoàn Phú Lợi 2, Tiểu đoàn 207; về lực lượng của địch: ngày 19/3/1973: 30 tiểu đoàn bộ binh, 4 tiểu đoàn pháo, 2 giang đoàn tấn công vào Long Mỹ. Ngày 30/5/1973 đưa thêm liên đoàn 41 biệt động, nâng tổng số lên đến 48 tiểu đoàn. Tháng 8/1973: điều thêm hải quân Sài Gòn xuống, nâng tổng số lên 75 lượt tiểu đoàn. Kết quả chiến dịch: loại khỏi vòng chiến đấu hơn 40.000 tên, rả ngũ 10.000 tên, đánh bại càn quét 75 lượt tiểu đoàn, làm thiệt hại nặng 31 tiểu đoàn. Bắn chìm 128 tàu, phá hủy 376 xe, 108 pháo, 37 máy bay. Thu 1.000 súng, bức rút 152 đồn, giải phóng 80.000 dân.
Tính đến cuối năm 1973, bộ đội chủ lực Quân khu 9 và quân dân Cần Thơ cùng các tỉnh bạn Sóc Trăng, Rạch Giá đã đánh bại 75 lượt tiểu đoàn địch bình định lấn chiếm Chương Thiện - Long Mỹ.
Để đánh giá chiến thắng này, xin trích điện văn ngày 10/10/1974 của đ/c tổng Bí thư Lê Duẩn gởi cho đ/c Phạm Hùng, Bí thư TW cục “Ở khu IX, tỷ lệ ta địch là 1/8 nhưng do nắm chắc chỗ mạnh của ta chỗ yếu của địch, ta đã biết chủ động tấn công và giành được thắng lợi” Chiến thắng Chương Thiện không chỉ đánh bại về chiến thuật mà còn làm sụp đổ cả ý đồ chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” của Mỹ. Chiến thắng Chương Thiện năm 1973 đã khẳng định bản lĩnh cách mạng vững vàng, sự nhạy cảm chính trị sâu sắc và năng lực quyết đoán sáng tạo của TW Cục, Khu Ủy, Đảng bộ, các lực lượng vũ trang và nhân dân quân khu IX, sự quyết tâm của 3 thứ quân và sự kết hợp tuyệt vời của 3 mũi giáp công. Ta có phương châm, phương pháp tác chiến đúng, biết giành thế từ bị động chuyển sang thế chủ động tấn công địch. Chiến thắng Chương Thiện năm 1973 còn ghi nhận sự đóng góp vô cùng to lớn về trí tuệ và xương máu của Đảng bộ và quân dân tỉnh Cần Thơ, nơi mà địch chọn làm địa bàn trọng điểm để bình định càn quét lấn chiếm. Chiến thắng này là một trong những cơ sở quan trọng cho sự ra đời của nghị quyết TW 21, góp phần to lớn trong việc tạo tiền đề cho sự chuyển hướng của cách mạng miền Nam tiến tới cuộc tổng tiến công và nổi dậy toàn thắng mùa Xuân năm 1975.
Với những ý nghĩa lịch sử nêu trên vào ngày 14/4/2011 Bộ VHTT&DL đã công nhận di tích Chiến thắng 75 lượt Tiểu đoàn địch là di tích cấp Quốc gia. Và vào ngày 9/12/2013, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định xếp hạng là di tích Quốc gia Đặc biệt “Chiến thắng Chương Thiện”, gồm 02 địa điểm:
+ Khu vực 3, phường 5, TP. Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang cũ
+ Ấp 1, TT. Vĩnh Viễn, huyện Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang cũ
