Đi tìm đồng đội – Hành trình của ký ức và trách nhiệm

Giữa những cánh rừng biên giới Tuy Đức hôm nay, nơi màu xanh đang phủ kín những vùng đất từng là chiến trường ác liệt năm xưa, vẫn có những bước chân lặng lẽ đi tìm đồng đội. Đó là những cựu chiến binh Trung đoàn 205 Miền Đông Nam Bộ – những người lính năm xưa trở lại chiến trường Kiến Đức – Bù Bông, không phải để tìm lại chiến công, mà để đi tìm những người đồng đội vẫn còn nằm lại đâu đó giữa đại ngàn.

Đã hơn nửa thế kỷ kể từ ngày tiếng súng ngừng vang, nhưng trong ký ức của những người lính già, từng gốc cây, con suối, ngọn đồi vẫn in đậm hình bóng đồng đội. Họ mang theo những tấm bản đồ cũ đã nhòe nét, những cuốn sổ tay, những ký ức chắp vá và cả niềm tin rằng ở đâu đó, những người đồng đội vẫn đang chờ được trở về với đất mẹ.

Trong đoàn khảo sát lần này có nhiều cựu chiến binh từng trực tiếp chiến đấu tại chiến trường Kiến Đức – Bù Bông. Mỗi người là một “nhân chứng sống”, góp nhặt từng mảnh ký ức để xác định những vị trí nghi có mộ liệt sĩ. Mỗi vị trí được đoàn khảo sát đều được chắt lọc từ ký ức của các cựu chiến binh và lời kể của những nhân chứng trên khắp mọi miền đất nước. Sau hơn 50 năm, nhiều dấu tích chiến tranh đã bị thời gian xóa nhòa, rừng cây phủ kín những hố bom, địa hình thay đổi theo năm tháng. Thế nhưng, trong trái tim những người lính năm xưa, hình ảnh đồng đội ngã xuống vẫn còn nguyên vẹn.

Ở tuổi 75, cựu chiến binh Hồ Ngọc Út vẫn không quản đường rừng hiểm trở để cùng đồng đội trở lại chiến trường xưa. Đôi chân đã chậm hơn theo năm tháng, nhưng ký ức về những trận đánh ác liệt ở Kiến Đức – Bù Bông chưa bao giờ phai nhạt. Có lúc ông đứng lặng rất lâu giữa cánh rừng, ánh mắt xa xăm hướng về một triền đồi cũ, nơi nhiều đồng đội đã anh dũng hy sinh. Những câu chuyện được ông kể lại không chỉ là ký ức chiến tranh, mà còn là những mảnh ghép quan trọng giúp đoàn xác định các vị trí nghi có mộ liệt sĩ.

Đồng hành trong hành trình ấy còn có cựu chiến binh Trần Thực - cũng là CCB e205 Miền Đông Nam Bộ. Dù tuổi cao, ông vẫn tự mình điều khiển xe máy vượt hơn 100 km để có mặt cùng đồng đội trong mỗi chuyến khảo sát. Quãng đường dài không làm vơi đi quyết tâm của người lính già. Với ông, chỉ cần còn một tia hy vọng tìm được đồng đội, thì còn sức khỏe là còn tiếp tục lên đường. Hình ảnh người cựu chiến binh lặng lẽ vượt hàng trăm cây số chỉ để trở lại nơi đồng đội từng ngã xuống đã khiến nhiều người không khỏi xúc động.

Trong đoàn có cựu chiến binh Nguyễn Duy Long, người nhiều năm qua đã trực tiếp tham gia xác minh, cất bốc và quy tập thành công nhiều hài cốt liệt sĩ. Ông lặng lẽ ghi chép, đối chiếu từng lời kể, từng mốc địa hình, kiên trì kết nối với các nhân chứng trên cả nước để tìm thêm những manh mối quý giá. Với ông, mỗi thông tin, dù nhỏ nhất, cũng có thể mở ra hy vọng đưa thêm một liệt sĩ trở về với quê hương.

Điều đặc biệt trong hành trình này là sự đồng hành đầy trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền địa phương. Đồng chí Phạm Thị Phượng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tuy Đức luôn trực tiếp theo sát đoàn khảo sát, phối hợp với lực lượng quân sự, các ngành chức năng và các cựu chiến binh rà soát từng nguồn tin, từng vị trí được nhân chứng cung cấp.

Với quyết tâm cao và trách nhiệm trước Đảng, trước Nhân dân và các anh hùng liệt sĩ, đồng chí mong muốn cùng địa phương thực hiện hiệu quả nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, để những người con ưu tú của Tổ quốc còn nằm lại trên mảnh đất Tuy Đức được trở về an nghỉ trong Nghĩa trang Liệt sĩ của xã, được đồng đội, người thân và các thế hệ hôm nay hương khói, tri ân.

Hành trình ấy cũng là sự hưởng ứng thiết thực Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin do Chính phủ phát động. Mỗi chuyến đi, mỗi nhân chứng được gặp, mỗi vị trí được khoanh vùng đều thắp lên thêm hy vọng về ngày các anh được trở về với đất mẹ.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng nghĩa tình đồng đội thì chưa bao giờ khép lại. Trên những cánh rừng biên giới hôm nay, những người lính năm xưa vẫn lặng lẽ bước đi bằng ký ức, bằng lòng biết ơn và bằng lời hẹn ước thiêng liêng. Bởi với họ, chừng nào vẫn còn một người đồng đội chưa được trở về, thì hành trình ấy vẫn sẽ tiếp tục. Đó không chỉ là cuộc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, mà còn là hành trình gìn giữ đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, để sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ mãi được các thế hệ hôm nay và mai sau trân trọng, khắc ghi./.