Địa Đạo Củ Chi – Cuộc Sống Dưới Lòng Đất (Sài Gòn – Gia Định)

Vùng đất Củ Chi ban ngày trông hiền lành như bao miền quê khác: ruộng khoai, hàng tre, con kênh nhỏ uốn mình dưới nắng. Nhưng khi mặt trời lặn, cả vùng đất ấy biến mất khỏi bề mặt. Con người rút xuống lòng đất, sống, chiến đấu và tồn tại trong một thế giới chật hẹp, tối tăm kéo dài hàng trăm cây số.

Hệ thống địa đạo không phải được đào trong một ngày, cũng không phải bởi máy móc. Từng nhát cuốc, từng thúng đất được kéo lên trong đêm. Đất đào lên được rải mỏng ra ruộng, xuống kênh, hoặc giấu trong vườn. Có đoạn địa đạo chỉ vừa một người bò, muốn quay đầu cũng không được.

Du kích sống dưới lòng đất nhiều ngày liền. Không ánh sáng, không không khí đủ đầy. Bữa ăn chỉ là khoai mì luộc chấm muối. Có lúc bom nổ ngay phía trên, đất rung chuyển, trần hầm rơi xuống từng mảng, nhưng không ai dám kêu lên.

Có những bà mẹ sinh con ngay trong địa đạo. Có những chiến sĩ hy sinh mà không thể đưa lên mặt đất chôn cất, đành gói lại, đặt trong một hốc đất sâu. Với họ, mặt đất là chiến trường, còn lòng đất là nhà.

Quân đội Mỹ từng dùng chó nghiệp vụ, bom hơi ngạt, xe tăng cày nát cả vùng. Nhưng khi họ rút đi, từ trong lòng đất, con người lại bước ra, tiếp tục chiến đấu.

Ngày nay, địa đạo Củ Chi trở thành di tích. Du khách cúi mình chui qua lối hầm nhỏ, chỉ đi vài chục mét đã thấy mệt. Nhưng ngày xưa, con người đã sống cả tuổi trẻ trong đó – để giữ lấy mặt đất phía trên.