Địa đạo Củ Chi – Huyền thoại của “đất thép”

Địa đạo Củ Chi hình thành từ thời kháng chiến chống Pháp (1948) tại hai xã Tân Phú Trung và Phước Vĩnh An, ban đầu chỉ là những đoạn hầm ngắn cất giấu tài liệu, trú ém cán bộ. Đến thời kỳ chống Mỹ, đặc biệt từ năm 1961 khi Khu ủy và Bộ Chỉ huy Quân khu Sài Gòn – Gia Định chọn nơi đây làm căn cứ, hệ thống này phát triển vượt bậc. Quân và dân Củ Chi đã sáng tạo nên mạng lưới hầm ngoằn ngoèo dài hơn 200km xuyên trong lòng đất cùng 500km chiến hào trên mặt đất. Thế trận "thiên la địa võng" này tích hợp hầm bí mật, giếng nước, bếp Hoàng Cầm, hầm quân y và ổ chiến đấu linh hoạt, trở thành nơi các đồng chí lãnh đạo như Nguyễn Văn Linh, Võ Văn Kiệt, Mai Chí Thọ bám trụ chỉ đạo cách mạng.

Suốt thời hoa lửa, kẻ thù dồn lực đánh phá dữ dội nhằm san phẳng căn cứ bằng 5.000 cuộc càn quét, bơm nước vào hầm, dùng đội quân "chuột cống" và chó béc-giê săn lùng. Củ Chi hứng chịu tới 500.000 tấn bom đạn (trung bình 1,5 tấn bom/người) và 480 tấn chất độc hóa học. Nhưng dựa vào lòng đất kiên cố, quân và dân nơi đây vẫn kiên cường bám trụ với phương châm "nắm thắt lưng địch mà đánh", đẩy mạnh ba mũi giáp công để vô hiệu hóa nhiều loại vũ khí hiện đại. Qua hai cuộc kháng chiến, họ đã đánh 4.269 trận, loại khỏi vòng chiến đấu hơn 22.000 tên địch, phá hủy hơn 5.000 xe quân sự và bắn rơi 256 máy bay.

Đổi lấy những chiến công lừng lẫy ấy là những mất mát, tổn thất vô cùng lớn lao của vùng đất kiên trung. Hơn 10.000 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh, hơn 10.000 dân thường thiệt mạng và hàng vạn ngôi nhà, xóm làng bị xới tung bởi bom đạn. Mồ hôi, xương máu cùng trí tuệ của bao thế hệ đã thấm đượm vào từng tấc đất, biến Củ Chi thành biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng và là một kỳ quan nghệ thuật quân sự độc đáo được cả thế giới ghi nhận.

Chiến tranh lùi xa, Địa đạo Củ Chi hôm nay trở thành Di tích quốc gia đặc biệt, bao gồm các khu căn cứ Bến Dược, Bến Đình cùng Đền Tưởng niệm Liệt sĩ Bến Dược thiêng liêng. Nơi đây không chỉ giữ gìn chứng tích lịch sử mà còn là "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống yêu nước, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn". Những đường hầm sâu trong lòng đất năm xưa mãi là tượng đài bất tử, truyền lửa tự hào cho các thế hệ mai sau.