Địa đạo Củ Chi – Thành phố dưới lòng đất

Nếu một ngày bạn đứng giữa vùng đất Củ Chi yên bình, có lẽ thật khó tưởng tượng rằng ngay dưới những bước chân mình đang đứng từng tồn tại cả một thế giới khác.

Đó là một thế giới nằm sâu dưới lòng đất.

Trong những năm chiến tranh, khi bom đạn liên tục trút xuống quê hương, người dân và lực lượng cách mạng Củ Chi đã đào nên một hệ thống địa đạo dài hàng trăm kilômét. Những đường hầm nhỏ len sâu dưới lòng đất, nối với nhau thành từng khu vực để ở, làm việc, chiến đấu và chăm sóc thương binh.

Điều đáng kinh ngạc là phần lớn công việc ấy được thực hiện bằng những dụng cụ vô cùng đơn sơ. Người dân đào từng nhát cuốc, từng xẻng đất, rồi âm thầm chuyển đất đi để không bị phát hiện. Có những đường hầm chỉ vừa đủ cho một người đi qua. Có những căn phòng dưới lòng đất được dùng làm nơi nghỉ ngơi, hội họp, cứu chữa thương binh. Có cả bếp Hoàng Cầm giúp hạn chế khói để tránh bị máy bay đối phương phát hiện.

Nhưng cuộc sống dưới lòng đất không hề dễ dàng.

Ban ngày, người dân có thể phải sống trong bóng tối và thiếu không khí. Mùa mưa thì đất ẩm ướt, mùa nóng thì lòng địa đạo ngột ngạt. Bom đạn có thể rung chuyển cả mặt đất phía trên. Thế nhưng, những con người ấy vẫn bám trụ. Họ chiến đấu, sản xuất, chăm sóc thương binh và nuôi giấu cán bộ ngay dưới lòng đất.

Có những đứa trẻ được sinh ra trong chiến tranh, lớn lên cùng tiếng bom. Có những người mẹ vừa chăm con vừa đào địa đạo. Có những người lính bước xuống đường hầm khi còn rất trẻ và không biết liệu mình có còn được nhìn thấy ánh mặt trời hay không.

Điều khiến địa đạo Củ Chi trở nên đặc biệt không chỉ là những đường hầm dài đến đâu, sâu đến đâu, mà là câu chuyện về con người phía sau chúng.

Mỗi mét đất được đào lên là một mét đất được đổi bằng mồ hôi. Mỗi căn hầm được hoàn thành là thêm một nơi để người dân có thể tránh bom, để người lính có thể tiếp tục chiến đấu. Dưới lòng đất tối tăm ấy, họ đã giữ lấy quê hương bằng một cách rất lặng lẽ.

Có lẽ vì thế mà khi bước xuống địa đạo ngày nay, cảm giác đầu tiên không phải là sự tò mò, mà là một chút nghẹn ngào.

Bởi chúng ta đang bước vào nơi mà một thế hệ đã từng sống những năm tháng tuổi trẻ của mình.

Họ từng ngồi ở đây. Từng ăn một bữa cơm ở đây. Từng viết thư cho gia đình ở đây. Từng chia tay đồng đội ở đây. Và cũng có những người đã không bao giờ bước ra khỏi lòng đất ấy nữa.

Chiến tranh đã đi qua. Củ Chi hôm nay đã trở thành một vùng đất bình yên. Cây cối mọc xanh trên những hố bom cũ, con đường làng không còn tiếng máy bay và tiếng đạn pháo.

Nhưng dưới lớp đất ấy, lịch sử vẫn còn nằm lại.

Địa đạo Củ Chi vì thế không chỉ là một công trình quân sự. Đó là một chứng tích về sức sống của con người trong những năm tháng khắc nghiệt nhất. Một thế hệ đã từng sống dưới lòng đất để bảo vệ cuộc sống trên mặt đất.

Và có lẽ, mỗi khi bước ra khỏi địa đạo, nhìn thấy ánh nắng và bầu trời rộng mở, chúng ta sẽ càng hiểu hơn giá trị của hai chữ “hòa bình”.

Bởi có những thế hệ đã phải sống trong bóng tối để chúng ta có thể được lớn lên dưới ánh mặt trời.