ĐỊA ĐẠO VĂN LA TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ CỨU NƯỚC

ĐỊA ĐẠO VĂN LA

(XÃ LƯƠNG NINH, HUYỆN QUẢNG NINH, TỈNH QUẢNG BÌNH)

TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ, CỨU NƯỚC

Địa đạo Văn La thuộc thôn Văn La, xã Lương Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình. Nơi đây có phà Quán Hàu là trọng điểm trên huyết mạch vận chuyển hàng hóa Bắc - Nam của quốc lộ 1A. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, thực hiện nhiệm vụ xây dựng làng chiến đấu, bảo đảm giao thông vận tải và phong trào "Mỗi người dân là một chiến sĩ kiên cường, mỗi thôn xóm là một pháo đài vững chắc".

Năm 1966, nhân dân thôn Văn La tổ chức đào hàng trăm ki lô mét giao thông hào xung quanh làng. Địa đạo Văn La được đào nhằm mục đích chính làm nơi trú ẩn cho bà con xã Lương Ninh. Thời kỳ này bến phà Quán Hàu bị bom Mỹ bắn phá dữ dội, nên những mất mát về người của bà con nơi đây rất lớn. Việc đào địa đạo sẽ tạo ra nơi trú ẩn an toàn, tạo điều kiện thuận lợi cho nhân dân yên tâm sản xuất và chiến đấu. Bên cạnh đó, địa đạo còn là nơi nuôi giấu bộ đội, lực lượng ta cũng như khí tài vật chất phục vụ cho cuộc kháng chiến.

Địa đạo Văn La được khởi công vào giữa tháng 6 năm 1966, trên một ngọn đồi trong làng. Trước mặt địa đạo là đồng ruộng nên nhân dân trong khi lao động sản xuất vẫn có thể chạy vào trú ẩn kịp thời khi máy bay Mỹ đến ném bom. Địa đạo được xây dựng gần với khu dân cư, nối cùng với hệ thống giao thông hào chằng chịt khắp trong thôn đã tạo thành một hệ thống phòng thủ vững chắc trong lòng đất. Lực lượng trực tiếp đào địa đạo là trung đội dân quân xã Lương Ninh gồm 36 chiến sĩ, được chọn từ những xã viên của các đội sản xuất, do đồng chí Nguyễn Chước làm trung đội trưởng. Bên cạnh lực lượng nòng cốt hướng dẫn cách đào, còn lại là huy động toàn thể nhân dân trong xã.

Thời đó mọi việc phải làm bằng tay, lại phải vừa sản xuất vừa chiến đấu, vừa đào địa đạo nên thiếu thốn trăm bề, vất vả cực nhọc vô cùng, nhưng nhân dân ai cũng cố gắng hết sức mình để hoàn thành nhiệm vụ. Qua hơn 300 ngày thi công, chỉ với cuốc, xẻng, rổ rá và đôi bàn tay, địa đạo Văn La đã được hoàn thành.

Địa đạo được thiết kế theo chữ L, có 3 cửa ra vào, có chiều dài hơn 150 mét, rộng 1,5 mét, cao 1,8 mét, trần địa đạo hình vòng cung.

Địa đạo hoàn thành có sức chứa khoảng 300 người. Trong suốt thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, địa đạo Văn La đã phát huy được tác dụng, làm nơi trú ẩn an toàn cho nhân dân.

Địa đạo Văn La còn là điểm sơ tán cho những thương binh, những chiến sĩ lái xe chở hàng vào chiến trường tới đây trú ngụ để chờ sang phả Quán Hàu. Những cán bộ, chiến sĩ đi công tác, nhân dân từ miền Nam ra sơ tán, trên đường đi gặp máy bay Mỹ đã vào đây trú ẩn 3, 4 ngày, trong sự cưu mang, giúp đỡ của nhân dân, tự vệ địa phương.

Địa đạo Văn La góp phần không nhỏ trong việc hạn chế những mất mát, thương vong do bom đạn Mỹ gây ra, đồng thời tạo ra sự yên tâm cho nhân dân vừa sản xuất, vừa chiến đấu, góp phần vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.

Hiện nay, sau nửa thế kỷ địa đạo đã có những thay đổi đáng kể: Hai cửa đã bị đất lấp, trần địa đạo bị sụt xuống, nhiều đoạn hầm bị đất che kín, nên địa đạo chỉ còn 50 đến 60 mét chiều dài. Đây là công trình địa đạo đầu tiên và duy nhất của tỉnh Quảng Bình. Địa đạo thể hiện sự lãnh đạo, chỉ đạo đúng đắn, kịp thời của Đảng bộ huyện Quảng Ninh, sự đoàn kết gắn bó của Đảng bộ và nhân dân xã Lương Ninh vượt qua khó khăn, gian khổ, tạo cơ sở vững chắc để nhân dân bám đất, bám làng sản xuất, chiến đấu quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược.

Ngày 28-12-2005, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Bình ra quyết định xếp hạng di tích lịch sử địạ đạo Văn La; năm 2006 được đầu tư hơn 100 triệu đồng để tôn tạo gồm các hạng mục như xây dựng bia kỷ niệm, khơi thông hầm địa đạo và làm đường vào khu di tích. Địa đạo Văn La là một chứng tích cho những năm tháng ác liệt của cuộc chiến, là địa chỉ để lớp lớp con cháu đời sau nhớ đến, như một khúc tráng ca hào hùng của mảnh đất này.