Địa đạo Vịnh Mốc (tỉnh Quảng Trị)
Địa đạo Vịnh Mốc (tỉnh Quảng Trị) là một công trình kiến trúc quân sự độc đáo, được mệnh danh là "làng hầm" kỳ vĩ trong lòng đất, minh chứng cho ý chí sinh tồn và chiến đấu phi thường của quân dân Vĩnh Linh trong thời kỳ chiến tranh
1. Bối cảnh lịch sử
Thời gian xây dựng: Hệ thống địa đạo được đào trong khoảng 20 tháng, bắt đầu từ năm 1965 khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại ra miền Bắc.
Mục đích: Vĩnh Linh khi đó là "tiền đồn" của miền Bắc, chịu sự đánh phá khốc liệt nhất của bom đạn. Người dân đã sáng tạo ra hệ thống địa đạo để vừa làm nơi trú ẩn an toàn, vừa làm căn cứ tiếp tế cho đảo Cồn Cỏ và phục vụ chiến đấu tại chỗ.
Quy mô: Tổng chiều dài hệ thống đường hầm hơn 2.000m, cao khoảng 1,7m - 1,8m và rộng 1,2m.
Phân tầng: Địa đạo chia làm 3 tầng sâu từ 10m đến 23m:
Tầng 1: Cách mặt đất 12m-15m, dùng để sinh hoạt và chiến đấu.
Tầng 2: Cách mặt đất khoảng 18m, là nơi đóng trụ sở của Đảng ủy, Ủy ban Nhân dân và Bộ Chỉ huy quân sự.
Tầng 3: Cách mặt đất 22m-23m, dùng làm kho chứa hàng hóa, lương thực và vũ khí.
Cửa ra vào: Có tất cả 13 cửa thông ra ngoài (7 cửa thông ra biển, 6 cửa thông lên đồi) và các giếng thông hơi đảm bảo không khí luôn thoáng mát.
Sự sống nảy mầm: Trong suốt hơn 2.000 ngày đêm tồn tại (1965–1972), địa đạo không chỉ là nơi tránh bom mà còn là một không gian sống đầy đủ với hội trường, kho gạo, trạm gác và cả nhà hộ sinh. Đã có 17 em bé chào đời ngay trong lòng địa đạo Vịnh Mốc mà không gặp bất kỳ tổn thất nào về người.
Người "kiến trúc sư" đặc biệt: Công trình được thiết kế bởi ông Lê Xuân Vy - một người dân địa phương chưa học hết tiểu học nhưng đã dùng la bàn và trí tuệ dân gian để kiến tạo nên hệ thống làng ngầm siêu phức tạp này.
