địch càn sát căn cứ nhưng dân và bộ đội cùng rút

Tin đến vào giữa trưa.

Trời hôm đó nắng gắt, rừng im đến lạ. Tôi đang phụ chuyển gạo thì người liên lạc chạy về, áo ướt mồ hôi, nói rất nhanh:

“Địch càn lớn. Từ ba hướng.”

Không ai hỏi lại “có chắc không”. Chỉ một câu đó là đủ.

Lệnh rút được truyền đi gần như ngay lập tức.

Nhưng điều khó nhất không phải rút quân — mà là rút cả căn cứ: bộ đội, dân công, kho lương, tài liệu, người già, trẻ nhỏ.

Mọi thứ phải đi cùng lúc.

Tiếng động bắt đầu lan khắp khu rừng.

Không phải tiếng súng trước tiên, mà là tiếng người gọi nhau rất khẽ, tiếng bước chân dồn dập, tiếng đồ đạc được buộc vội. Những lán tre vốn yên tĩnh bỗng trở thành nơi chuyển động liên tục.

Tôi được phân đi cùng nhóm dẫn đường cho một tốp dân.

Có cả cụ già, phụ nữ, và trẻ con. Một đứa bé không hiểu chuyện gì, vẫn ôm chặt cái túi vải nhỏ, cứ hỏi mẹ: “Đi đâu vậy mẹ?” Nhưng người mẹ không trả lời, chỉ kéo con đi nhanh hơn.

Không ai nói “hoảng loạn”, nhưng tất cả đều đang chạy đua với thời gian.

Chúng tôi đi theo lối rừng đã chuẩn bị từ trước, những đường mòn nhỏ chỉ vừa đủ một người đi. Người trước cách người sau vài bước, không được dàn hàng, để tránh lộ dấu vết.

Phía xa bắt đầu có tiếng động khác — tiếng súng rời rạc.

Không gần, nhưng đủ để mọi người hiểu: địch đã vào gần khu căn cứ.

Nhịp đi nhanh hơn.

Một người trong đoàn dân bị trượt chân ở đoạn dốc. Tôi quay lại đỡ, kéo lên. Không ai dừng lại lâu, nhưng ánh mắt mọi người đều liếc nhanh về phía sau — không phải trách, mà là sợ chậm.

Khi xuống đến khu suối, tình hình căng hơn.

Nước suối dâng sau mưa, chảy xiết. Trẻ nhỏ phải được bế qua, người già phải có người dìu. Nhưng thời gian không cho phép chậm.

Tôi còn nhớ rõ cảnh một chiến sĩ trẻ cõng một cụ già trên lưng, vừa lội nước vừa giữ thăng bằng trên đá trơn. Không ai hô khẩu hiệu gì cả. Chỉ có tiếng nước và hơi thở gấp.

Ở phía xa, một tiếng nổ trầm vọng lại.

Không ai quay đầu lâu. Chỉ có một khoảnh khắc im lặng ngắn ngủi, rồi đoàn người lại tiếp tục đi.

Khi lên được sườn đồi bên kia suối, chúng tôi bắt đầu thấy dấu hiệu an toàn hơn. Người chỉ huy ra hiệu dừng ngắn để kiểm tra quân số.

Không thiếu ai.

Không ai nói ra, nhưng ai cũng thở ra nhẹ hơn một chút.

Tuy nhiên, phía sau rừng vẫn vọng lại tiếng động của địch đang lục soát căn cứ cũ. Khói bắt đầu bốc lên từ xa.

Một vài người nhìn về phía đó rất lâu.

Nhưng không ai quay lại.

Đến khi trời xế chiều, chúng tôi vào được khu vực tập kết tạm.

Dân được sắp xếp chỗ nghỉ, bộ đội chia nhau nước và lương khô. Không có “ăn mừng an toàn”, chỉ có những việc rất cụ thể: kiểm đếm, dựng lại chỗ trú, chăm người mệt.

Một đứa trẻ lúc này mới bật khóc — không phải vì sợ nữa, mà vì kiệt sức.

Người mẹ ôm con vào lòng, không nói gì.

Tôi ngồi xuống cạnh một gốc cây, lúc này mới thấy tay mình run nhẹ.

Không phải vì đánh nhau, mà vì cả một buổi trưa dài chỉ có một cảm giác: nếu chậm thêm một chút, mọi thứ phía sau có thể không còn nguyên vẹn.

Người chỉ huy đi qua, nhìn một vòng rồi chỉ nói một câu rất khẽ:

“Người còn là còn căn cứ.”

Không ai đáp lại, nhưng câu đó ở lại rất lâu.