ĐIỂM CAO 468 – NƠI ĐÁ NÚI GHI TÊN NHỮNG NGƯỜI ANH HÙNG

Có những vùng đất chỉ cần đặt chân đến, người ta đã cảm nhận được lịch sử. Điểm cao 468 ở Nậm Ngặt, Thanh Thủy, Vị Xuyên là một nơi như thế. Giữa đại ngàn Hà Giang, những dãy núi trùng điệp tưởng như bình yên hôm nay từng là chiến trường khốc liệt trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc. Ở đó, từng vách đá, từng khe núi, từng mét đất đều mang dấu tích của một thời bom đạn và máu xương.

Những năm 1980, Vị Xuyên trở thành một trong những mặt trận ác liệt nhất của cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc. Đặc biệt từ năm 1984 đến năm 1989, các điểm cao trên tuyến biên giới như 468, 685, 772, 1030... liên tục diễn ra những trận chiến quyết liệt. Quân và dân ta phải đối mặt với hỏa lực dữ dội, địa hình hiểm trở và điều kiện chiến đấu vô cùng khắc nghiệt. Có những người lính bước vào trận chiến khi tuổi đời còn rất trẻ, mang theo trong ba lô niềm tin giản dị: giữ từng tấc đất của Tổ quốc.

Điểm cao 468 nằm giữa núi rừng Nậm Ngặt. Từ nơi này có thể nhìn về nhiều điểm cao từng là những “tọa độ lửa” của Mặt trận Vị Xuyên. Trong chiến tranh, địa hình núi đá hiểm trở vừa là lợi thế phòng thủ, vừa khiến cuộc chiến trở nên vô cùng gian nan. Người lính phải bám từng mỏm đá, từng công sự, sống giữa tiếng pháo, bom và những trận mưa đạn kéo dài.

Có những trận đánh kéo dài trong nhiều ngày. Có những đơn vị vừa nhận nhiệm vụ đã phải lập tức hành quân lên trận địa. Những người lính thay nhau giữ chốt, tiếp tế đạn dược, cứu thương đồng đội trong điều kiện vô cùng thiếu thốn. Giữa lằn ranh sống chết, họ vẫn bám trụ, bởi phía sau là quê hương, là đồng bào, là những bản làng và những tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.

Vị Xuyên từng được ví như một “lò vôi thế kỷ” bởi mức độ khốc liệt của chiến tranh. Hơn 4.000 cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh, hơn 9.000 người bị thương trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới tại mặt trận này. Riêng ngày 12-7-1984, một trong những ngày chiến đấu ác liệt nhất, hơn 1.000 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh; trong đó Sư đoàn 356 có 593 cán bộ, chiến sĩ nằm lại. Ngày 12-7 vì thế trở thành ngày giỗ trận thiêng liêng của những người lính Sư đoàn 356 và đồng đội.

Nhưng phía sau những con số ấy là hàng nghìn câu chuyện về tuổi trẻ.

Có người ra đi khi vừa đôi mươi. Có người chưa kịp cưới vợ. Có người còn chưa kịp trở về thăm cha mẹ sau những ngày huấn luyện. Những lá thư gửi về quê có thể chỉ là vài dòng ngắn ngủi. Những lời hẹn “hết chiến tranh anh sẽ về” nhiều khi mãi mãi không thể thực hiện.

Họ đã gửi lại tuổi xuân trên những điểm cao đá núi.

Ngày nay, trên điểm cao 468 có Đài tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ. Giữa không gian núi rừng trùng điệp, nơi ấy trở thành điểm tựa tâm linh để đồng đội, thân nhân và những thế hệ sau tìm về tưởng niệm những người đã hy sinh.

Mỗi nén hương được thắp lên không chỉ dành cho một người lính cụ thể. Đó còn là lời tri ân đối với cả một thế hệ đã sống, chiến đấu và nằm lại nơi địa đầu Tổ quốc.

Đứng trên điểm cao 468 hôm nay, khó có thể hình dung được nơi đây từng dữ dội đến thế. Núi rừng đã xanh trở lại. Những vết thương của chiến tranh dần được thời gian phủ lên bằng cỏ cây. Nhưng lịch sử vẫn còn đó.

Lịch sử nằm trong những phiến đá.

Lịch sử nằm trong những công sự cũ.

Lịch sử nằm trong những nấm mộ có tên và cả những ngôi mộ chưa xác định được danh tính.

Và lịch sử nằm trong ký ức của những người lính còn sống trở về.

Nhiều cựu chiến binh khi trở lại Vị Xuyên vẫn không thể quên những người đồng đội năm xưa. Có người nhớ rõ khuôn mặt bạn mình, nhớ tiếng gọi nhau trong chiến hào, nhớ những người đã cùng chia nhau từng ngụm nước, từng khẩu phần lương khô. Nhưng rồi sau một trận pháo, người đồng đội ấy không còn trở về.

Chiến tranh kết thúc, họ trở về với cuộc sống đời thường, nhưng ký ức về những người đã nằm lại thì chưa bao giờ kết thúc.

Bởi vậy, mỗi tháng Bảy, khi cả nước hướng về các anh hùng liệt sĩ, Vị Xuyên lại trở thành một nơi đặc biệt để tưởng nhớ. Những đoàn người lặng lẽ vượt đường núi tìm về điểm cao 468. Những nén hương được thắp giữa mây núi. Những bó hoa trắng được đặt xuống trước đài tưởng niệm. Có người là thân nhân liệt sĩ. Có người là đồng đội cũ. Cũng có những người trẻ lần đầu đến đây.

Họ đến để hiểu rằng hòa bình hôm nay không phải điều tự nhiên mà có.

Đó là kết quả của biết bao tuổi trẻ đã được gửi lại nơi biên cương.

Từ điểm cao 468, nhìn xuống những dãy núi xa xăm, người ta càng thấm thía giá trị của hai chữ “Tổ quốc”. Có những thế hệ đã lựa chọn đứng giữa nơi nguy hiểm nhất để bảo vệ bình yên cho những người ở phía sau. Họ không biết mình sẽ sống đến ngày mai hay không, nhưng vẫn giữ chốt, vẫn chiến đấu, vẫn gọi tên quê hương trong những giờ phút khốc liệt nhất.

Nhiều hài cốt liệt sĩ ở Vị Xuyên đến nay vẫn chưa được tìm thấy. Có người vẫn chưa có một phần mộ mang tên mình. Nhưng sự hy sinh ấy không vô danh trong ký ức dân tộc.

Bởi họ đã hóa vào đất.

Hóa vào đá.

Hóa vào những cánh rừng biên giới.

Và hóa vào sự bình yên của đất nước hôm nay.

Điểm cao 468 vì thế không chỉ là một địa danh của chiến tranh. Đó là một chứng tích sống động về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và sự hy sinh của những người lính nơi biên cương. Mỗi bước chân trên con đường lên điểm cao hôm nay như một lời nhắc nhở: từng tấc đất bình yên của Tổ quốc đều được đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt và cả máu xương.

Có thể thời gian sẽ làm những vết tích chiến tranh phai mờ, nhưng không thể xóa đi ký ức về những người đã nằm lại.

Để rồi, giữa núi rừng Vị Xuyên, đá vẫn lặng im kể câu chuyện của mình.

Một câu chuyện về những người lính tuổi đôi mươi.

Một câu chuyện về những đồng đội không trở về.

Một câu chuyện về những con người đã chọn đứng ở nơi gian khổ nhất để giữ lấy từng tấc đất quê hương.

Và cũng là câu chuyện để thế hệ hôm nay hiểu rằng: tri ân không chỉ là cúi đầu trước những người đã khuất, mà còn là sống xứng đáng với hòa bình mà họ đã dùng cả tuổi trẻ để bảo vệ.