Điểm cuối đường ống dẫn xăng dầu trong kháng chiến chống Mỹ (VK96)

Đường vào Di tích điểm cuối hệ thống tuyến ống xăng dầu (VK96).Sau thất bại của chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”, Mỹ tiến hành “Chiến tranh cục bộ” với quy mô lớn, đem quân ồ ạt vào miền Nam để cố giành thế chủ động. Từ Thanh Hoá trở vào, đường xá, ga, cầu, cửa sông, cảng biển bị địch phá nát. Tuyến vận tải chiến lược 559 gặp muôn vàn khó khăn. Băng qua bom đạn đánh phá ác liệt của địch, bộ đội xăng dầu đã phải lợi dụng dòng chảy của sông, suốt để thả phuy xăng; thậm chí cán bộ, chiến sĩ dũng cảm gùi, cõng xăng trên lưng vượt qua các trọng điểm vô cùng nguy hiểm. Trong suốt thời gian từ mùa khô 1966 -1967 đến cuối năm 1968, dù cán bộ, chiến sĩ đã quyết tâm cao, sẵn sàng chịu mọi hy sinh, tổn thất, song tuyến chi viện chiến lược cũng chỉ thực hiện được 38% kế hoạch tiếp tế xăng dầu cho chiến trường miền Nam Việt Nam.Trước yêu cầu cấp thiết của nhiệm vụ bảo đảm xăng dầu ở chiến trường miền Nam Việt Nam, thực hiện chủ trương của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về bảo đảm xăng dầu cho các nhiệm vụ. Tổng cục Hậu cần đã chỉ đạo Cục Xăng dầu nghiên cứu, khảo sát, tìm mọi biện pháp để đưa xăng dầu phục vụ kịp thời cho các chiến trường.Chấp hành chỉ lệnh của trên, cán bộ, chiến sĩ ngành xăng dầu đã nghiên cứu, khảo sát và quyết tâm thực hiện nhiệm vụ xây dựng hệ thống tuyến ống dẫn xăng dầu xuyên lòng đất. Với tinh thần sáng tạo, dũng cảm, mưu trí, bộ đội xăng dầu vượt qua sự đánh phá ngăn chặn khốc liệt của kẻ thù, vượt qua núi sông hiểm trở, thời tiết khí hậu khắc nghiệt lập nên một kỳ tích đặc biệt xuất sắc: triển khai thi công tuyến đường ống dẫn xăng dầu đầu tiên, vượt qua khu vực “Tam giác lửa Vinh- Nam Đàn - Linh Cảm hướng vào tiền tuyến lớn”.Với chiều dài 42km, tuyến đường ống chiến lược đầu tiên đã vượt qua sông Lam, sông La và các trọng điểm đánh phá của địch, gồm đầy đủ các hệ thống tuyến ống, trạm bơm, kho chứa, thông tin liên lạc… Đường ống đưa dòng xăng chui ngầm dưới đất, xuyên qua lòng sông, men theo ruộng lúa, chân đồi từ Nam Thanh (Nam Đàn) vào Nga Lộc (Hà Tĩnh), tiếp sức sống cho tuyến vận tải chiến lược, cho các đơn vị trên chiến trường miền Nam và trên địa bàn Quân khu 4. Tháng 12/1968, đường ống đã vươn dài từ Nghệ An vượt cửa khẩu Mụ Giạ trên Đường 12 đến kho Na Tông trên đất Lào, tháng 3/1969 vào đến kho Ka Vát, đảm bảo xăng dầu vững chắc cho tuyến vận tải phía Tây.Trải qua những năm tháng hết sức gian khổ, bất chấp điều kiện địa hình, thời tiết khắc nghiệt và sự đánh phá ngăn chặn quyết liệt của kẻ thù, từ tháng 8/1968 đến tháng 12/1974, bộ đội xăng dầu đã xây dựng, bảo vệ, vận hành thông suốt tuyến đường ống xăng dầu chiến lược dài gần 5000km với 316 trạm bơm, 101 điểm kho có tổng sức chứa 328.354m³ từ Đồng Đăng (Lạng Sơn), Móng Cái (Quảng Ninh) vượt dãy Trường Sơn hùng vĩ qua nước bạn Lào, Campuchia vào đến Bù Gia Mập (Bình Phước). Từ đây, nguồn xăng dầu được chở bằng xe bồn (hoàn toàn bí mật) về các Bồn xăng - Kho nhiên liệu VK98 ở Lộc Quang, kho VK99 ở Lộc Ninh (huyện Lộc Ninh, Bình Phước) và điểm cuối đường ống dẫn xăng dầu là kho VK96 (Lộc Hòa, Bình Phước). Kho VK96 còn có những tên gọi khác là K22, Ô30. Việc xây dựng tổng kho và vận chuyển xăng dầu về các kho xăng trong thời kỳ này được giữ bí mật tuyệt đối. Hằng ngày, xăng, dầu được “bơm vào” đường ống từ miền Bắc, chảy liên tục qua các chiến trường vào đến Bù Gia Mập và vận chuyển đến các kho ở Lộc Ninh chỉ cách “thủ phủ” của chính quyền Ngụy quyền hơn 100km, kịp thời bảo đảm, cấp phát xăng cho các đơn vị trên các hướng chiến trường Đông Nam Bộ, bảo đảm cho các lực lượng cơ giới tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh.Trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, bộ máy đảm bảo xăng dầu của bộ đội đường ống Trường Sơn đã hoàn thành xuất sắc sứ mạng lịch sử của mình, đáp ứng yêu cầu vận tải cơ giới quy mô lớn của cơ động binh khí kĩ thuật, bảo đảm cung cấp xăng dầu đầy đủ và kịp thời cho các chiến trường, thể hiện ý chí, nghị lực tinh thần dũng cảm và sáng tạo phi thường của dân tộc Việt Nam, góp phần đánh bại mọi âm mưu thủ đoạn của đế quốc Mỹ, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.Điểm cuối đường ống dẫn xăng dầu (kho VK96) là nơi ghi dấu những chiến công to lớn và thầm lặng của bộ đội, thanh niên xung kích, quân dân địa phương trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc, là một trong những kỳ tích của Đoàn 559. Đây là một trong ba hệ thống chủ lực của đường mòn chiến lược Hồ Chí Minh, thể hiện cho tinh thần quật cường, ý trí sắt đá của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.Với ý nghĩa đặc biệt và giá trị lịch sử to lớn đó, ngày 11/7/2009, đúng Ngày kỷ niệm 59 năm Ngày truyền thống ngành Hậu cần Quân đội, Tổng cục Hậu cần đã khởi công xây dựng nhà Bia di tích cuối tuyến đường ống xăng dầu. Sau hơn hai tháng thi công, ngày 24/8/2009, công trình hoàn thành với diện tích mặt bằng 41596,3m³ gồm nhà Bia và các hạng mục phụ trợ.Nhà Bia có diện tích 100m³, được làm bằng đá hoa cương chiều cao 2,8m, chiều rộng 1,8m. Nội dung văn bia: “Tại khu rừng này cách đây 5km (107 09’98”kinh độ Đông, 12 08’65” vĩ độ Bắc) thuộc xã Bù Gia Mập, huyện Phước Long, tỉnh Bình Phước; là điểm cuối của hệ thống đường ống xăng dầu nối từ hậu phương miền Bắc (Lạng Sơn, Móng Cái), qua hai tuyến ống Đông và Tây Trường Sơn đến Đông Nam Bộ với tổng chiều dài là 4990 km. Đến đầu năm 1975, hệ thống xăng dầu đã hoàn chỉnh, bảo đảm vững chắc việc cung cấp xăng dầu cho tuyến vận tải chiến lược và chiến trường miền Nam, trong đó có chiến trường B2 trong cuộc tổng tiến công và nổi dậy Mùa Xuân năm 1975, kết thúc vẻ vang cuộc kháng chiến chống Mỹ của dân tộc”.Di tích điểm cuối hệ thống tuyến ống xăng dầu trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Nguồn: Tác giả.Mặt trước Bia di tích điểm cuối hệ thống tuyến ống xăng dầu trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Nguồn: Tác giả.Mặt sau Bia di tích điểm cuối hệ thống tuyến ống xăng dầu trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Nguồn: Tác giả.Di tích điểm cuối đường ống dẫn xăng dầu VK96 nằm trong hệ thống di tích đường Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh, đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt ngày 09/12/2013. Đây là điểm tham quan, học tập, giáo dục cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau về một kỳ tích huyền thoại, về những gian khổ ác liệt, sự cống hiến, hy sinh của các thế hệ cha anh đi trước, từ đó tiếp tục phát huy truyền thống, nỗ lực phấn đấu, cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới./. Trần Thuý Hằng (Bảo tàng Hậu cần)