Điện Biên hôm nay
Trong những xúc cảm được ghi lại, tôi thêm ấn tượng với các tác phẩm về Điện Biên hôm nay. Như cảnh đồi A1 giữa mùa phượng nở, sắc đỏ trải dài dưới nền trời xanh, không còn chiến hào, không còn khói lửa, chỉ còn sự bình yên của một vùng đất đã đi qua chiến tranh. Nhưng điều gây ấn tượng không nằm ở sự đối lập giữa quá khứ và hiện tại, mà ở cảm giác tiếp nối. Ngọn lửa từng cháy dữ dội trong chiến tranh dường như đang chuyển hóa thành một dạng khác - ngọn lửa của ký ức, của sự sống, của những câu chuyện vẫn tiếp tục được kể lại qua nhiều thế hệ.
Trong suốt các buổi tối từ 30/4 - 2/5 là chương trình âm nhạc “Về miền ký ức”. Không gian không lớn ngay đầu cầu Mường Thanh lịch sử, ánh sáng dịu, khán giả ngồi gần nhau, gần như không còn khoảng cách giữa sân khấu và người xem. Khi những giai điệu quen thuộc vang lên, có người khẽ hát theo, có người lặng im, mắt hướng về sân khấu. Khán giả có cựu chiến binh, du khách và khá đông tân binh. Họ cùng nghe, cùng cảm nhận độ dài của những năm tháng chiến tranh và sự nhẹ nhõm của khoảnh khắc hòa bình. Sau chương trình, nhiều bạn trẻ vẫn nán lại để trò chuyện cùng các cựu chiến binh. Có người hỏi thêm những câu chuyện về Điện Biên. Một bạn sinh viên đứng cạnh tôi nói rất khẽ rằng, khi được nghe trực tiếp như thế này, lịch sử không còn xa nữa. Tôi nghe và thấy điều đó thật đúng, bởi ký ức chỉ thực sự sống khi nó được chạm tới bằng cảm xúc thật.
Sau hơn bảy thập kỷ, Điện Biên đã đổi thay rất nhiều. Những con đường rộng hơn, những khu dân cư mới mọc lên, các di tích được gìn giữ tốt hơn, đời sống văn hóa cũng phong phú hơn. Nhưng điều đáng quý nhất không chỉ nằm ở những đổi thay ấy mà ở cách ký ức vẫn tiếp tục được giữ lại, không bị đóng khung trong quá khứ. Nó hiện diện trong những cuộc gặp, trong những cuộc triển lãm, trong những đêm nhạc, trong những câu chuyện được kể lại bằng tất cả sự trân trọng của người dân nơi đây.
Những ngày tháng Năm, khi đi qua đồi A1, tôi đã dừng lại rất lâu. Gió tháng Năm khẽ thổi qua, những tán phượng đỏ bừng lên trong nắng hay dưới ánh đèn như những đốm lửa nhỏ nhưng bền bỉ. Giữa khoảng lặng ấy, tôi chợt nhận ra Điện Biên vẫn đang giữ trong mình hai ngọn lửa. Một ngọn lửa thuộc về ký ức, sâu, lặng, đã đi qua chiến tranh nhưng chưa từng nguội lạnh. Và một ngọn lửa thuộc về hiện tại, đang được thắp lên mỗi ngày từ chính đời sống, con người và cách họ tiếp tục kể lại câu chuyện của mình. Ngọn lửa Điện Biên là thứ ánh sáng không rực rỡ để gây choáng ngợp nhưng đủ để soi đường, đủ để sưởi ấm và đủ để người ta mang theo rất lâu.
