ĐIỆN BIÊN NGÀY ĐỔI MỚI
/Phát huy tinh thần Điện Biên Phủ, ngay sau chiến thắng, nhiều chiến sĩ pháo binh, công binh, thông tin, bộ binh chuyển thành cán bộ, công nhân, nông dân, trực tiếp tham gia lao động sản xuất xây dựng quê hương mới vùng Tây Bắc, trong đó có Điện Biên. Thấm thoắt đã 70 năm, các thế hệ nối nhau ăn ở, trưởng thành trên quê hương mới. Gia đình cụ Nguyễn Văn Khả quê ở Tứ Kỳ, Hải Dương, chiến sĩ Điện Biên thuộc Đại đoàn 316 trực tiếp đánh đợt 3 trong chiến dịch, sau chiến thắng đã trở lại làm công nhân nông trường tại cánh đồng Mường Thanh, nay thuộc Đội chăn nuôi 2, xã Thanh Xương. Cụ có 6 người con là Nguyễn Thế Khương, Nguyễn Thị Thoa, Nguyễn Thị Nhung, Nguyễn Thị Loan, Nguyễn Thế Sơn, Nguyễn Văn Hoàn, đều là những cán bộ, đảng viên tham gia công tác, nay 5 người đã nghỉ hưu. Các cháu, chắt của cụ Nguyễn Văn Khả đều đang làm việc, học tập, sinh sống trên mảnh đất này.
Tác giả trò chuyện với cụ Nguyễn Văn Khả.
Rời nhà cụ Nguyễn Văn Khả, đoàn công tác đã gặp một câu chuyện rất xúc động tại Nghĩa trang quốc gia Đồi A1. Thật tình cờ, chúng tôi được gặp con gái người chiến sĩ Điện Biên, đó là chị Nguyễn Thị Nhung con cụ Nguyễn Văn Khả. Chị Nhung vừa nghỉ hưu sau hơn 30 năm làm công việc quản trang tại nghĩa trang này. Chị cho biết, nghĩa trang có 645 ngôi mộ thì chỉ có 53 phần mộ có tên. Nghĩa trang Độc Lập với 2.432 phần mộ cũng chỉ có 229 ngôi mộ có tên. Đặc biệt, nghĩa trang Him Lam có 896 phần mộ đều là những liệt sĩ khuyết danh đã cống hiến máu xương mình cho Tổ quốc. Chúng tôi ai nấy đều sững người trước những con số chị đưa ra.
Đại tá Trần Đức Sinh, Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Điện Biên nói với chúng tôi: “Luôn hết sức xúc động và vô cùng thiêng liêng mỗi khi chúng ta đến với các nghĩa trang liệt sĩ ở Điện Biên. Nhiều lúc tôi đã đặt ra câu hỏi, tại sao lại có nhiều phần mộ liệt sĩ khuyết danh đến thế? Các cụ chiến sĩ Điện Biên người trước nối người sau hy sinh mà rất nhiều phần mộ không hề có tuổi, tên, thậm chí là quê quán, càng cho chúng ta sự xúc động tột cùng, sự cảm phục không giấy mực nào có thể viết ra hết được. Bản thân gia đình tôi cũng có một người bác ruột là liệt sĩ Điện Biên là Trần Hữu Ngung. Bác tôi hy sinh theo giấy báo tử ghi ngày 31/3/1954, tại Đông Khe Chít - Mường Thanh, trong đợt 2 của chiến dịch. Bác tôi nằm trong số hàng nghìn nấm mộ khuyết danh, đến nay tôi vẫn chưa tìm được chính xác bác nằm ở đâu trong đó? Quê của bác và gia đình tôi ở xã Gia Thanh, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ, hiện nay đó cũng là nơi thờ tự bác. Trước khi vào bộ đội tham gia chiến dịch Điện Biên, bác tôi đã có vợ và cô con gái nhỏ Trần Thị Thiệp, sau này làm công nhân nhà máy giấy Bãi Bằng, nay đã nghỉ hưu. Mỗi khi tới nghĩa trang viếng các ngôi mộ còn khuyết danh, tôi đều không cầm được nước mắt, chỉ biết lặng lẽ đi về khu tưởng niệm ghi tên các liệt sĩ, dùng khăn lau từng nét chữ tên tuổi của bác mình”.
Chúng tôi ai nấy đều lặng đi.
