ĐIỆN BIÊN PHỦ 1954: NGHỆ THUẬT LẤY THẾ THẮNG LỰC, LẤY TRÍ TUỆ LÀM SỨC MẠNH

Một quyết định làm thay đổi cục diện

Cuối năm 1953, thực dân Pháp xây dựng Điện Biên Phủ thành tập đoàn cứ điểm mạnh, kỳ vọng biến nơi đây thành pháo đài bất khả xâm phạm. Đối diện hệ thống phòng ngự kiên cố, được yểm trợ bởi pháo binh và không quân, quân đội ta đứng trước một bài toán quân sự đặc biệt khó khăn: làm thế nào tiêu diệt tập đoàn cứ điểm mà vẫn bảo đảm chắc thắng?

Câu trả lời nằm ở quyết định chuyển phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc” của Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Bộ Chỉ huy chiến dịch. Đây không đơn thuần là sự thay đổi cách đánh, mà là quyết định chiến lược thể hiện bản lĩnh của người cầm quân: tôn trọng thực tiễn chiến trường, đánh giá đúng tương quan lực lượng và đặt thắng lợi cuối cùng lên trên yêu cầu tiến công bằng mọi giá.

Từ quyết định ấy, cách đánh của quân ta được triển khai theo từng bước chắc chắn: tiêu diệt các cứ điểm ngoại vi, mở rộng trận địa, đào hào vây lấn, chia cắt hệ thống phòng ngự, từng bước hạn chế khả năng tiếp tế và chi viện của địch. Thay vì mạo hiểm đối đầu trực diện với toàn bộ sức mạnh của tập đoàn cứ điểm, quân ta chủ động tạo ưu thế tại từng mục tiêu, từng thời điểm, tích lũy lợi thế để tiến tới thắng lợi quyết định.

Lấy thế trận để khắc chế hỏa lực

Nét đặc sắc của nghệ thuật quân sự Điện Biên Phủ còn thể hiện ở khả năng tổ chức thế trận và hiệp đồng tác chiến. Bộ binh phối hợp với pháo binh, pháo cao xạ; các mũi tiến công kết hợp với hệ thống giao thông hào, chiến hào ngày càng áp sát, siết chặt vòng vây. Mỗi cứ điểm bị tiêu diệt không chỉ làm suy giảm lực lượng địch, mà còn thu hẹp không gian phòng thủ, khiến hệ thống cứ điểm vốn được tổ chức để hỗ trợ lẫn nhau dần rơi vào thế cô lập.

Đặc biệt, việc từng bước khống chế sân bay Mường Thanh và hạn chế tiếp tế đường không đã đánh trực tiếp vào điểm yếu sống còn của quân Pháp. Khi khả năng chi viện suy giảm, lương thực, đạn dược cạn dần, ưu thế hỏa lực không còn đủ sức cứu vãn một thế trận ngày càng bị bóp nghẹt.

Đó là nghệ thuật không chỉ đánh vào vị trí của đối phương, mà còn từng bước làm suy yếu khả năng tồn tại và chống đỡ của cả hệ thống phòng ngự. Thắng lợi không đến từ một đòn đánh đơn lẻ, mà được tạo dựng qua quá trình chuẩn bị công phu, tổ chức chặt chẽ và tiến công liên tục, kiên quyết.

Sức mạnh chiến trường bắt nguồn từ sức mạnh toàn dân

Trên những cung đường hiểm trở, hàng vạn dân công hỏa tuyến, thanh niên xung phong cùng các lực lượng phục vụ chiến dịch ngày đêm vận chuyển lương thực, đạn dược, tải thương và mở đường ra mặt trận. Công tác bảo đảm hậu cần trong điều kiện địa hình xa xôi, thời tiết khắc nghiệt là một thử thách lớn, đòi hỏi sự tổ chức bền bỉ và nỗ lực phi thường.

Đằng sau mỗi trận đánh là những tuyến vận tải nối dài; đằng sau mỗi bước tiến của bộ đội là sự đóng góp của đồng bào cả nước. Những chuyến xe đạp thồ, những đôi vai gánh hàng và những con đường xuyên núi đã góp phần tạo nên sức mạnh vật chất cho chiến dịch. Điện Biên Phủ vì thế không chỉ là chiến thắng của quân đội trên chiến trường, mà còn là thắng lợi của thế trận lòng dân, của ý chí độc lập được kết tinh thành sức mạnh toàn dân tộc.

Ngày 13/3/1954, quân ta nổ súng mở màn chiến dịch. Sau 56 ngày đêm chiến đấu quyết liệt, ngày 7/5/1954, quân đội ta chiếm sở chỉ huy tập đoàn cứ điểm, bắt sống tướng Đờ Cát-xtơ-ri (De Castries) cùng Bộ Tham mưu địch. Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng, giáng đòn quyết định vào nỗ lực chiến tranh của thực dân Pháp, tạo bước ngoặt quan trọng cho cuộc đấu tranh giành hòa bình ở Đông Dương.

Giá trị của Điện Biên Phủ không chỉ nằm ở kết quả một chiến dịch, mà còn ở những bài học quân sự có sức sống lâu dài: đánh giá đúng tình hình, lựa chọn cách đánh phù hợp, tổ chức lực lượng khoa học, phát huy sức mạnh tổng hợp và kiên định mục tiêu chiến lược. Trong hoàn cảnh thiếu thốn về phương tiện, quân và dân ta đã chứng minh rằng ưu thế vật chất không phải yếu tố duy nhất quyết định thắng bại; trí tuệ, bản lĩnh chỉ huy và sức mạnh đoàn kết có thể làm thay đổi cục diện chiến trường.

Điện Biên Phủ là chiến thắng của một dân tộc biết biến ý chí thành hành động, biến khó khăn thành thế mạnh và biến sức mạnh toàn dân thành sức mạnh quyết định trên chiến trường. Thời gian có thể lùi xa, nhưng tầm vóc Điện Biên Phủ không lùi vào quá khứ. Đó vẫn là mốc son chói lọi của bản lĩnh Việt Nam, nơi trí tuệ làm nên thế trận, lòng dân làm nên sức mạnh và khát vọng độc lập làm nên chiến thắng bất tử.

Biên soạn: Phạm Thị Thúy Trang