Điện Biên Phủ – Khi hòa bình được đổi bằng tuổi xuân

Điện Biên Phủ – Khi hòa bình được đổi bằng tuổi xuân

Có những ngày tháng của lịch sử chỉ cần nhắc đến tên thôi cũng đủ khiến người ta lặng đi. Điện Biên Phủ – ngày 7 tháng 5 năm 1954 – không chỉ là ngày một chiến dịch kết thúc, mà còn là dấu mốc đặc biệt trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc Việt Nam. Để có được buổi chiều lịch sử ấy, biết bao người lính, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến và những người dân nơi hậu phương đã gửi lại tuổi trẻ, sức lực, thậm chí cả tính mạng của mình giữa núi rừng Tây Bắc.

Đầu năm 1954, Điện Biên Phủ trở thành điểm quyết chiến chiến lược. Thực dân Pháp xây dựng tại đây một tập đoàn cứ điểm lớn, gồm nhiều cứ điểm và cụm cứ điểm, với ý đồ biến Điện Biên Phủ thành một pháo đài kiên cố. Ngày 13 tháng 3 năm 1954, quân ta nổ súng mở màn chiến dịch. Từ đó, 56 ngày đêm chiến đấu vô cùng ác liệt bắt đầu. Nhưng Điện Biên Phủ không chỉ có những người trực tiếp cầm súng. Phía sau họ là hàng vạn dân công, thanh niên xung phong, công binh và nhân dân các địa phương ngày đêm vận chuyển lương thực, đạn dược, thuốc men và các nhu yếu phẩm ra mặt trận. Những chiếc xe đạp thồ tưởng như rất bình thường đã trở thành một phương tiện vận tải quan trọng. Người dân chở từng bao gạo, từng kiện hàng vượt qua những con dốc hiểm trở, những cung đường rừng núi có thể bị máy bay địch đánh phá bất cứ lúc nào. Mỗi chuyến hàng đến được chiến trường là thêm một phần sức mạnh được gửi từ hậu phương đến tiền tuyến.

Trong những ngày chuẩn bị chiến dịch, một quyết định đặc biệt quan trọng đã được đưa ra: thay đổi phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”. Đây là quyết định khó khăn, bởi nó đồng nghĩa với việc chiến dịch sẽ kéo dài hơn, những người lính sẽ phải tiếp tục sống và chiến đấu trong điều kiện vô cùng gian khổ. Nhưng phía sau quyết định ấy là yêu cầu phải bảo đảm chắc chắn thắng lợi và hạn chế những tổn thất không cần thiết. Chiến tranh đòi hỏi lòng dũng cảm, nhưng cũng đòi hỏi sự tỉnh táo, bản lĩnh và trách nhiệm trước sinh mạng của người lính.

Những ngày cuối của chiến dịch diễn ra đặc biệt quyết liệt. Các vị trí quan trọng ở phía Đông Mường Thanh, trong đó có A1, trở thành nơi giao tranh ác liệt. Đêm 6 tháng 5 năm 1954, quân ta mở đợt tiến công quyết định. Sau những trận chiến căng thẳng, đến rạng sáng ngày 7 tháng 5, quân ta làm chủ hoàn toàn cứ điểm A1 và tiếp tục tiến công vào khu trung tâm. Đến chiều ngày 7 tháng 5, quân ta tiến vào sở chỉ huy tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, tướng De Castries bị bắt. Lá cờ “Quyết chiến - Quyết thắng” tung bay trên nóc hầm chỉ huy. Sau 56 ngày đêm chiến đấu, Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng.

Có lẽ trong khoảnh khắc ấy, những người còn sống đã có niềm vui rất lớn. Nhưng giữa niềm vui chiến thắng chắc chắn vẫn có những khoảng lặng. Bởi để đi đến ngày 7 tháng 5, rất nhiều người đã không thể trở về. Có người ngã xuống ngay trong những trận đánh cuối cùng. Có người nằm lại giữa những cánh rừng, những quả đồi của Tây Bắc. Có những người mẹ ở quê nhà sẽ mãi mãi không còn được nhìn thấy con trở về, những người vợ không còn gặp lại chồng, những đứa trẻ lớn lên với ký ức về một người cha chỉ tồn tại qua tấm ảnh và vài kỷ vật.

Chiến thắng Điện Biên Phủ tạo điều kiện quan trọng cho cuộc đấu tranh ngoại giao tại Hội nghị Genève. Ngày 8 tháng 5 năm 1954, chỉ một ngày sau khi chiến dịch kết thúc, vấn đề Đông Dương được đưa ra thảo luận tại Hội nghị Genève. Sau đó, Hiệp định Genève về đình chỉ chiến sự ở Đông Dương được ký kết vào tháng 7 năm 1954, đánh dấu bước ngoặt lớn của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Vì vậy, khi nhắc đến Điện Biên Phủ, chúng ta không chỉ nên nhớ đến những trận đánh, những cao điểm hay những con số. Điều quan trọng hơn là hãy nhớ đến những con người đã làm nên chiến thắng ấy.

Hơn bảy mươi năm đã trôi qua. Những người lính năm xưa giờ đây nhiều người đã trở thành những người ông, người bà, thậm chí đã đi xa. Những chiến hào xưa đã trở thành di tích lịch sử. Những con đường từng in dấu chân dân công giờ đã có thể được đi lại bằng những phương tiện hiện đại. Thế hệ trẻ hôm nay không còn phải sống trong tiếng bom đạn của chiến tranh. Chúng ta được đến trường, được học tập, được lựa chọn nghề nghiệp, được theo đuổi ước mơ và được sống bên gia đình trong một đất nước hòa bình. Những điều tưởng như bình thường ấy thực ra vô cùng quý giá, bởi đã có một thế hệ phải đánh đổi bằng tuổi xuân của mình để bảo vệ từng tấc đất quê hương.

Có một điều rất đáng suy ngẫm: thế hệ cha anh đã dùng tuổi trẻ để bảo vệ Tổ quốc trong chiến tranh, còn tuổi trẻ hôm nay được trao cơ hội để xây dựng Tổ quốc trong hòa bình. Chúng ta không còn phải cầm súng nơi chiến trường, nhưng vẫn có thể cống hiến bằng tri thức, bằng lao động, bằng trách nhiệm và bằng những việc làm tốt đẹp mỗi ngày. Một người trẻ học tập nghiêm túc, làm việc có trách nhiệm, sống tử tế với cộng đồng và có ý thức giữ gìn lịch sử cũng đang góp một phần nhỏ bé vào việc xây dựng đất nước.

Bởi vậy, nhớ về Điện Biên Phủ không chỉ là nhớ về một chiến thắng của quá khứ. Đó còn là cách để chúng ta hiểu rằng hòa bình không phải điều tự nhiên mà có. Phía sau hai chữ “hòa bình” là biết bao mồ hôi, nước mắt, tuổi trẻ và sự hy sinh của những con người đã sống trong một thời đại đầy thử thách. Mỗi khi được bình yên trở về nhà, được ngồi bên gia đình, được học tập và thực hiện những ước mơ của mình, chúng ta càng có lý do để biết ơn những người đã nằm lại.

Điện Biên Phủ vì thế không chỉ thuộc về lịch sử. Điện Biên Phủ vẫn hiện diện trong cuộc sống hôm nay như một lời nhắc nhở đối với mỗi người trẻ: hãy biết trân trọng hòa bình, biết ơn những thế hệ đi trước và sống sao cho những hy sinh của cha anh không trở nên vô nghĩa. Nếu ngày ấy những người lính đã hỏi mình phải làm gì để bảo vệ Tổ quốc, thì hôm nay mỗi chúng ta cũng có thể tự hỏi: mình sẽ làm gì để đất nước ngày càng tốt đẹp hơn?

Có thể câu trả lời bắt đầu từ những điều rất giản dị: học tốt hơn một chút, làm việc tốt hơn một chút, sống trách nhiệm hơn một chút, yêu thương gia đình và cộng đồng nhiều hơn một chút. Bởi xây dựng đất nước không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao. Đôi khi, đó chỉ là việc mỗi người cố gắng trở thành một công dân tốt.

Và có lẽ đó cũng là cách đẹp nhất để thế hệ hôm nay nói với những người đã nằm lại nơi Điện Biên: chúng tôi vẫn nhớ, chúng tôi hiểu giá trị của hòa bình và chúng tôi sẽ cố gắng sống xứng đáng với những gì các thế hệ đi trước đã đánh đổi bằng cả tuổi xuân của mình.