Điện Biên thắp lửa

Những ngày diễn ra các hoạt động kỷ niệm, đường phố Điện Biên đông hơn thường lệ. Người từ nhiều nơi tìm về nhiều hơn, nhưng đó không phải sự đông đúc của du lịch đơn thuần mà còn là một hành trình tìm về lịch sử. Tại các không gian trưng bày, triển lãm, dòng người nối nhau đi qua, nhưng không ai nói lớn, không ai bước vội. Mỗi người dường như đều muốn dành nhiều thời gian hơn cho từng câu chuyện đang được kể lại bằng hình ảnh và hiện vật. Trong triển lãm ảnh về Chiến dịch Điện Biên Phủ tại hầm Đờ - cát, tôi thấy nhiều người đứng khá lâu trước những bức ảnh tư liệu. Không phải những khoảnh khắc chiến thắng hay những hình ảnh hào hùng nhất giữ chân họ, mà chính là những chi tiết rất đời thường: Đoàn dân công lặng lẽ băng rừng trong đêm, ánh mắt người lính giữa chiến hào, hay con đường kéo pháo hiện lên trong ánh sáng mờ. Tôi cũng đứng rất lâu trước bức ảnh kéo pháo. Con dốc dựng đứng, những thân người nghiêng hẳn về phía trước trong sự gắng sức đến tận cùng. Đứng trước bức ảnh ấy, tôi không chỉ nhìn thấy gian khổ, mà còn cảm nhận được sức nặng của những quyết định mang tính bước ngoặt, của ý chí con người khi đứng trước những lựa chọn lớn của lịch sử. Những điều trước đây chỉ đọc qua sách vở, khi đối diện bằng hình ảnh thật, bỗng trở nên gần hơn, thật hơn và cũng ám ảnh hơn.

Từ không gian trưng bày ảnh sang triển lãm mỹ thuật tại Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ với chủ đề “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại”. Cảm xúc ở đây chuyển sang một tầng khác, nhẹ hơn nhưng cũng sâu hơn. Những bức ký họa chiến trường với nét vẽ mộc mạc, đôi khi chỉ là vài đường phác vội, được treo cạnh nhau như một dòng ký ức bằng hình ảnh. Tôi xem những bức họa, cảm giác chúng không chỉ là tác phẩm nghệ thuật mà giống như những mảnh ký ức được giữ lại bằng chính đôi tay của người trong cuộc.