“DIỆP SÓC” – CÔ BÉ MƯỜI LĂM TUỔI TRÊN ĐƯỜNG TRƯỜNG SƠN
Năm 1965, Nguyễn Thị Diệp đang là nữ sinh và Phó bí thư Đoàn trường Đoàn Kết ở Hà Nội. Vì chưa đủ tuổi và thiếu một kilôgam so với tiêu chuẩn, cô tìm cách sửa năm sinh trong hộ khẩu và mang thêm vật nặng khi cân để được gia nhập thanh niên xung phong. Ba ngày sau khi gia đình phát hiện, cô đã cùng đơn vị hành quân đến Thanh Hóa.
Nguyễn Thị Diệp lên đường mà không báo trước cho gia đình. Cô giấu cặp sách, nói rằng đi giúp dân thu hoạch mùa màng nhưng thực tế đến điểm tập trung của đơn vị. Trước khi hành quân, nhờ từng làm Phó bí thư Đoàn trường, cô được bầu làm Tiểu đội trưởng Tiểu đội 8.
Đoàn tàu chở đơn vị chỉ đi được tới Thanh Hóa vì tuyến đường sắt phía trước bị phá hỏng. Từ đó, các thanh niên xung phong tiếp tục đi bộ, chủ yếu di chuyển ban đêm để giữ an toàn. Với thân hình nhỏ, trang bị và lương thực mang theo trở thành gánh nặng lớn đối với Diệp, nhưng cô vẫn cố gắng theo kịp đơn vị.
Sau thời gian huấn luyện tại Đô Lương, Nghệ An, Nguyễn Thị Diệp được cử đi học ba tháng về kỹ thuật đường bộ. Trở về đơn vị, cô phụ trách đọc bản vẽ, khảo sát địa hình, tính toán hướng tuyến, căng dây và đóng cọc để các tiểu đội mở đường, phá đá và xây dựng những đoạn kè cần thiết.
Hằng ngày, Diệp thường có mặt trên cung đường từ khoảng bốn giờ sáng và chỉ trở về sau khi đã kiểm tra xong phần việc. Cô làm việc nhanh, chạy liên tục giữa các vị trí nên đồng đội gọi là “Diệp Sóc”. Các tuyến 15A, 21A và 22A gắn với những năm tháng cô cùng đồng đội mở đường, sửa đường và giữ cho các đoàn xe tiếp tục đi qua.
Năm 1968, Nguyễn Thị Diệp được nghỉ phép về Hà Nội, sau đó được giữ lại học lớp quản lý thanh niên xung phong. Nhưng vì nhớ đơn vị, cô lại tìm cách trở vào Trường Sơn. Trên hành trình trở lại, đoàn xe của cô phải chờ nhiều ngày vì tuyến phà chưa an toàn; khi tiếp tục di chuyển, đơn vị lại gặp một đợt đánh phá, chỉ một số xe trong đoàn tới được nơi cần đến.
Tháng 5 năm 1969, sau khi hoàn thành nhiệm vụ, Nguyễn Thị Diệp trở về Hà Nội trên chuyến xe cuối của lực lượng thanh niên xung phong N43. Khi ấy bà mới khoảng 19–20 tuổi nhưng đã trải qua gần bốn năm trên các tuyến đường chiến lược.
Sau chiến tranh, bà học sư phạm rồi trở thành giáo viên. Từ một cô gái từng căng dây, đóng cọc mở đường, bà chuyển sang công việc giáo dục và giữ nhiều nhiệm vụ quản lý trường học. Sau khi nghỉ hưu, bà vẫn tham gia hoạt động của Hội Cựu Thanh niên xung phong Việt Nam và hỗ trợ giải quyết chính sách cho đồng đội.
