ĐIỆP VIÊN HOÀN HẢO - PHẠM XUÂN ẨN

1. Vỏ bọc không thể hoàn hảo hơn

Phạm Xuân Ẩn (tên thật là Phạm Văn Thành) hoạt động với bí danh Hai Trung. Khác với những điệp viên thâm nhập vào quân đội, ông thâm nhập vào giới trí thức và truyền thông.

• Phóng viên tài năng: Ông là người Việt Nam duy nhất thời bấy giờ làm phóng viên chính thức cho các tờ báo lớn của Mỹ như Time, Reuters, New York Herald Tribune.

• Mối quan hệ "khủng": Nhờ sự thông minh và khiếu hài hước, ông kết bạn với tất cả mọi người: từ các tướng lĩnh cao cấp của Mỹ, quan chức chính quyền Sài Gòn, cho đến các trùm mật vụ CIA.

• "Cuốn từ điển sống": Người ta tìm đến ông để xin lời khuyên về tình hình chiến sự. Họ tin tưởng ông đến mức vô tình tiết lộ những bí mật quân sự tối mật mà không hề hay biết mình đang nói chuyện với một cộng sản thứ thiệt.

2. Những bản báo cáo làm thay đổi cục diện

Trong suốt hơn 20 năm hành nghề phóng viên, Phạm Xuân Ẩn đã gửi về căn cứ hàng nghìn bản báo cáo được đánh giá là "sống còn".

• Độ chính xác tuyệt đối: Các báo cáo của ông chi tiết đến mức Bộ Chính trị tại Hà Nội từng thốt lên: "Chúng ta đang ngồi trong phòng hành quân của Mỹ".

• Dự báo chiến lược: Ông đã cung cấp thông tin giúp quân giải phóng đánh bại các chiến thuật tân tiến của Mỹ như "Trực thăng vận" và "Thiết xa vận", góp phần quan trọng vào chiến thắng Ấp Bắc và sau này là chiến dịch Hồ Chí Minh 1975.

• Cách chuyển tin ly kỳ: Ông giấu phim chụp tài liệu vào trong cuộn báo, giỏ thức ăn, thậm chí là bên trong những chiếc nem nướng để gửi ra vùng kháng chiến qua các hộp thư bí mật ở ngoại ô Sài Gòn.

3. "Người tình báo có trái tim nhân hậu"

Dù ở hai đầu chiến tuyến, Phạm Xuân Ẩn vẫn được những đồng nghiệp phía bên kia chiến tuyến nể trọng ngay cả sau khi sự thật về ông được công bố.

• Ông sống một cuộc đời giản dị với sở thích nuôi chó và chim cảnh.

Sau năm 1975, khi thân phận thật sự của ông được hé lộ, nhiều bạn bè Mỹ đã sốc, nhưng họ không hề ghét ông. Họ hiểu rằng ông làm tất cả vì lòng yêu nước, chứ không phải vì thù hận hay tiền bạc.

4. Sự vinh danh muộn màng nhưng xứng đáng

Cũng giống như Phạm Ngọc Thảo, sự nghiệp tình báo của ông cần thời gian để được giải mật hoàn toàn:

• 1976: Ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

• 1990: Ông được thăng hàm Thiếu tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Một chi tiết thú vị: Cho đến tận cuối đời, Phạm Xuân Ẩn vẫn giữ được sự tinh tế và hóm hỉnh của mình. Khi được hỏi về nghề tình báo, ông nói: "Nghề báo và nghề tình báo thực ra rất giống nhau: cả hai đều đi tìm sự thật."