Điệp viên hoàn hảo - Thiếu tướng Đặng Trần Đức (Ba Quốc)

Ông Đặng Trần Đức (1922-2004), bí danh Ba Quốc, ông nhập ngũ tháng 5-1949 và đã tham gia hoạt động cách mạng từ những ngày đầu giành chính quyền tại Thủ đô Hà Nội năm 1945. Vào năm 1950 ông theo yêu cầu của Đảng, ông được bố trí vào hoạt động giữa lòng địch và cung cấp nhiều thông tin, tài liệu của địch nhằm phục vụ cho công tác kháng chiến chống thực dân Pháp.

Sau hiệp định Giơ-ne-vơ 1945, Thiếu tướng Đặng Trần Đức đi theo con đường của địch vào hoạt động tại Sài Gòn. Thời điểm ban đầu ông chỉ là một kế toán, thế nhưng nhờ những biểu hiện nhạy bén ông từng bước lấy được lòng tin của Trần Kim Tuyến, Giám đốc Sở nghiên cứu chính trị. Ông là một trong những phụ tá làm được việc cho Trần Kim Tuyến và vượt qua được nhiều cuộc sát hạch bằng máy kiểm tra nói dối của Mỹ, ông tạo được lòng tin vững chắc trong lòng địch. Nhờ đó Thiếu tướng Đặng Trần Đức đã tiếp cận được với những tài liệu quan trọng của cơ quan tình báo quân địch. 

Ông đã có vô số báo cáo, tin tức quí giá về địch và thực hiện nhiều hành động dũng cảm, mưu trí để vô hiệu hoá âm mưu thủ đoạn của địch, phát hiện cán bộ ta làm tay sai cho địch, kích động khai thác mâu thuẫn nội bộ địch, giải cứu cán bộ ta khỏi những tình huống hiểm nguy…

Đơn cử, là người làm trong cơ quan mật vụ của địch, một lần nắm được thông tin người của ta sẽ bị bắt, ông Ba Quốc đã đơn độc thực hiện cuộc giải cứu “người của mình”, là bí thư và 9 đặc khu ủy viên Sài Gòn - Gia Định, mà lúc đó ông chưa hề biết mặt. Người bí thư được cứu đó mãi sau này ông mới được biết là ông Nguyễn Văn Linh (cố Tổng bí thư). Cuộc giải cứu thực hiện tài trí ra sao để không bị phát hiện đã được nêu khá chi tiết trong sách.

Ông Ba Quốc còn lập nhiều chiến công ly kỳ khác, như khi phía Mỹ yêu cầu Sở nghiên cứu Chính trị - Xã hội ám sát ông Norodom Sihanouk (do quan hệ căng thẳng giữa Mỹ và Campuchia lúc đó), ông được giao thực hiện nhiệm vụ này, nhưng lại mưu trí giải cứu ông hoàng Sihanouk (lúc đó là người thân lực lượng Cách mạng) mà không để lộ thân phận.

Rồi vụ được giao bắt 3 lãnh tụ Hoà Hảo, nhưng ông đã tranh thủ kết thân với người của lực lượng này, để thực hiện các nhiệm vụ kích động, gây rối lực lượng địch sau đó. Các báo cáo của ông Ba Quốc còn giúp lực lượng công an Hà Nội tóm sạch 7 ổ gián điệp cài ở miền Bắc. Ông còn phát hiện nhiều hồ sơ cán bộ ta làm gián điệp cho địch.

Suốt mấy mươi năm sống trong lòng địch, ông Ba Quốc đã dùng chính thân phận làm gián điệp cho địch để làm tình báo cho ta. Một công việc cực kỳ khó khăn, nguy hiểm, “độc nhất vô nhị” như Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh đã viết: “Ông Ba Quốc là một điệp viên nhị trùng siêu hạng. Một điệp viên mà vào được Phủ Tổng thống, Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng Tham mưu quân đội Sài Gòn hoặc các cơ quan đầu não khác của đối phương đã vô cùng hiếm, nhưng một điệp viên lại nằm đúng trong cơ quan tình báo của địch để tham gia chỉ đạo lực lượng tình báo địch đánh ngược nội bộ ta thì ở Việt Nam chỉ duy nhất có ông Ba Quốc, ở nước ngoài cũng vô cùng hiếm có điệp viên nào lợi hại như vậy”.

Sau ngày thống nhất đất nước, ông Ba Quốc lại tiếp tục ngược xuôi từ Nam ra Bắc, sang tận chiến trường Campuchia, nhận lãnh nhiều trọng trách quan trọng khác của ngành tình báo trước yêu cầu mới của đất nước, mà có rất nhiều nhiệm vụ, nhiều chiến công ông không thể chia sẻ, tiết lộ vì đặc điểm nghề nghiệp của mình. Không chỉ vậy, ông còn tận tụy đào tạo, rèn luyện nhiều nhà hoạt động tình báo cho đất nước, như một trách nhiệm, mà một trong những học trò xuất sắc của ông là Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh.      

Ông Ba Quốc - Đặng Trần Đức (phải) và học trò - thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh năm 1994.