ĐIỂU CẢI - ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NGƯỜI CHƠ RO
Điểu Cải (tên thật Điểu Văn Cải, biệt danh “Kòn Trô”) sinh năm 1948 tại xã Túc Trưng, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai. Trưởng thành giữa khói lửa chiến tranh, từ thuở thiếu niên ông đã tham gia hoạt động cách mạng, làm liên lạc, dẫn đường và trực tiếp chiến đấu trong lực lượng du kích địa phương. Trên cương vị xã đội trưởng du kích, Điểu Cải lập nhiều chiến công xuất sắc, trở thành biểu tượng về lòng dũng cảm, mưu trí của thanh niên dân tộc Chơ Ro trong kháng chiến. Năm 1969, ông anh dũng hy sinh
Giữa những cánh rừng miền Đông Nam Bộ rực lửa bom đạn, có một cậu bé người Chơ Ro lớn lên trong đói nghèo, sợ hãi và sự kìm kẹp tàn khốc của chiến tranh. Đó là Điểu Cải - “Kòn Trô”, biệt danh mộc mạc mà đồng đội đặt cho anh du kích trẻ con gan dạ, sớm quen với hiểm nguy hơn cả tuổi đời của mình.
Tuổi thơ của Điểu Cải gắn với những con đường đất đỏ, lô cốt đen ngòm và những đêm dài trong căn nhà tôn nóng hầm hập. Từ năm 8 tuổi, anh đã giúp du kích làm liên lạc, mang tài liệu mật, dẫn đường cho cán bộ hoạt động trong làng. Những lần vượt qua vòng kiểm soát của địch bằng sự nhanh trí và bình tĩnh đã sớm hun đúc trong cậu bé miền núi bản lĩnh của một chiến sĩ.
Lớn lên giữa cảnh đàn áp, bắt bớ, chứng kiến dân lành và gia đình chịu nhiều đau khổ, Điểu Cải quyết định trực tiếp cầm súng đánh giặc. Năm 1965, anh tham gia đội du kích địa phương; từ xã đội phó rồi trở thành xã đội trưởng khi mới 18 tuổi. Ở vị trí chỉ huy đội du kích xã Túc Trưng, anh cùng đồng đội bám đất, bám dân, tổ chức nhiều trận đánh táo bạo, gây cho địch những tổn thất nặng nề.
Có những trận đánh diễn ra suốt từ sáng đến tối trong rừng Suối Nho, nơi du kích phối hợp bộ đội phục kích quân càn quét. Có những lần một mình anh phục kích, bắn rơi máy bay trinh sát, hay tự nguyện cài mìn chống tăng trên trục đường địch thường qua lại. Sự mưu trí, gan dạ của Điểu Cải không chỉ ở những khoảnh khắc đối mặt sinh tử, mà còn ở việc tận dụng bom đạn thu được của địch để chế tạo vũ khí, chủ động đánh vào những điểm yếu của kẻ thù.
Không chỉ là một người lính xung phong nơi tuyến đầu, Điểu Cải còn là “hạt nhân” của phong trào quần chúng tại địa phương. Anh vận động thanh niên tham gia du kích, xây dựng cơ sở cách mạng, lo lương thực cho đơn vị, giữ vững lòng dân giữa vùng địch kiểm soát gắt gao. Với anh, đánh giặc không chỉ bằng súng đạn, mà còn bằng niềm tin và sự gắn bó với nhân dân.
Tháng 10 năm 1969, trong một trận chiến tại địa phương, Điểu Cải hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ. Sự ra đi của anh để lại nỗi tiếc thương sâu sắc cho đồng đội và người dân Chơ Ro ở vùng Túc Trưng - Định Quán. Năm 1978, Nhà nước truy tặng anh danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận những chiến công và sự cống hiến trọn vẹn của một người lính du kích suốt 5 năm hoạt động cách mạng.
