Đinh Công Tráng - Khối óc quân sự đằng sau pháo đài Ba Đình
Vị lãnh tụ mưu lược, người đã thiết kế chiến tuyến Ba Đình kiên cố bằng rọ tre và bùn đất, đánh bật nhiều đợt tiến công quy mô lớn của quân đội Pháp.
Người thiết kế pháo đài thép: Đinh Công Tráng (1842 - 1887) là một nhà nho, từng làm quan nhưng sớm cáo quan về quê tham gia kháng chiến. Năm 1886, hưởng ứng chiếu Cần Vương, ông cùng các sĩ phu chọn ba làng (Mậu Thịnh, Thượng Thọ, Mỹ Khê thuộc Thanh Hóa) để xây dựng căn cứ Ba Đình. Ông là kiến trúc sư trưởng của công trình quân sự độc đáo này.
Bức tường thành từ lũy tre làng: Căn cứ Ba Đình được Đinh Công Tráng xây dựng vô cùng khoa học. Lớp ngoài cùng là lũy tre dày đặc, bên trong là tường thành đắp bằng đất trộn rơm, xen kẽ các rọ tre chứa bùn giúp hấp thụ đạn pháo. Xung quanh căn cứ là hệ thống hào sâu cắm chông, kết hợp với các lỗ châu mai được bố trí tinh vi. Căn cứ này đã biến Ba Đình thành một hòn đảo pháo đài bất khả xâm phạm giữa đồng chiêm trũng.
Trận huyết chiến oai hùng: Đầu năm 1887, quân Pháp huy động hàng ngàn quân cùng pháo binh hạng nặng tấn công Ba Đình nhưng liên tục bị nghĩa quân đánh bật ra, chịu thương vong nặng nề. Phải mất hơn một tháng bao vây, dùng hỏa công và pháo kích tàn phá các làng mạc xung quanh, Pháp mới phá được vòng ngoài. Đinh Công Tráng ra lệnh mở đường máu rút lui an toàn để bảo toàn lực lượng nhưng sau đó ông đã hy sinh trên đường hành quân. Chiến tuyến Ba Đình mãi là một kỳ tích về nghệ thuật phòng ngự trong lịch sử quân sự Việt Nam.
