Đinh Hồng Khánh — người thầy thuốc gìn giữ ký ức cứu người giữa chiến tranh

inh Hồng Khánh — người thầy thuốc gìn giữ ký ức cứu người giữa chiến tranh

Trong chiếc tủ kính tại nhà ông Đinh Hồng Khánh và bà Lê Thị Thanh Hồng ở Quảng Ngãi, những ống thuốc, dụng cụ phẫu thuật, ống nghe và máy đo huyết áp cũ được giữ gìn cẩn thận. Chúng không chỉ là vật dụng của một thời hành nghề mà còn gắn với những ca cấp cứu, những thương binh và cuộc đời của hai người thầy thuốc từng cùng làm việc giữa chiến trường.

Giới thiệu nhân vật

Đinh Hồng Khánh là một trong những người thầy thuốc đã trải qua chiến tranh bằng công việc cứu chữa thương bệnh binh. Ông không chỉ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn mà còn tham gia bảo đảm hậu cần, góp phần duy trì hoạt động của bệnh xá trong điều kiện khó khăn.

Theo bài viết Kỷ vật của đôi vợ chồng y sĩ thời chiến đăng trên Báo Sài Gòn Giải Phóng ngày 18/7/2025, ông và vợ là bà Lê Thị Thanh Hồng đều là thương binh hạng 4, sinh sống tại phường Cẩm Thành, tỉnh Quảng Ngãi vào thời điểm bài báo được thực hiện. Tư liệu này chủ yếu ghi lại hoạt động nghề nghiệp và ký ức của hai ông bà, chưa cung cấp đầy đủ ngày sinh, quê quán hay toàn bộ quá trình công tác của riêng ông.

Những năm tháng tại Bệnh xá B21

Năm 1965, ông Đinh Hồng Khánh là y sĩ của Bệnh xá B21, nơi tiếp nhận và cứu chữa thương bệnh binh từ các mặt trận tại Quảng Ngãi. Đây cũng là nơi ông gặp bà Lê Thị Thanh Hồng, người sau này trở thành bạn đời.

Bệnh xá thường tiếp nhận khoảng 70–80 ca mỗi tháng; vào những thời điểm chiến sự ác liệt, số thương bệnh binh có lúc lên hơn 300 người. Trước yêu cầu cứu chữa, bệnh xá chia thành các khu để tổ chức hoạt động, đồng thời phải đối mặt với bom đạn và các cuộc càn quét.

Trong hoàn cảnh ấy, công việc của người y sĩ đòi hỏi nhiều hơn kiến thức chuyên môn. Đó còn là khả năng thích nghi với thiếu thốn, phối hợp với đồng đội và duy trì việc chăm sóc người bệnh khi nơi làm việc luôn có thể bị đe dọa.

Giữ lại sự sống giữa thiếu thốn

Sau thời gian công tác ban đầu, ông Khánh tiếp tục học tập và trở thành Trạm trưởng Trạm phẫu thuật A80. Ông từng phẫu thuật cho hàng trăm thương binh giữa rừng sâu, trong điều kiện thiếu thuốc men và dụng cụ y tế.

Có khi ông phải dùng nẹp tre để cố định xương gãy. Việc vệ sinh cũng phải xoay xở bằng những phương tiện sẵn có. Bên cạnh nhiệm vụ chuyên môn, ông còn cõng gạo, cõng mắm, kiếm củi và tham gia tự túc thực phẩm để bảo đảm bữa ăn cho thương bệnh binh.

Những việc làm ấy cho thấy hoạt động quân y không chỉ nằm ở một ca phẫu thuật. Giữ được một người bệnh qua cơn nguy kịch còn cần điều kiện chăm sóc, dinh dưỡng và sự bền bỉ của cả tập thể. Với ông Khánh, cứu người là trách nhiệm được thực hiện từ những công việc cụ thể nhất.

Chùm ảnh tư liệu

1 / 2

Ảnh tư liệu của bài viết.

Trong cuốn sổ tay còn được lưu giữ, ông ghi chép tỉ mỉ từng ca phẫu thuật, quá trình hội chẩn và những ngày điều trị của thương binh. Nhớ lại quãng thời gian ấy, ông chia sẻ:

“Giữa rừng già, giữa bom đạn, tôi chỉ mong giữ được mạng sống cho anh em là đủ.”

Tình đồng đội trở thành tình nghĩa vợ chồng

Ông Khánh và bà Hồng quen nhau năm 1965 tại Bệnh xá B21. Những ca trực đêm, những lần cấp cứu và chăm sóc thương binh đã gắn kết hai người. Năm 1968, họ kết hôn trong một đám cưới do bệnh xá tổ chức.

Mối quan hệ ấy được xây dựng từ sự thấu hiểu công việc và những khó khăn chung. Như lời ông kể, hai người vừa là đồng đội, vừa hỗ trợ nhau trong từng ca cấp cứu. Tình nghĩa vợ chồng vì thế gắn liền với ký ức nghề nghiệp và sự gắn bó với những người từng được họ chăm sóc.

Tiếp tục phục vụ sau chiến tranh

Sau năm 1975, bà Hồng trở về Quảng Ngãi công tác, còn ông Khánh được cử đi học thêm về gây mê hồi sức, rồi làm trợ lý quân y tại Sư đoàn 342, Quân khu 4. Đến năm 1985, ông mới trở về đoàn tụ với vợ tại quê nhà.

Những năm xa cách, ông vẫn nhắc vợ gìn giữ các dụng cụ y tế từng đồng hành với hai người. Đối với ông, đó là dấu tích của những điều đã trải qua và của những phương tiện từng rất quý giá trong hoàn cảnh chiến trường.

Chiếc tủ kính và những câu chuyện còn lại

Hơn 100 kỷ vật được hai vợ chồng cất giữ gồm ống thuốc, ống nghe, máy đo huyết áp, dao kéo phẫu thuật và nhiều dụng cụ khác. Mỗi vật dụng gắn với một công việc, một ca cứu chữa hoặc một chặng đường đời.

Giá trị của bộ sưu tập không nằm ở sự mới đẹp hay công nghệ của dụng cụ. Những lọ thuốc cũ cho thấy người thầy thuốc đã phải chắt chiu phương tiện cứu chữa như thế nào; những trang sổ ghi chép lưu lại sự cẩn trọng trong công việc; còn câu chuyện người bệnh tìm về cảm ơn cho thấy ý nghĩa lâu dài của những ca điều trị năm xưa.

Qua cuộc đời Đinh Hồng Khánh, lịch sử chiến tranh được nhìn từ một góc độ gần gũi: nỗ lực cứu người và gìn giữ sự sống. Những kỷ vật ông trân trọng giúp ký ức ấy không chỉ còn trong lời kể mà có thêm hình hài cụ thể để các thế hệ sau tìm hiểu.