Đình La Đôi – nơi từng chứng kiến những năm tháng chiến tranh

Ở thôn La Đôi, xã Hợp Tiến, có một ngôi đình cổ mà ngày nay đã được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh. Nhưng ít người biết rằng trong thế kỷ XX, ngôi đình này không chỉ là nơi sinh hoạt văn hóa của làng mà còn gắn với nhiều sự kiện trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.

Trong những năm chiến tranh, cuộc sống ở La Đôi không còn bình yên như trước.

Người dân vừa làm ruộng, vừa phải đối phó với những cuộc càn quét và sự kiểm soát của quân địch.

Những nơi quen thuộc trong làng có thể trở thành nơi trú ẩn, nơi liên lạc hoặc nơi cán bộ hoạt động.

Đình La Đôi cũng nằm trong không gian của cuộc chiến ấy.

Tư liệu về di tích ghi nhận đây là một địa điểm từng diễn ra nhiều sự kiện quan trọng của địa phương trong các cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.

Điều đặc biệt là chiến tranh không chỉ diễn ra ở những chiến trường xa xôi.

Nó hiện diện ngay trong những ngôi làng.

Một người nông dân ban ngày có thể đang cày ruộng, nhưng tối đến lại phải cảnh giới.

Một con đường làng có thể vừa là đường dân sinh, vừa là đường đưa cán bộ đi hoạt động.

Một ngôi đình vốn là nơi người dân đến lễ bái, hội họp lại trở thành một phần của đời sống kháng chiến.

Những năm tháng không thể quên

Trong kháng chiến chống Pháp, quân dân Nam Sách đã tổ chức nhiều hoạt động chống địch. Tư liệu lịch sử nhắc đến những chiến công tiêu biểu của khu vực như đánh bốt La Đôi, chống càn và đánh các mục tiêu quân sự của đối phương.

Điều đó cho thấy La Đôi khi ấy không phải một vùng quê đứng ngoài cuộc chiến.

Người dân nơi đây phải sống giữa một thực tế rất khắc nghiệt:

đất của mình nhưng quân địch có mặt;

làng của mình nhưng bất cứ lúc nào cũng có thể xảy ra càn quét;

cuộc sống bình thường nhưng luôn phải chuẩn bị cho tình huống chiến tranh.

Và chính trong hoàn cảnh ấy, những người dân bình thường đã góp phần giữ gìn cơ sở kháng chiến.

Có người đưa tin.

Có người che giấu cán bộ.

Có người tiếp tế.

Có người trực tiếp cầm súng.

Có người chỉ đơn giản là không bỏ làng, không bỏ ruộng.

Tất cả đều trở thành một phần của cuộc kháng chiến.

Sau chiến tranh

Chiến tranh qua đi, đình La Đôi tiếp tục tồn tại cùng làng quê.

Những thế hệ sau lớn lên trong hòa bình có thể chỉ nhìn thấy một ngôi đình cổ, mái ngói và sân đình.

Nhưng phía sau đó là ký ức về những năm tháng mà người dân La Đôi từng sống giữa chiến tranh.

Đến năm 2022, đình La Đôi được công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.

Ngày nay, đứng trước ngôi đình ấy, có thể khó hình dung nơi đây từng gắn với những năm tháng khói lửa.

Nhưng đó chính là điều khiến những di tích như đình La Đôi trở nên quý giá:

Một ngôi đình có thể lưu giữ không chỉ câu chuyện của một làng quê, mà còn lưu giữ ký ức về những con người đã sống, chiến đấu và hy sinh trong chính làng quê ấy.