Đinh Na – Khi một con người còn lại trong tên làng, tên đồn và ký ức của vùng đất
Có những hồ sơ khiến người đọc dừng lại không phải vì quá nhiều thông tin, mà vì những khoảng trống còn lại theo thời gian.
Không còn ghi năm sinh. Không còn ghi cấp bậc. Không còn ghi chức vụ.
Nhưng vẫn còn một cái tên.
Vẫn còn quê quán.
Vẫn còn nơi đã chiến đấu và nơi được đồng đội an táng.
Chừng ấy đôi khi đã đủ để hình dung về một cuộc đời.
Liệt sĩ Đinh Na, quê tại Kon Xủ, Mang Cành, H29, Kon Tum. Theo hồ sơ còn lưu giữ, đồng chí nhập ngũ từ tháng 02 năm 1960, thuộc C132, T.đội.
Không biết khi bước vào hàng ngũ, đồng chí bao nhiêu tuổi. Không biết trước đó đã sống những năm tháng như thế nào giữa núi rừng Mang Cành. Nhưng có thể hình dung rằng cũng như rất nhiều người của thời ấy, quyết định lên đường không bắt đầu từ những điều lớn lao được viết ra, mà bắt đầu từ cảm giác rằng mình cần có mặt trong thời điểm đất nước cần.
Những năm đầu thập niên 1960 ở Tây Nguyên là những năm không dễ dàng. Con đường giữa các vùng còn xa, cuộc sống còn nhiều thiếu thốn và chiến tranh hiện diện không chỉ bằng tiếng súng mà còn bằng sự thay đổi của từng bản làng.
Rồi đến tháng 03 năm 1965, trong khi chiến đấu tại khu vực Đồn Văng Rơi, H80, đồng chí đã hi sinh.
Hồ sơ còn lưu lại một chi tiết nhỏ nhưng khiến người ta suy nghĩ rất lâu: nơi an táng ban đầu tại Văng Rơi, H80, Kon Tum.
Giữa chiến tranh, việc có một nơi được ghi lại để gửi gắm đồng đội là điều không hề giản đơn. Điều đó khiến địa danh ấy không còn chỉ là một điểm trên bản đồ. Nó trở thành nơi từng có một con người sống, chiến đấu và khép lại hành trình của mình.
Ngày hôm nay, người đọc có thể không biết khuôn mặt của Đinh Na, không biết giọng nói hay câu chuyện đời thường của đồng chí. Nhưng tên của một con người vẫn còn được lưu giữ, cùng tên của làng, của đồn và của vùng đất.
Và đôi khi, lịch sử được giữ lại theo cách như thế — không phải bằng những điều đầy đủ, mà bằng việc sau rất nhiều năm, vẫn còn có người đọc lại một cái tên và biết rằng đã từng có một con người hiện diện ở đó.
