Đình Quý Dương – chứng nhân của một thời đấu tranh cách mạng

Đình Quý Dương – chứng nhân của một thời đấu tranh cách mạng

Trải qua hàng trăm năm tồn tại, đình Quý Dương không chỉ lưu giữ những giá trị kiến trúc, văn hóa đặc sắc mà còn là nơi ghi dấu nhiều câu chuyện về truyền thống đấu tranh cách mạng của người dân địa phương.

Nằm ở trung tâm thôn Quý Dương, xã Tân Trường, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương, đình Quý Dương mang dáng vẻ cổ kính, thâm nghiêm giữa không gian ngày càng hiện đại. Được xây dựng từ thời Lê và trùng tu dưới thời Nguyễn, ngôi đình đến nay vẫn giữ được nhiều nét kiến trúc đặc trưng cùng các hiện vật có giá trị lịch sử.

Ngôi đình cổ và câu chuyện về vị Thành hoàng

Đình Quý Dương thờ Ngũ Lang Đại vương, vị tướng được truyền lại là đã có công giúp Hai Bà Trưng đánh quân Tô Định.

Theo tư liệu địa phương, Ngũ Lang là người con trai thứ năm của ông Cao Danh Hành. Từ nhỏ, ông đã nổi tiếng thông minh, giỏi võ nghệ. Khi Tô Định nghi ngờ cha con ông có ý chống đối, Cao Danh Hành bị bắt, còn Ngũ Lang phải trốn khỏi quê hương.

Sau khi nghe tin Hai Bà Trưng dựng cờ khởi nghĩa, Ngũ Lang gia nhập nghĩa quân. Ông được giao nhiệm vụ chiêu mộ binh sĩ và chỉ trong thời gian ngắn đã tập hợp được hơn 2.000 người để cùng tham gia đánh quân Tô Định.

Sau khi đất nước rơi vào cảnh chiến tranh trở lại, Ngũ Lang cùng một số quân sĩ tìm đường về Quý Dương. Về sau, người dân nơi đây tôn ông làm Thành hoàng và lập đình thờ phụng.

Câu chuyện về vị Thành hoàng đã trở thành một phần ký ức lịch sử được lưu giữ qua nhiều thế hệ tại Quý Dương.

Nơi ghi dấu những năm tháng đấu tranh cách mạng

Nếu lịch sử của đình Quý Dương bắt đầu từ những câu chuyện xa xưa, thì bước sang thời kỳ đấu tranh cách mạng, ngôi đình lại mang một vai trò khác.

Trong những năm nhân dân đấu tranh chống thực dân Pháp, đình Quý Dương từng trở thành nơi che giấu cán bộ, chiến sĩ hoạt động cách mạng.

Phát hiện ngôi đình là nơi che chở cho những người hoạt động cách mạng, quân Pháp đã có hành động đàn áp khốc liệt. Chúng tập trung các đồ tế tự trong đình để châm lửa đốt. Một nhà sư yêu nước cùng một số người khác cũng bị bắt và đẩy vào đống lửa.

Những sự việc ấy đã để lại dấu ấn đau thương nhưng cũng cho thấy tinh thần yêu nước, sự kiên cường của người dân địa phương trong những năm tháng đất nước còn chìm trong chiến tranh.

Đình Quý Dương trong những ngày Cách mạng tháng Tám

Không chỉ là nơi che chở cán bộ, chiến sĩ, đình Quý Dương còn gắn với những ngày tháng sôi động của Cách mạng tháng Tám năm 1945.

Tại đây, nhân dân địa phương từng tập trung để chuẩn bị cho việc giành chính quyền. Ngôi đình cũng là nơi tổ chức mít tinh thành lập chính quyền lâm thời của xã.

Từ một công trình tín ngưỡng của làng quê, đình Quý Dương đã trở thành một địa điểm gắn với những chuyển biến quan trọng của địa phương trong thời khắc lịch sử.

Đó cũng chính là giá trị đặc biệt của những di tích như đình Quý Dương: mỗi mái đình, hàng cột hay khoảng sân không chỉ mang giá trị kiến trúc mà còn có thể lưu giữ ký ức về những con người từng sống, chiến đấu và cống hiến trên mảnh đất ấy.

Những dấu tích lịch sử còn được lưu giữ

Sau những năm tháng chiến tranh, đình Quý Dương tiếp tục tồn tại và trở thành nơi lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa của địa phương. Ngôi đình từng được sử dụng làm nơi sơ tán của Bảo tàng tỉnh.

Về kiến trúc, đình được xây theo kiểu chữ Đinh, gồm tòa tiền tế nối với hậu cung và hai dãy giải vũ. Nhiều cấu kiện gỗ được chạm khắc tinh tế với các hình tượng tứ linh, tứ quý cùng những hoa văn đặc trưng của nghệ thuật kiến trúc truyền thống.

Đình hiện còn lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị như tượng Thành hoàng bằng gỗ mít sơn son thếp vàng, các bức đại tự và một tấm bia thời Cảnh Hưng ghi lại lịch sử về vị Thành hoàng được thờ tại đây.

Năm 1993, đình Quý Dương được công nhận là di tích lịch sử - văn hóa.

Giữ lại ký ức cho thế hệ mai sau

Ngày nay, cuộc sống xung quanh đình Quý Dương đã có nhiều đổi thay. Những khu dân cư, khu công nghiệp và các hoạt động thương mại, dịch vụ ngày càng phát triển. Giữa nhịp sống hiện đại ấy, ngôi đình vẫn giữ vẻ cổ kính và trở thành một phần ký ức của quê hương.

Điều đáng quý không chỉ nằm ở những nét kiến trúc được lưu giữ qua hàng trăm năm, mà còn ở những câu chuyện lịch sử gắn với nơi đây.

Đình Quý Dương từng là nơi thờ tự, là nơi lưu giữ văn hóa truyền thống, đồng thời cũng là chứng nhân của những năm tháng nhân dân địa phương đấu tranh chống áp bức, bảo vệ cán bộ cách mạng và tham gia giành chính quyền.

Mỗi thế hệ đi qua lại để lại một phần ký ức cho quê hương. Vì vậy, gìn giữ đình Quý Dương cũng chính là gìn giữ những câu chuyện về lịch sử, về lòng yêu nước và tinh thần kiên cường của cha ông.

Để hôm nay, khi bước qua cánh cổng ngôi đình cổ, thế hệ trẻ không chỉ nhìn thấy một di tích của quá khứ, mà còn có thể cảm nhận được những câu chuyện về một quê hương đã từng đi qua những năm tháng đầy gian khó để có được cuộc sống hòa bình hôm nay.