Đinh Thị Vân – người phụ nữ xây dựng mạng lưới tình báo giữa lòng địch

Đinh Thị Vân, tên thật là Đinh Thị Mậu, sinh năm 1916 tại Xuân Trường, Nam Định. Bà tham gia hoạt động cách mạng từ thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp và từng giữ cương vị huyện ủy viên huyện Xuân Trường. Sau Hiệp định Genève năm 1954, bà được điều sang công tác tình báo. Năm 1955, bà theo dòng người di cư vào miền Nam để bắt đầu xây dựng cơ sở hoạt động trong một môi trường đặc biệt nguy hiểm.

Điểm đặc biệt trong hoạt động của Đinh Thị Vân là bà không trực tiếp chiến đấu trên chiến trường theo cách thông thường. Nhiệm vụ của bà là gây dựng một mạng lưới cơ sở tình báo ngay trong vùng đối phương kiểm soát, thu thập và chuyển những tin tức có giá trị về cho cấp trên. Theo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, mạng lưới do bà xây dựng đã cung cấp nhiều thông tin quan trọng cho ta, trong khi bản thân bà chưa từng được đào tạo qua một trường lớp nghiệp vụ tình báo chính quy.

Công việc này đòi hỏi người hoạt động phải duy trì vỏ bọc lâu dài và luôn tìm cách bảo đảm an toàn cho cả mạng lưới. Đinh Thị Vân từng phải đối mặt với những cuộc truy bắt, tù đày và tra tấn. Dù sức khỏe bị ảnh hưởng nghiêm trọng sau nhiều năm hoạt động trong điều kiện khắc nghiệt, bà vẫn giữ bí mật về tổ chức và cơ sở. Năm 1969, do sức khỏe suy giảm, bà được điều ra Hà Nội để điều trị và sau đó tham gia công tác huấn luyện.

Ngày 25/8/1970, Đinh Thị Vân được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Bà được ghi nhận là một trong những nữ anh hùng tiêu biểu của ngành tình báo quốc phòng. Sau năm 1975, bà tiếp tục được giao nhiều nhiệm vụ liên quan đến công tác tình báo và bảo vệ lực lượng, trong đó có việc vào Thành phố Hồ Chí Minh để tham gia xác minh, giải quyết các trường hợp cán bộ hoạt động bí mật trước đây.

Câu chuyện về Đinh Thị Vân vì thế có một nét rất khác so với những anh hùng thường được biết đến qua các trận đánh trực tiếp. Những đóng góp của bà nằm phần lớn trong sự im lặng: xây dựng cơ sở, giữ bí mật, truyền tin và bảo vệ mạng lưới hoạt động giữa một môi trường luôn tiềm ẩn nguy cơ bị phát hiện. Chính đặc thù ấy khiến nhiều hoạt động của bà chỉ được biết đến đầy đủ hơn sau này, khi các tài liệu và nhân chứng được công bố.