Đinh Tiên Hoàng – Vạn Thắng Vương, vị Hoàng đế mở nền độc lập tự chủ và xưng đế đầu tiên của dân tộc

Vua Đinh Tiên Hoàng (tên thật là Đinh Bộ Lĩnh) sinh ngày 22 tháng 3 năm 924 tại làng Đại Hữu, châu Đại Hoàng (nay thuộc xã Gia Hưng, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình). Là con trai của Cùng châu Thứ sử Đinh Công Trứ, ông sớm mồ côi cha từ nhỏ và sống cùng mẹ ở vùng núi rừng Hoa Lư. Tương truyền từ thời thơ ấu, ông đã lộ rõ tư chất của một vị thủ lĩnh thiên tài qua trò chơi cờ lao tập trận cùng bè bạn trong làng, được bọn trẻ tôn làm anh trưởng.

Giữa thế kỷ X, sau khi Ngô Quyền mất, đất nước rơi vào thời kỳ khủng hoảng trầm trọng, các thế lực phong kiến địa phương nổi lên chia cắt đất nước thành 12 vùng tự trị (Loạn 12 quân sứ), khiến nhân dân lâm vào cảnh lầm than, đất nước đứng trước nguy cơ bị phong kiến phương Bắc dòm ngó. Với tài thao lược xuất chúng, tinh thần quả cảm và uy tín sâu rộng, Đinh Bộ Lĩnh đã dựng cờ khởi nghĩa tại vùng căn cứ hiểm yếu Hoa Lư. Bằng chiến lược linh hoạt – khi thu phục, khi dùng lực lượng quân sự tiến đánh – ông lần lượt đánh dẹp và thu phục toàn bộ các quân sứ, hoàn thành sự nghiệp thống nhất giang sơn vào năm 967, được nhân dân tôn xưng là Vạn Thắng Vương.

Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh chính thức lên ngôi Hoàng đế, lấy hiệu là Đinh Tiên Hoàng, đặt quốc hiệu là Đại Cồ Việt, đóng đô tại Hoa Lư và cho đúc tiền "Thái Bình Hưng Bảo" – đồng tiền đầu tiên của Việt Nam. Việc ông xưng Hoàng đế và đặt niên hiệu riêng có ý nghĩa lịch sử vô cùng to lớn: đó là lời tuyên ngôn đanh thép khẳng định Đại Cồ Việt là một quốc gia độc lập, tự chủ, có chủ quyền hoàn toàn ngang hàng với các triều đại phong kiến phương Bắc, xóa bỏ hoàn toàn tư tưởng phụ thuộc.

Trong thời gian trị vì, Đinh Tiên Hoàng đã chú trọng củng cố bộ máy nhà nước, xây dựng lực lượng quân đội chính quy, ban hành pháp luật và giữ vững ngoại giao mềm dẻo nhưng kiên quyết với nhà Tống để giữ gìn hòa bình cho đất nước.

Đinh Tiên Hoàng qua đời năm 979, ở ngôi 12 năm, thọ 56 tuổi. Dù triều đại nhà Đinh diễn ra ngắn ngủi, công lao dẹp loạn thống nhất đất nước và cống hiến vĩ đại của ông trong việc khẳng định nền độc lập dân tộc mãi mãi là mốc sơn chói lọi, mở ra thời kỳ hưng thịnh cho các triều đại phong kiến tự chủ tiếp theo trong lịch sử Việt Nam.