ĐINH TÔN -Cánh bay đầu tiên và hành trình mở đường cho Không quân Việt Nam

Không quân Việt Nam được xây dựng trong điều kiện nền tảng hàng không còn rất hạn chế. Việc đào tạo phi công, kỹ thuật viên và tổ chức những chuyến bay do kíp bay Việt Nam tự đảm nhiệm có ý nghĩa đặc biệt: đó là bước chuyển từ học tập ở nước ngoài sang trực tiếp làm chủ bầu trời, phương tiện và công tác huấn luyện trong nước. Khi chiến tranh phá hoại diễn ra, lực lượng còn phải nhanh chóng chuyển từ bay vận tải, huấn luyện sang tác chiến phản lực.

Năm 1957, Đinh Tôn được chọn sang Tiệp Khắc học bay. Ông hoàn thành chương trình và trở về tham gia những nhiệm vụ đầu tiên của lực lượng không quân non trẻ. Ngày 20/8/1958, từ sân bay Gia Lâm, chiếc Aéro-45 do ông làm cơ trưởng cất cánh, đưa cán bộ chỉ huy vào Đồng Hới. Bài viết của Báo Quân đội nhân dân coi đây là một dấu mốc của kíp bay Việt Nam trên bầu trời Tổ quốc.

Sau đó, Đinh Tôn tham gia đào tạo lớp phi công đầu tiên ở trong nước. Năm 1966, ông tiếp tục sang Liên Xô học MiG-21, trở về năm 1968 và tham gia công việc thử đường băng, cơ động máy bay, huấn luyện và chiến đấu. Quá trình ấy cho thấy một con người vừa là phi công, vừa là người mở đường cho đào tạo và tổ chức lực lượng.

Sáng 20/8/1958, chuyến bay Aéro-45 từ Gia Lâm hướng vào Đồng Hới mang ý nghĩa vượt xa một chuyến vận chuyển thông thường. Phi công Việt Nam trực tiếp điều khiển máy bay, thực hiện nhiệm vụ phục vụ chỉ huy và chứng minh năng lực tự đảm nhiệm hoạt động bay. Với một lực lượng mới thành lập, mỗi chuyến bay an toàn là một bước xây dựng niềm tin về kỹ thuật và tổ chức.

Những năm sau, kinh nghiệm của Đinh Tôn được chuyển sang huấn luyện. Khi tiếp nhận MiG-21, ông lại phải học một hệ thống hoàn toàn khác rồi mang kiến thức trở về trong điều kiện chiến tranh. Từ máy bay hạng nhẹ đến tiêm kích phản lực, điểm xuyên suốt là khả năng học nhanh, làm chủ kỹ thuật và truyền lại cho người khác.