“Đinh Văn Phờ – người chiến sĩ hoạt động giữa lòng địch ở Kiến An”

Trong lịch sử kháng chiến của Hải Phòng có những con người chiến đấu không chỉ bằng súng đạn mà còn bằng sự bình tĩnh, mưu trí và khả năng hoạt động ngay giữa vòng kiểm soát của đối phương. Đinh Văn Phờ, bí danh Nguyễn Hữu Nam, là một người như thế.

Ông sinh năm 1913, quê tại xã Quốc Tuấn, huyện An Dương, thành phố Hải Phòng. Từ trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông đã tham gia hoạt động cách mạng bí mật tại địa phương. Sau đó, ông góp sức xây dựng chính quyền cách mạng và được kết nạp vào Đảng ngày 9/4/1947. Ông là một trong những đảng viên đầu tiên của Chi bộ Đảng huyện An Dương.

Trong những năm đầu kháng chiến, gia đình Đinh Văn Phờ trở thành một cơ sở quan trọng che chở lực lượng cách mạng. Theo hồ sơ của Thành ủy Hải Phòng, từ tháng 10/1945 đến tháng 3/1946, gia đình ông tham gia cất giấu vũ khí, cung cấp lương thực và tổ chức nấu ăn cho bộ đội. Trong nhà thường xuyên có từ một đến hai trung đội cùng Ban Chỉ huy Mặt trận B An Dương trú ẩn.

Từ tháng 3/1946 đến tháng 3/1947, gia đình ông đào bốn hầm bí mật ngay trong nhà để nuôi giấu và bảo vệ cán bộ Ban cán sự Tây Nam thành phố Hải Phòng.

Năm 1948, cơ sở bị chỉ điểm khi dưới hầm có bảy cán bộ. Trong tình thế nguy cấp, Đinh Văn Phờ mưu trí tung tiền để đánh lạc hướng. Lính đối phương tranh nhau nhặt tiền, tạo thời cơ cho ông và một đồng chí chạy thoát. Hành động nhanh trí ấy đã giành được những giây phút quý giá cho đồng đội.

Ngày 20/8/1948, khi đang giữ cương vị Chủ tịch xã Hồng Phong và chủ trì một cuộc họp dân chính, ông bị lực lượng đối phương bao vây. Ông bị bắn trọng thương ở bụng, sau đó bị bắt và giam tại Căng Đoạn Xá, Hải Phòng.

Từ tháng 2/1951 đến ngày 20/4/1953, Đinh Văn Phờ được Ban cán sự thị xã Kiến An bố trí hoạt động trong bộ máy do đối phương dựng lên. Ông làm việc tại Ban thường trực Hội đồng dân biểu tỉnh Kiến An, sử dụng vỏ bọc hợp pháp để thu thập tình hình, chuyển tin cho tổ chức và xây dựng thêm các cơ sở cách mạng bí mật.

Một trong những đóng góp nổi bật của ông là tổ chức làm giấy tờ hợp pháp, đưa 32 cán bộ công khai vào thị xã Kiến An giữa ban ngày để trinh sát các cơ quan, đồn bốt và kho tàng của đối phương.

Theo hồ sơ lịch sử địa phương, kết quả hoạt động trinh sát và chiến đấu liên quan đã giúp lực lượng cách mạng thu được 40 kho đạn, 20 kho bom và nhiều tài liệu; phá hủy 300 xe cơ giới; tiêu diệt một tiểu đoàn Âu Phi, diệt 727 quân đối phương và bắt 120 người; đồng thời thu 1,3 triệu đồng Đông Dương.

Đêm 20/4/1953, Đinh Văn Phờ bị phát hiện và bắt khi đang làm nhiệm vụ. Ông bị tra tấn, bị thương nặng ở đầu, giam tại Căng Đoạn Xá rồi đày ra Côn Đảo.

Đầu năm 1955, ông được trao trả tù binh tại Sầm Sơn và trở về với gia đình. Tuy nhiên, những vết thương do chiến đấu, tù đày và tra tấn khiến sức khỏe ông suy kiệt. Ngày 17/2/1956, gia đình đưa ông vào Bệnh viện Kiến An cấp cứu. Ông qua đời ngày 18/2/1956, khi mới 43 tuổi.

Ngày 30/1/1962, Chủ tịch nước truy tặng Đinh Văn Phờ Huân chương Kháng chiến hạng Ba. Ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân theo Quyết định số 2689/QĐ-CTN ngày 21/10/2014.

Câu chuyện của Đinh Văn Phờ nhắc chúng ta rằng chiến thắng còn được làm nên bởi những căn hầm dưới nền nhà, những tờ giấy hợp pháp, những tin tức được chuyển đi đúng lúc và sự mưu trí của người chiến sĩ hoạt động giữa lòng địch.

Ông đã dành gia đình, tài sản, trí tuệ, sức khỏe và cả cuộc đời mình cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc. Tên tuổi Đinh Văn Phờ xứng đáng được ghi nhớ như một trang sử thầm lặng nhưng đặc biệt của quân và dân Hải Phòng.