Đỗ Chu Bỉ – người chỉ huy đợi đối phương đến gần mới ra lệnh nổ súng

Sáng ngày 1 tháng 3 năm 1979, chốt A1 tại thôn Pắc Póc, xã Hoành Mô, huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh chìm trong tiếng pháo.

Chốt nằm cách đường biên giới Việt Nam – Trung Quốc khoảng 300 mét và cách Đồn Biên phòng Hoành Mô chừng 400 mét. Đây là vị trí án ngữ trực tiếp con đường tiến vào nội địa. Nếu A1 bị mất, trận địa phía sau sẽ bị đe dọa nghiêm trọng.

Sau gần một giờ pháo kích, nhiều toán bộ binh đồng loạt tiến lên.

Trong chiến hào lầy lội, những người lính trẻ nhìn về phía Đại đội phó Đỗ Chu Bỉ. Lực lượng trước mặt đông hơn họ nhiều lần, được pháo binh yểm trợ và liên tục bổ sung quân. Nhưng người chỉ huy 27 tuổi vẫn bình tĩnh.

Anh yêu cầu bộ đội giữ vững vị trí, tiết kiệm đạn và chưa được nổ súng.

Đỗ Chu Bỉ hiểu rằng nếu khai hỏa quá sớm, hiệu quả sẽ thấp và đơn vị có thể nhanh chóng cạn đạn. Anh chờ đến khi đội hình tiến công vào cự ly gần mới phát lệnh cho toàn chốt đồng loạt bắn.

Loạt hỏa lực bất ngờ từ chiến hào A1 khiến đợt tiến công đầu tiên bị chặn lại. Nhưng đó mới chỉ là khởi đầu của một ngày chiến đấu kéo dài và khốc liệt.

Đỗ Chu Bỉ sinh năm 1952 tại thôn An Lương, xã An Lâm, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương. Anh lớn lên trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước. Hai người anh trai của Bỉ đã vào chiến trường miền Nam nên theo chính sách lúc ấy, anh không thuộc diện bắt buộc nhập ngũ.

Nhưng năm 1970, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ còn diễn ra ác liệt, chàng trai 18 tuổi vẫn tình nguyện lên đường.

Đỗ Chu Bỉ từng chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị – nơi bom đạn, pháo kích và những trận giằng co diễn ra vô cùng dữ dội. Những năm tháng ở miền Nam giúp người lính trẻ tích lũy kinh nghiệm, rèn luyện sự bình tĩnh và trưởng thành trong chiến đấu.

Sau ngày đất nước thống nhất, anh tiếp tục phục vụ trong lực lượng Công an nhân dân vũ trang, nay là Bộ đội Biên phòng. Đỗ Chu Bỉ được điều về Đại đội 6, đơn vị tăng cường bảo vệ khu vực Hoành Mô thuộc tỉnh Quảng Ninh.

Đồng đội nhớ anh là một cán bộ hiền hậu, gần gũi và rất yêu trẻ nhỏ. Trong gia đình, anh là người em ngoan, luôn nghĩ đến cha mẹ và các anh. Khi hy sinh, anh vẫn chưa lập gia đình.

Ngày 17 tháng 2 năm 1979, cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc bùng nổ trên toàn tuyến. Tại Quảng Ninh, các khu vực Pò Hèn, Hoành Mô, Đồng Văn và nhiều đồn, chốt biên phòng trở thành những điểm chiến đấu quyết liệt.

Đại đội 6 của Đỗ Chu Bỉ được giao bảo vệ khu vực Hoành Mô. Chốt A1 do anh trực tiếp chỉ huy nằm ở tuyến đầu, có nhiệm vụ ngăn chặn các mũi tiến công từ bên kia biên giới.

Rạng sáng ngày 1 tháng 3, lực lượng tiến công có pháo binh yểm trợ vượt qua biên giới và chia thành nhiều mũi đánh vào trận địa Đại đội 6. Riêng tại A1, Đỗ Chu Bỉ và đồng đội phải đối phó với nhiều đợt xung phong liên tiếp.

Sau khi đợt tiến công đầu bị đẩy lùi, pháo binh lại bắn cấp tập vào chốt. Mặt đất rung chuyển; bùn, đá và mảnh đạn đổ xuống giao thông hào. Khi pháo vừa chuyển làn, bộ binh lại tràn lên.

Có lúc một bộ phận đối phương chiếm được đoạn giao thông hào bên phải chốt. Khoảng cách quá gần khiến súng trường không còn phát huy đầy đủ tác dụng. Đỗ Chu Bỉ chỉ huy chiến sĩ dùng lựu đạn, lưỡi lê và báng súng đánh giáp lá cà, giành lại từng đoạn chiến hào.

Trong cuộc chiến đấu, anh bị thương ở tay rồi tiếp tục trúng đạn vào sườn. Máu thấm qua quân phục nhưng Bỉ không rời trận địa. Anh vừa chỉ huy chiến đấu, vừa động viên những người lính trẻ giữ vững tinh thần.

Trời đổ mưa, chiến hào ngập nước và bùn đất. Quân số của chốt giảm dần do thương vong, trong khi các đợt tiến công vẫn tiếp tục. Đỗ Chu Bỉ tổ chức đưa thương binh và liệt sĩ sang chốt A2 để giảm tổn thất, còn mình cùng lực lượng còn lại tiếp tục giữ A1.

Đó là một lựa chọn nguy hiểm. Là người chỉ huy và đã bị thương, anh có thể rút về phía sau cùng thương binh. Nhưng Bỉ hiểu sự có mặt của mình là điểm tựa đối với những chiến sĩ đang bám chiến hào.

Khi lực lượng tiến công được tăng cường và chia thành các mũi đánh vào cả chốt A1 lẫn Đồn Biên phòng Hoành Mô, trận chiến càng trở nên khốc liệt. Đỗ Chu Bỉ vẫn bình tĩnh chỉ huy bộ đội chống trả cho đến khi anh trúng đạn và hy sinh ngay trên trận địa.

Anh ngã xuống đúng tại vị trí được giao bảo vệ, khi mới 27 tuổi.

Sự kháng cự quyết liệt tại chốt A1 đã góp phần ngăn chặn và làm chậm các mũi tiến công, tạo điều kiện để lực lượng phía sau củng cố trận địa và bảo vệ khu vực Hoành Mô.

Với thành tích chiến đấu đặc biệt xuất sắc, liệt sĩ Đỗ Chu Bỉ được truy thăng quân hàm từ Thiếu úy lên Trung úy và truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất. Ngày 19 tháng 12 năm 1979, anh được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ban đầu, Đỗ Chu Bỉ được an táng gần nơi hy sinh. Cuối năm 1982, người anh trai là Thượng úy Đỗ Minh Tuấn, lúc đó đang công tác trong lực lượng Phòng không – Không quân, lên Hoành Mô đón hài cốt em về quê.

Ngày nay, phần mộ của người anh hùng được đặt tại Nghĩa trang liệt sĩ xã An Lâm. Tên Đỗ Chu Bỉ cũng được đặt cho một tuyến đường tại quê hương Nam Sách và một con đường ở thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.

Những người thân nhớ anh như một chàng trai hiền hậu, chưa có gia đình và đặc biệt yêu trẻ nhỏ. Đồng đội lại nhớ người Đại đội phó trẻ đã đứng giữa chiến hào, yêu cầu mọi người bình tĩnh trước một lực lượng áp đảo.

Chiến công của Đỗ Chu Bỉ không chỉ nằm ở số đợt tiến công mà đơn vị đã đẩy lùi. Điều đáng nhớ hơn là bản lĩnh của người chỉ huy: biết chờ đợi khi cần thiết, quyết đoán khi thời cơ đến và không rời bỏ chiến sĩ ngay cả khi bản thân đã bị thương.

Tại chốt A1 cách đường biên chỉ vài trăm mét, anh đã giữ lời thề của người lính bằng chính mạng sống của mình: còn có thể chiến đấu thì còn bảo vệ từng tấc đất của Tổ quốc.