“ĐÒ LÊN THẠCH HÃN” CỦA LÊ BÁ DƯƠNG: NHỮNG KHOẢNG LẶNG CỦA MỘT THỜI HOA LỬA

Có những sự kết hợp của ngôn từ sinh ra không phải để mô tả, mà là để đánh

thức. “Hoa” và “lửa”, một bên là cái đẹp dịu dàng của sự sống, một bên là thứ năng

lượng rực rỡ và dữ dội nhất. Sự giao thoa ấy không tạo ra sự tàn phá, mà khai sinh ra

một định nghĩa hoàn toàn mới: “thời hoa lửa”,tức là khoảng thời gian mà mỗi con

người không chọn sống một cuộc đời lặng lẽ, mà chọn bùng cháy hết mình để để lại

một vệt sáng kiêu hãnh giữa không gian.

Lê Bá Dương - một người lính từng đi qua cái chết cận kề ở Thành cổ Quảng Trị,

Đường 9 - Khe Sanh. Nhưng điều khiến người ta day dứt nhất ở ông không phải là sự

khốc liệt của chiến trường thuở ấy, mà là nỗi đau đáu khôn nguôi về những người

đồng đội đã mãi mãi nằm lại dưới đáy sông sâu. Trở về sau đạn bom, người cựu chiến

binh ấy lại chọn cách mang cả tâm hồn mình neo đậu bên dòng Thạch Hãn. Nó không

nằm trên những trang sử mà thấm thía trọn vẹn trong lát cắt thực tế đầy ám ảnh của

cựu chiến binh Lê Bá Dương. Vào chiều ngày 27 tháng 7 năm 1987, khi trở lại dòng

sông Thạch Hãn (Quảng Trị) để lặng lẽ thả những nhành hoa tưởng niệm đồng đội,

chứng kiến chiếc thuyền ngược dòng khua nước mạnh làm động cả dòng sâu, ông đã

nghẹn ngào thốt lên bốn câu thơ vừa xót xa, vừa bao la đến lạ kỳ:

“Đò lên Thạch Hãn ơi... chèo nhẹ

Đáy sông còn đó bạn tôi nằm”

Hai câu thơ của Lê Bá Dương đọc lên nghe nghẹn đắng. Nó không đơn thuần là

một câu thơ, đó là một lời thỉnh cầu, một sự nén nhịn đến tột cùng của nỗi đau thương

và lòng tri ân. Dòng sông Thạch Hãn bỗng trở thành một nghĩa trang không có nấm

mồ, nơi mỗi tấc nước đều bàng bạc hồn thiêng của những tuổi hai mươi căng tràn

nhựa sống nhưng đã vĩnh viễn hóa thành mây khói. Hành động lặng lẽ thả những bông

hoa xuống dòng nước trôi xuôi của ông là một biểu tượng vô ngôn nhưng đầy sức

nặng về tình đồng đội, thứ tình cảm thiêng liêng vượt qua cả lằn ranh của sự sống

Những “bông hoa lửa” tuổi hai mươi ấy chưa từng lụi tàn; họ hóa thân vào sóng

nước để tiếp tục nâng đỡ bờ cõi vĩnh hằng, hóa thành một nguồn năng lượng sống bất

tử. Bốn câu thơ ấy không chỉ là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, mà còn cất lên một

lý tưởng sống kiêu hãnh cho thế hệ hôm nay - lý tưởng về sự dấn thân, cống hiến và từ

chối một lối sống mờ nhạt, vượt qua cả thời gian và không gian.

Nhìn lại câu chuyện của Lê Bá Dương, thế hệ trẻ hôm nay đang sống trong thanh

bình và ánh sáng chợt hiểu rằng hòa bình chưa bao giờ là một điều hiển nhiên. Nó

được cấu thành từ xương máu, từ tuổi mười tám đôi mươi chưa kịp yêu một người

trọn vẹn của bao thế hệ đi trước. Thành cổ Quảng Trị, Khe Sanh hay dòng Thạch Hãn

không chỉ là những địa danh trên bản đồ lịch sử, mà là những thước đo lương tâm để

chúng ta biết sống sao cho xứng đáng.

Viết về thời hoa lửa không phải để chìm đắm trong bi thương, mà để đánh thức

lòng biết ơn và sự tỉnh thức trong mỗi người trẻ. Để khi đứng trước dòng chảy hối hả

của hiện tại, ta biết ngước nhìn quá khứ bằng tất cả sự kính trọng, và tự nhủ rằng: phải

sống thật sâu sắc, thật bản lĩnh để không hổ thẹn với những người đã ngã xuống cho

bầu trời này được xanh.