Đỗ Mười

“… Tôi nhìn bác, người anh, người đồng chí, Hiền từ như đồng đất quê tôi. Ấy trái tim không già, ấy trái tim trung thực, Suốt một đời chỉ đập vì dân”.

Những vần thơ mộc mạc và giản dị đó chứa đầy cảm xúc của nhà thơ Phạm Tiến Duật trong “Một trái tim không thể nào già” khi viết về đồng chí Đỗ Mười, nguyên Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, một chiến sỹ cách mạng kiên trung, một người chỉ huy mưu lược, quyết đoán, một nhà lãnh đạo tài năng, đức độ với cuộc sống giản dị, chân tình, hết lòng vì nước vì dân.

Ông sinh ngày 2-2-1917 với tên gọi Nguyễn Duy Cống, trong một gia đình nông dân thuần hậu tại làng cổ Đông Phù Liệt, nay là xã Đông Mỹ, Thanh Trì, Hà Nội. Tuổi thơ của ông gắn liền với xã anh hùng của huyện anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Nằm ở cửa ngõ phía Nam kinh thành Thăng Long xưa, Thanh Trì là vùng đất cổ linh thiêng, giàu truyền thống khoa bảng và đấu tranh cách mạng. Nơi đây vẫn còn âm vang chiến thắng Ngọc Hồi - Đầm Mực trong chiến dịch vua Quang Trung - Nguyễn Huệ hành quân ra Bắc đánh đuổi quân Thanh xâm lược, giải phóng kinh thành Thăng Long xuân Kỷ Dậu 1789. Cũng chính nơi đây, nhiều danh nhân văn hoá đã làm rạng rỡ vùng đất linh thiêng anh hùng này như Chu Văn An - người thầy của muôn đời; Nguyễn Như Đổ - nhà chính trị, nhà ngoại giao, nhà thơ kiệt xuất; Ngô Thì Nhậm - nhà tri thức lỗi lạc, một “Sỹ phu Bắc Hà”…; những chí sĩ yêu nước tiêu biểu như Bùi Liêm, Vũ Hoành…; những chiến sỹ cách mạng ưu tú như Đỗ Ngọc Du, Phạm Gia;...

Trên mảnh đất giàu truyền thống đó, người con ưu tú Đỗ Mười đã sớm đi theo ánh sáng chân lý của Đảng và tham gia hoạt động cách mạng khi mới 19 tuổi và trở thành người cộng sản của Chi bộ Đông Phù – Chi bộ cộng sản đầu tiên ở ngoại thành Hà Nội, khi mới 22 tuổi.

Cuộc đời hoạt động cách mạng đầy sóng gió đã tôi luyện ông trở thành người cộng sản kiên cường. Những năm tháng gian khổ 1939 – 1940, khi thực dân Pháp tăng cường khủng bố ác liệt các phong trào cách mạng, ông đã bị địch bắt năm 1941 và bị kết án 10 năm tù giam tại nhà tù Hoả Lò. Kẻ thù tra tấn dã man nhưng ông không nhụt chí tinh thần và để rồi khi Nhật đảo chính Pháp, ông cùng các bạn tù chính trị tìm cách vượt ngục Hoả Lò và tiếp tục hoạt động cách mạng. Ông được Đảng và Bác Hồ tin tưởng giao nhiều trọng trách và đều hoàn thành xuất sắc những nhiệm vụ đầy khó khăn.

Trong cuộc đời hoạt động của mình, ông đã đảm nhiệm nhiều vị trí lãnh đạo trong Đảng, trong chính quyền, từ Bí thư cấp ủy tại một số tỉnh đồng bằng Bắc Bộ và Khu ủy kiêm Chủ tịch ủy ban Kháng chiến hành chính và Chính ủy Tư lệnh Liên Khu III; Bí thư Khu ủy kiêm Chủ tịch Uỷ ban kháng chiến và Chính ủy Tư lệnh Khu Tả Ngạn sông Hồng trong kháng chiến chống thực dân Pháp, đến đứng đầu nhiều bộ, ngành, nhiều năm lãnh đạo Chính phủ và đảm nhiệm cương vị Tổng Bí thư của Đảng từ năm 1991 đến năm 1997.

Ông là người luôn nghĩ đến lợi ích của nhân dân, của dân tộc và ông thấm nhuần tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”. Do đó, ông luôn gắn bó với nhân dân, quan tâm đến đời sống của các tầng lớp nhân dân, sẵn sàng đối thoại với dân, lắng nghe và thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng của nhân dân; luôn trăn trở về các chủ trương, chính sách nhằm bảo vệ quyền lợi và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân; đó cũng chính là bản chất, là tính cách tự nhiên của đồng chí Đỗ Mười.

Đồng chí Đỗ Mười cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước chụp ảnh lưu niệm với đại diện các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, Hà Nội, năm 1994.

Công cuộc đổi mới đất nước đã đạt được nhiều kết quả có ý nghĩa quan trọng. Có được những thành tựu của quá trình đổi mới phải kể đến công sức của toàn Đảng, toàn dân đã đồng tâm hiệp lực xây dựng và sáng tạo nên; trong đó có sự đóng góp không nhỏ của ông, người tổng bí thư của Đảng, người đứng mũi chịu sào chèo lái con thuyền cách mạng vượt qua nhiều thử thách khó khăn. Tiếp nối truyền thống của các thế hệ cha ông, nhân dân Thanh trì cũng nỗ lực hết mình để góp phần vào thắng lợi chung của đất nước. Với sự nỗ lực phấn đấu và quyết tâm cao cùng những thành tựu nổi bật đã đạt được, cán bộ, đảng viên và nhân dân huyện Thanh Trì rất tự hào và vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Pháp (năm 2000); Huân chương Lao động hạng Nhất (năm 2003); Huân chương Độc lập hạng Ba (năm 2010). Xã Đông Mỹ hai lần được phong tặng danh hiệu xã Anh hùng: Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Pháp và Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới. Có được kết quả trên là do nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân rất quan trọng đó là Đảng bộ huyện Thanh Trì đã thường xuyên chăm lo công tác xây dựng Đảng, không ngừng đổi mới và nâng cao năng lực sức chiến đấu của Đảng, xác định đúng đắn các chủ trương, định hướng phát triển, khai thác hiệu quả tiềm năng nguồn lực, phát huy sức mạng khối đại đoàn kết toàn dân để thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ chính trị trong từng thời kỳ, giữ vững an ninh chính trị, đảm bảo trật tự an toàn xã hội, nâng cao đời sống vật chất tinh thần của nhân dân; quyết tâm xây dựng Đảng bộ huyện trong sạch vững mạnh, xứng đáng là huyện Anh hùng của Thủ đô Anh hùng. Điều đó cũng chính là việc thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở do đồng chí Đỗ Mười khởi xướng nhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân, đẩy lùi tham nhũng, quan liêu.

Đồng chí Đỗ Mười trên Đoàn Chủ tịch Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII Đảng Cộng sản Việt Nam, Hà Nội, tháng 6-1991.

Trong không khí phấn khởi, tự hào của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân đang tổ chức các hoạt động thiết thực chào mừng Đại hội Đảng các cấp; Mừng Đảng – Mừng Xuân và kỷ niệm 85 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 – 3/2/2015), đây cũng là dịp kỷ niệm sinh nhật lần thứ 98 của đồng chí Đỗ Mười, kỷ niệm 76 năm tuổi Đảng của ông - người cộng sản kiên trung, người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, luôn mẫu mực về cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư. Hình ảnh chiếc áo của ông còn lưu giữ trong nhà truyền thống huyện Thanh Trì đầy giản dị, xúc động, cùng với những đóng góp của ông cho sự nghiệp cách mạng sẽ còn in mãi trong ký ức và tấm trí mỗi người dân, mỗi cán bộ đảng viên huyện Thanh Trì cũng như đồng bào cả nước.

Đỗ Thu Hường(chuyên viên Ban Tuyên giáo huyện ủy Thanh Trì, Hà Nội)

Bảo tàng Lịch sử quốc gia