ĐỖ NGỌC DU | NGƯỜI CỘNG SẢN KIÊN TRUNG CỦA PHONG TRÀO CÁCH MẠNG VIỆT NAM
ĐỖ NGỌC DU | NGƯỜI CỘNG SẢN KIÊN TRUNG CỦA PHONG TRÀO CÁCH MẠNG VIỆT NAM
Đỗ Ngọc Du sinh ngày 20/12/1907 tại làng Thượng Phúc, xã Tả Thanh Oai, huyện Thanh Trì, tỉnh Hà Đông (nay thuộc thành phố Hà Nội). Ông là một trong những chiến sĩ cộng sản lớp đầu tiên của Việt Nam, từng giữ các trọng trách quan trọng như Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương lâm thời Đảng Cộng sản Đông Dương, Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ và Bí thư Thành ủy Hà Nội.
Năm 1922, sau khi hoàn thành bậc tiểu học, ông theo học tại Trường Bưởi, một trong những ngôi trường danh tiếng nhất Bắc Kỳ thời bấy giờ. Ngay từ khi còn là học sinh, Đỗ Ngọc Du đã cùng các bạn như Ngô Gia Tự, Trịnh Đình Cửu tham gia nhiều hoạt động yêu nước, phản đối chính sách áp bức của thực dân Pháp, tham gia phong trào đòi ân xá cụ Phan Bội Châu và tổ chức lễ truy điệu cụ Phan Chu Trinh. Chính vì những hoạt động ấy mà ông bị đuổi học.
Tháng 10/1926, Đỗ Ngọc Du sang Quảng Châu (Trung Quốc) tham gia lớp huấn luyện chính trị do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp tổ chức. Tại đây, ông được kết nạp vào Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội và Cộng sản Đoàn, chính thức bước vào con đường hoạt động cách mạng chuyên nghiệp.
Đầu năm 1927, ông trở về nước, tích cực truyền bá chủ nghĩa Marx - Lenin và xây dựng cơ sở cách mạng trong công nhân tại Hải Phòng, Quảng Ninh và Hà Nội. Với tinh thần năng động, quyết đoán và năng lực tổ chức nổi bật, ông nhanh chóng trở thành một trong những cán bộ trẻ tiêu biểu của phong trào cách mạng Bắc Kỳ.
Ngày 17/6/1929, tại số nhà 312 phố Khâm Thiên (Hà Nội), Đỗ Ngọc Du cùng các đồng chí tham gia thành lập Đông Dương Cộng sản Đảng. Ông được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương lâm thời, đồng thời giữ chức Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ và Bí thư Đảng bộ Hà Nội khi tuổi đời còn rất trẻ.
Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập vào ngày 3/2/1930, Đỗ Ngọc Du được tổ chức cử sang Trung Quốc hoạt động, vận động công nhân và binh sĩ người Việt đang sinh sống, làm việc tại Thượng Hải tham gia phong trào cách mạng.
Tháng 6/1931, ông bị mật thám Pháp bắt giữ. Cuối năm đó, thực dân Pháp kết án ông khổ sai chung thân cùng đồng chí Nguyễn Lương Bằng. Những năm sau đó, ông lần lượt bị đày lên Nhà tù Sơn La rồi chuyển ra Nhà tù Côn Đảo, nơi được mệnh danh là "đ.ị.a n.g.ụ.c trần gian".
Trong những năm tháng lao tù, Đỗ Ngọc Du phải chịu nhiều cực hình, t.r.a t.ấ.n và điều kiện giam giữ khắc nghiệt. Tuy nhiên, ông vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, không khuất phục trước kẻ thù và tiếp tục tổ chức đấu tranh trong nhà tù.
Năm 1936, khi Chính phủ Mặt trận Bình dân lên cầm quyền tại Pháp, ông được trả tự do. Trở về Hà Nội trong tình trạng sức khỏe suy kiệt nhưng Đỗ Ngọc Du vẫn tiếp tục liên lạc với tổ chức Đảng, tham gia viết báo, tuyên truyền và vận động quần chúng.
Do những năm tháng bị giam cầm, t.r.a t.ấ.n và mắc bệnh lao nặng trong t.ù, sức khỏe của ông ngày càng suy giảm. Ngày 12/1/1938, Đỗ Ngọc Du qua đời vì bệnh lao phổi, hưởng dương 31 tuổi.
Tuy cuộc đời ngắn ngủi, nhưng Đỗ Ngọc Du đã dành trọn tuổi thanh xuân cho lý tưởng giải phóng dân tộc. Ông thuộc lớp chiến sĩ cộng sản tiên phong, góp phần xây dựng những nền móng đầu tiên của phong trào cách mạng Việt Nam.
Để ghi nhớ công lao của ông, tên Đỗ Ngọc Du đã được đặt cho nhiều tuyến đường tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Bình Thuận (nay thuộc Lâm Đồng), Hải Dương (nay thuộc Hải Phòng) và nhiều địa phương khác. Năm 2022, một trường tiểu học tại quê hương ông ở Tả Thanh Oai cũng chính thức mang tên Trường Tiểu học Đỗ Ngọc Du.
Dù chỉ sống 31 năm, Đỗ Ngọc Du đã để lại dấu ấn như một người cộng sản kiên trung, một nhà lãnh đạo trẻ tuổi giàu nhiệt huyết và là tấm gương về lòng tận tụy với sự nghiệp cách mạng Việt Nam.
