ĐỖ NHÂN – TRẠNG NGUYÊN LÀNG LẠI ỐC (1474-1518)
Tác giả: Trần Thị Thu Hiền
Đỗ Nhân sinh năm 1474, quê làng Lại Ốc, nay thuộc xã Long Hưng, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên. Ông là một nhân vật tiêu biểu trong truyền thống khoa bảng của quê hương Văn Giang. Tại làng Lại Ốc hiện vẫn còn dấu tích “Đền ông Trạng”, nơi nhân dân địa phương lưu giữ ký ức và niềm tự hào về vị Trạng nguyên của quê hương, dù ngôi đền xưa đã bị chiến tranh phá hủy.
Từ nhỏ, Đỗ Nhân đã nổi tiếng thông minh, ham học và có ý chí vươn lên. Trong xã hội phong kiến, khoa cử là con đường quan trọng để những người có tài năng thể hiện năng lực và ra giúp nước. Với sự chăm chỉ và tư chất hơn người, Đỗ Nhân đã vượt qua các kỳ thi, đạt thành tích cao và được triều đình trọng dụng.
Sau khi đỗ đạt, Đỗ Nhân bước vào con đường làm quan. Với kiến thức Nho học và tài năng của mình, ông tham gia công việc triều chính, góp phần phục vụ đất nước. Hình ảnh một người con của làng Lại Ốc từ một vùng quê trở thành bậc khoa bảng được người dân đặc biệt kính trọng và tự hào.
Tên tuổi Đỗ Nhân gắn liền với truyền thống hiếu học của vùng đất Văn Giang. Người dân Lại Ốc qua nhiều thế hệ vẫn nhắc đến ông với niềm tự hào về một người con quê hương đã thành đạt trên con đường khoa cử. Dấu tích Đền ông Trạng chính là một minh chứng cho sự tôn kính của nhân dân đối với ông và cho thấy ảnh hưởng của nhân vật này trong đời sống văn hóa địa phương.
Bên cạnh giá trị về lịch sử, câu chuyện về Đỗ Nhân còn thể hiện truyền thống coi trọng việc học của người dân Hưng Yên. Từ những làng quê đồng bằng, nhiều thế hệ người dân đã nỗ lực học tập, thi cử và trở thành những người có tài năng, đóng góp cho đất nước. Những tấm gương như Đỗ Nhân đã góp phần tạo nên niềm tự hào và động lực học tập cho các thế hệ sau.
Đỗ Nhân qua đời năm 1518, hưởng thọ 45 tuổi. Sau khi ông mất, nhân dân quê hương vẫn gìn giữ và truyền lại những câu chuyện về cuộc đời, sự nghiệp của ông. Dù ngôi đền thờ đã không còn nguyên vẹn do chiến tranh, dấu tích “Đền ông Trạng” vẫn là một phần ký ức quan trọng của làng Lại Ốc.
Đỗ Nhân là một biểu tượng của truyền thống khoa bảng và hiếu học ở Văn Giang, Hưng Yên. Cuộc đời và tên tuổi của ông góp phần làm phong phú thêm lịch sử văn hóa của quê hương. Niềm tự hào của người dân Lại Ốc về vị Trạng nguyên quê mình đến nay vẫn được lưu truyền, thể hiện đạo lý trân trọng người tài và truyền thống “tôn sư trọng đạo”, khuyến học của quê hương.
