Đỗ Sĩ Họa – Người chỉ huy giữ lửa Pò Hèn

Giữa núi rừng biên cương Pò Hèn, Khu di tích lịch sử quốc gia hôm nay vẫn là nơi lưu dấu sự hy sinh của những người lính đã chiến đấu bảo vệ từng tấc đất Tổ quốc. Trong trận chiến ngày 17/2/1979, Phó đồn trưởng Đỗ Sĩ Họa đã cùng cán bộ, chiến sĩ Đồn Công an nhân dân vũ trang 209 kiên cường chiến đấu. Người chỉ huy ấy hy sinh khi mới 33 tuổi, để lại một câu chuyện về lòng dũng cảm và tinh thần quyết tâm bảo vệ biên cương.

Pò Hèn – nơi những người lính đã hóa thành tượng đài

Khu di tích lịch sử quốc gia Pò Hèn được xây dựng trên địa điểm diễn ra trận chiến ngày 17/2/1979, nơi cán bộ, chiến sĩ Đồn Công an nhân dân vũ trang 209 cùng lực lượng tại địa bàn đã chiến đấu bảo vệ biên giới.

Nổi bật giữa núi rừng là Đài tưởng niệm các Anh hùng, liệt sĩ Pò Hèn. Hình tượng ba bàn tay chụm vào nhau vừa gợi nhắc cộng đồng các dân tộc Kinh, Dao, Sán Chỉ cùng sinh sống trên vùng đất này, vừa thể hiện sự gắn bó giữa con người với quê hương, đồng đội và Tổ quốc. Ở giữa là ngôi sao vàng năm cánh – biểu tượng của lý tưởng, ý chí và khí phách kiên cường.

Đối với cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Pò Hèn, chăm sóc khu di tích không đơn thuần là một công việc thường ngày. Đó còn là trách nhiệm gìn giữ ký ức về những người đã nằm lại nơi biên cương.

Trung tá QNCN Đàm Quang Đô, người có nhiều năm làm nhiệm vụ tại khu di tích, thường xuyên dọn dẹp khuôn viên, chăm sóc các hạng mục và đón các đoàn đến dâng hương.

Anh cũng trở thành một “người kể chuyện lịch sử”, giới thiệu cho cán bộ, chiến sĩ và khách tham quan về những con người đã chiến đấu, hy sinh tại Pò Hèn.

Những cái tên còn lại với thời gian

Đến Khu di tích lịch sử quốc gia Pò Hèn, điều khiến nhiều người lặng lại là những tấm bia khắc tên các Anh hùng, liệt sĩ.

Một tấm bia ghi danh 45 cán bộ, chiến sĩ Đồn Công an nhân dân vũ trang 209 hy sinh trong ngày 17/2/1979.

Tấm bia khác ghi tên 13 chiến sĩ hy sinh trong các giai đoạn từ ngày 15/2/1980 đến ngày 25/6/1991, cùng 28 liệt sĩ là cán bộ Lâm trường Hải Sơn và nhân viên Thương nghiệp Móng Cái hy sinh ngày 17/2/1979.

Trong thời khắc chiến tranh, những cán bộ lâm trường và nhân viên thương nghiệp hoàn toàn có thể lui về phía sau. Nhưng họ đã lựa chọn ở lại cùng cán bộ, chiến sĩ Đồn Công an nhân dân vũ trang 209, cùng tham gia bảo vệ địa bàn.

Trong số những người nằm lại có những người còn rất trẻ, chưa kịp xây dựng gia đình.

Những cái tên trên bia đá vì thế không chỉ là những dòng chữ ghi lại lịch sử. Đó là những cuộc đời đã dừng lại nơi biên giới, để lại phía sau gia đình, đồng đội và quê hương.

Người chỉ huy của trận chiến Pò Hèn

Một trong những người được nhắc đến nhiều nhất khi kể về trận chiến Pò Hèn là Phó đồn trưởng Đỗ Sĩ Họa.

Ông Hoàng Như Lý, một trong những người sống sót sau trận chiến ngày 17/2/1979, từng trực tiếp chứng kiến những giờ phút chiến đấu tại Pò Hèn.

Theo lời kể của ông, dưới sự chỉ huy của Đỗ Sĩ Họa, cán bộ, chiến sĩ trong đồn cùng những lực lượng tại địa bàn đã kiên cường chiến đấu.

Đỗ Sĩ Họa quê ở Ân Thi, Hưng Yên. Trước khi làm nhiệm vụ bảo vệ biên giới phía Bắc, ông từng chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị và được tặng thưởng Huân chương Chiến công.

Từng bị thương và sức khỏe bị ảnh hưởng, nhưng khi Tổ quốc cần, ông vẫn tiếp tục nhận nhiệm vụ nơi biên giới.

Đó là lựa chọn của một người lính đã trải qua chiến tranh và hiểu rõ trách nhiệm của mình trước nhiệm vụ bảo vệ đất nước.

Trận chiến ngày 17/2/1979

Rạng sáng 17/2/1979, lực lượng đối phương mở cuộc tiến công trên tuyến biên giới phía Bắc.

Tại Pò Hèn, Đồn Công an nhân dân vũ trang 209 và các chốt phòng thủ chịu sức ép lớn từ hỏa lực và bộ binh đối phương.

Thời điểm đó, đồn trưởng đi công tác. Trên cương vị Phó đồn trưởng, Đỗ Sĩ Họa nhanh chóng tổ chức lực lượng, triển khai đội hình và trực tiếp chỉ huy chiến đấu.

Khi các đợt tiến công diễn ra, ông bình tĩnh nắm tình hình, tổ chức lực lượng đánh trả và giữ vững trận địa.

Một trong những vị trí bị tiến công mạnh là Đồi Quế. Trong hoàn cảnh lực lượng chênh lệch, chốt Đồi Quế có thời điểm bị đối phương chiếm giữ. Đỗ Sĩ Họa đã tổ chức lực lượng chiếm lại vị trí này.

Đối phương tiếp tục sử dụng hỏa lực và kêu gọi lực lượng phòng thủ đầu hàng.

Theo lời kể của những người từng chiến đấu tại Pò Hèn, Đỗ Sĩ Họa vẫn giữ thái độ kiên quyết, động viên cán bộ, chiến sĩ tiếp tục chiến đấu bảo vệ trận địa.

Ngay cả khi bị thương, ông vẫn đi tới từng vị trí chiến đấu để động viên đồng đội.

Hình ảnh người chỉ huy bị thương nhưng vẫn bám trận địa đã trở thành nguồn động viên tinh thần đối với các chiến sĩ.

Đỗ Sĩ Họa hy sinh ngay trên trận địa, trong vòng tay đồng đội.

Người Anh hùng tuổi 33

Ngày 10/3/1979, liệt sĩ Đỗ Sĩ Họa được truy phong từ quân hàm Trung úy lên Thượng úy và được truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì.

Ngày 19/12/1979, Thượng úy Đỗ Sĩ Họa được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Khi hy sinh, Phó đồn trưởng Đỗ Sĩ Họa vừa tròn 33 tuổi.

Một cuộc đời không dài, nhưng chặng đường người lính ấy đã đi qua gắn với những chiến trường và những nhiệm vụ đặc biệt. Từ Quảng Trị đến Pò Hèn, ông đã dành những năm tháng của tuổi trẻ cho nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.

Bản hùng ca còn vang giữa biên cương

Hôm nay, Pò Hèn đã trở thành một địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống.

Hằng năm, hàng trăm đoàn cán bộ, chiến sĩ, học sinh, đoàn viên, thanh niên và du khách đến dâng hương, tưởng niệm các Anh hùng, liệt sĩ.

Những người trẻ khi đến đây không chỉ đứng trước một công trình tưởng niệm. Họ đứng trước những câu chuyện về những con người đã từng có tuổi trẻ, gia đình, ước mơ nhưng đã lựa chọn đặt nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc lên trên sự an nguy của bản thân.

Giữa núi rừng biên cương hôm nay, những tấm bia vẫn còn đó. Những cái tên vẫn được nhắc lại. Những câu chuyện về Đỗ Sĩ Họa và đồng đội vẫn được kể cho các thế hệ sau.

Pò Hèn vì thế không chỉ là một địa danh lịch sử. Đó còn là nơi nhắc nhớ về giá trị của độc lập, chủ quyền và hòa bình; nơi những người lính đã hy sinh trở thành một phần ký ức thiêng liêng của biên cương Tổ quốc.

Và giữa mênh mông núi rừng, câu chuyện về người Anh hùng Đỗ Sĩ Họa cùng những người lính Đồn Công an nhân dân vũ trang 209 vẫn tiếp tục được truyền lại – như một bản hùng ca về lòng dũng cảm, tình đồng đội và trách nhiệm của người lính nơi tuyến đầu.