ĐỖ SĨ HỌA – NGƯỜI ĐỒN PHÓ CHIẾN ĐẤU ĐẾN HƠI THỞ CUỐI CÙNG TRONG NGÀY ĐẦU CUỘC CHIẾN BẢO VỆ BIÊN GIỚI PHÍA BẮC

Lịch sử dân tộc luôn được viết nên từ những con người bình dị nhưng mang trong mình lòng dũng cảm phi thường. Trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc tháng 2 năm 1979, có những người đã ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ, để lại phía sau những câu chuyện khiến nhiều thế hệ sau xúc động. Thượng úy Đỗ Sĩ Họa là một trong những người như thế. Ông là cán bộ Bộ đội Biên phòng, giữ chức Đồn phó một đồn biên phòng nơi tuyến đầu Tổ quốc.

Những năm cuối thập niên 1970, tình hình biên giới phía Bắc ngày càng căng thẳng. Các đơn vị biên phòng luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu để bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng của đất nước.

Rạng sáng ngày 17 tháng 2 năm 1979, chiến tranh biên giới phía Bắc bùng nổ. Trên các điểm cao, các đồn biên phòng và những tuyến phòng thủ đầu tiên, lực lượng Bộ đội Biên phòng đã trở thành những người trực tiếp đối mặt với các đợt tiến công dữ dội của đối phương. Trong trận chiến ác liệt ấy, Đỗ Sĩ Họa cùng đồng đội kiên cường bám trụ trận địa. Dù hỏa lực đối phương áp đảo, ông vẫn trực tiếp chỉ huy chiến đấu, động viên cán bộ chiến sĩ giữ vững vị trí.

Theo lời kể của những đồng đội từng sát cánh cùng ông, Đỗ Sĩ Họa đã bị thương nhiều lần trong suốt trận đánh. Lần thứ nhất, ông vẫn tiếp tục chỉ huy. Lần thứ hai, ông ngất đi vì đau đớn và mất m.á.u nhưng khi tỉnh lại vẫn cầm súng trở về chiến hào. Đồng đội khuyên lui xuống phía sau điều trị nhưng ông kiên quyết từ chối. Ông hiểu rằng nếu người chỉ huy rời trận địa vào lúc ấy, tinh thần chiến đấu của anh em sẽ bị ảnh hưởng. Vì vậy, dù cơ thể đã kiệt sức, ông vẫn ở lại tuyến đầu. Đến lần thứ ba bị thương, vết thương quá nặng khiến ông mất m.á.u nghiêm trọng. Trong những giây phút cuối cùng của cuộc đời, người đồn phó ấy vẫn không nghĩ đến bản thân mình. Ông tiếp tục động viên đồng đội, căn dặn mọi người phải giữ vững trận địa bằng mọi giá. Đó cũng là những lời cuối cùng của ông.

Sau khi Đỗ Sĩ Họa hy sinh trên chiến hào, nữ mậu dịch viên Hoàng Thị Hồng Chiêm đã nghẹn ngào bước đến bên người chiến sĩ vừa ngã xuống. Chị nhẹ nhàng vuốt mắt cho ông, đặt hai tay ông lên ngực rồi lấy một tấm chăn phủ lên người người anh hùng vừa hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc. Hình ảnh ấy trở thành ký ức không thể nào quên đối với những người còn sống. Nhiều năm sau, mỗi khi nhắc lại trận chiến ngày 17 tháng 2 năm 1979, ông Lý – một đồng đội từng trực tiếp chiến đấu cùng Đỗ Sĩ Họa – vẫn không giấu được sự xúc động. Ông kể rằng anh Họa đã ngất đi hai lần liên tiếp nhưng mỗi lần tỉnh lại đều tiếp tục chiến đấu. Dù bị thương nặng, anh vẫn giữ vững vị trí chỉ huy và không rời bỏ trận địa. Trước khi nhắm mắt, anh vẫn nhắc nhở đồng đội phải chiến đấu đến cùng để bảo vệ từng mét đất biên cương.

Hơn bốn mươi năm đã trôi qua nhưng hình ảnh người chỉ huy quả cảm ấy vẫn còn nguyên vẹn trong ký ức những người từng sống sót sau trận đánh. Sự hy sinh anh dũng của Đỗ Sĩ Họa đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận. Ngày 10 tháng 3 năm 1979, ông được truy phong quân hàm từ Trung úy lên Thượng úy và được truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì.

Ngày 19 tháng 12 năm 1979, Nhà nước truy tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân – phần thưởng cao quý dành cho những người có chiến công đặc biệt xuất sắc trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Nhưng có lẽ điều khiến câu chuyện về Đỗ Sĩ Họa trở nên xúc động hơn cả là những điều ông để lại phía sau. Sinh thời, ông chưa lập gia đình và cũng chưa có con. Trước khi bước vào cuộc chiến bảo vệ biên giới, ông từng nhắn nhủ với người em trai rằng nếu năm ấy gia đình có thêm con nhỏ thì hãy cho ông nhận một người làm con nuôi. Ông không ngờ rằng đó lại là lời dặn cuối cùng. Trùng hợp thay, năm 1979 – năm Đỗ Sĩ Họa hy sinh – cũng là năm chị Đỗ Lan Huệ chào đời. Dù chưa từng một lần được gặp người cha nuôi đặc biệt ấy, chị Huệ luôn xem ông là điểm tựa tinh thần trong cuộc sống. Tại ngôi nhà của mình ở khu 5, phường Cẩm Thạch, thành phố Cẩm Phả, chị dành một không gian trang trọng để thờ cúng liệt sĩ Đỗ Sĩ Họa.

Mỗi lần nhìn lên bàn thờ, chị lại cảm nhận được sự hiện diện của người bác, người cha nuôi mà mình chưa từng gặp mặt. Chị tâm sự rằng bản thân luôn tự hào về ông. Không chỉ coi mình là con của liệt sĩ Đỗ Sĩ Họa, chị còn xem mình là con tinh thần của tất cả những cán bộ, chiến sĩ đã ngã xuống trong ngày 17 tháng 2 năm 1979. Trong suy nghĩ của chị, họ đều là những người anh hùng đã lấy máu xương để bảo vệ biên cương đất nước.

Hơn bốn thập kỷ đã trôi qua kể từ ngày cuộc chiến biên giới phía Bắc nổ ra. Nhiều nhân chứng năm xưa đã già, nhiều chiến hào đã phủ kín cỏ xanh. Nhưng câu chuyện về Thượng úy, Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Đỗ Sĩ Họa vẫn được đồng đội, người thân và nhân dân nhắc nhớ như biểu tượng của lòng quả cảm, tinh thần trách nhiệm và sự hy sinh cao cả. Ông đã ngã xuống ở tuổi thanh xuân đẹp nhất của đời người, nhưng tên tuổi của ông vẫn còn mãi trong lịch sử bảo vệ biên cương Tổ quốc và trong lòng những thế hệ người Việt Nam hôm nay.