ĐỖ THỊ SINH (MINH HÀ): NGƯỜI NỮ TỈNH ỦY VIÊN KIÊN TRUNG VÀ KHÚC TRÁNG CA BẤT TỬ BÊN DÒNG SÔNG TIÊN YÊN
Trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp gian nan mà anh dũng trên chiến trường Đông Bắc, vùng đất Tiên Yên – Hải Ninh (nay thuộc tỉnh Quảng Ninh) là cửa ngõ yết hầu quân sự, nơi quân Pháp thiết lập mạng lưới đồn bốt dày đặc và kìm kẹp ác liệt phong trào cách mạng. Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đỗ Thị Sinh (bí danh Minh Hà) – Tỉnh ủy viên Tỉnh ủy Quảng Yên, Bí thư Huyện ủy Hà Cối (sau chuyển sang phụ trách địa bàn Tiên Yên) – là biểu tượng kiệt xuất cho lòng dũng cảm, khí tiết ngời sáng của người cán bộ phụ nữ làm công tác xây dựng phong trào cơ sở vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Bản lĩnh sắt đá trước ngục tù tra tấn man rợ và sự hy sinh lẫm liệt của chị bên bờ sông Tiên Yên năm 1947 khi tuổi đời mới 22 đã tạc vào non sông một khúc tráng ca bi hùng về tinh thần kiên trung ái quốc.
Sau khi Toàn quốc kháng chiến bùng nổ cuối năm 1946, thực dân Pháp đẩy mạnh đánh chiếm và tái lập ách cai trị tàn bạo trên địa bàn miền Đông Quảng Ninh:
Chúng tận dụng mâu thuẫn sắc tộc, lập nên các "Xứ Nùng tự trị", trang bị vũ khí cho thổ phỉ và phản động địa phương để đàn áp các cơ sở Việt Minh non trẻ.
Địa bàn Tiên Yên, Đầm Hà, Hà Cối nằm trên trục Đường số 4 nối liền biên giới với chiến khu Việt Bắc, được quân Pháp bố trí mạng lưới mật thám, lính dù và đồn bốt khống chế gắt gao từng ngả đường, bản làng.
Trong điều kiện rừng thiêng nước độc, bất đồng ngôn ngữ và sự lùng sục ráo riết của quân thù, việc bám rễ xây dựng cơ sở cách mạng trong đồng bào các dân tộc Dao, Tày, Sán Chỉ, Hoa đòi hỏi người cán bộ Đảng phải có lòng dũng cảm phi thường, sự nhẫn nại và đức hy sinh quên mình.
Đồng chí Đỗ Thị Sinh đã dấn thân vào trận tuyến đầy hiểm nguy ấy với tất cả bầu nhiệt huyết thanh xuân và niềm tin tất thắng vào Đảng.
Người thiếu nữ Hà Tây giàu lòng yêu nước
Đỗ Thị Sinh sinh năm 1925 tại làng Canh Nậu, huyện Thạch Thất, tỉnh Sơn Tây (nay thuộc thành phố Hà Nội) – vùng đất giàu truyền thống văn hiến và tinh thần quật cường chống ngoại xâm.
Sinh ra trong một gia đình nề nếp, có truyền thống yêu nước:
Sớm được tiếp thu tư tưởng tiến bộ của phong trào Mặt trận Dân chủ và cứu quốc từ thuở thiếu thời.
Mùa thu năm 1945, khi Cách mạng Tháng Tám nổ ra, chị hăng hái tham gia phong trào Phụ nữ Cứu quốc và Tự vệ Đỏ tại địa phương, tuyên truyền vận động nhân dân đóng góp tiền của, thóc gạo cho chính quyền cách mạng non trẻ.
Nhờ tư chất thông minh, mẫn tiệp, nhiệt huyết cách mạng sôi nổi và lập trường chính trị vững vàng, chị được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương khi tuổi đời còn rất trẻ.
Năm 1946, đáp lời kêu gọi của Trung ương Đảng về việc chi viện cán bộ cho các địa bàn xung yếu, người nữ đảng viên trẻ tình nguyện gác lại cuộc sống gia đình ấm êm, nhận lệnh lên đường ra mặt trận Đông Bắc công tác.
Bám dân, lập làng, thắp sáng ngọn lửa cách mạng vùng Đông Bắc
Được điều động về Chiến khu Đầm Hà – Tiên Yên (thuộc tỉnh Quảng Yên thời bấy giờ), đồng chí lấy bí danh hoạt động là Minh Hà:
Chị lần lượt đảm nhận các trọng trách: Huyện ủy viên phụ trách công tác phụ nữ, Bí thư Huyện ủy Hà Cối, rồi được bầu vào Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh (Tỉnh ủy viên) tỉnh Quảng Yên, phụ trách địa bàn huyện Tiên Yên.
Bất chấp sự đe dọa của thổ phỉ và lính đồn trú Pháp, đồng chí Minh Hà mặc trang phục đồng bào, học tiếng Tày, tiếng Dao, lặn lội đến từng bản làng xa xôi nhất trên các dãy núi cao.
Chị thực hiện phương châm "ba cùng" (cùng ăn, cùng ở, cùng làm việc), vận động đồng bào không nộp thuế cho giặc, không đi phu làm đường cho thực dân, gây dựng các tổ du kích tự vệ và Đội Phụ nữ Cứu quốc bí mật.
Bằng sự ân cần, chân thành và lối sống gương mẫu, "cô cán bộ Minh Hà" được bà con các dân tộc vùng cao tin yêu như con em ruột thịt, sẵn sàng chở che, đùm bọc qua các đợt càn quét gắt gao của đối phương.
Bản lĩnh kiên trung trước nanh vuốt kẻ thù
Giữa năm 1947, phong trào kháng chiến tại Tiên Yên phát triển mạnh, làm gián đoạn tuyến tiếp viện của quân Pháp trên trục giao thông huyết mạch:
Thực dân Pháp điên cuồng mở các cuộc càn quét triệt hạ, tung mật thám dày đặc nhằm truy tìm cơ quan Tỉnh ủy và các cán bộ lãnh đạo chủ chốt.
Trong một chuyến công tác bí mật xuống cơ sở ven sông để bắt liên lạc với mạng lưới kháng chiến nội thị, đồng chí Đỗ Thị Sinh không may bị gián điệp chỉ điểm và rơi vào ổ phục kích của lính lê dương Pháp.
Biết chị là Tỉnh ủy viên kiêm phụ trách phong trào cách mạng vùng biên, thực dân Pháp đưa chị về giam giữ tại đồn Tiên Yên.
Kẻ thù dùng đủ mọi thủ đoạn từ dụ dỗ, mua chuộc bằng nhung lụa, tiền bạc đến những ngón đòn tra tấn dã man nhất: tra điện, dùng gậy sắt đánh gãy xương, dội nước xà phòng vào mũi, miệng hòng ép chị khai ra căn cứ chỉ huy của Tỉnh ủy và danh sách các cơ sở du kích bí mật.
Đối mặt với những đòn thù man rợ, người nữ chiến sĩ 22 tuổi giữ vững khí tiết bất khuất của người cộng sản: Chị cắn răng chịu đựng, không hé răng khai nửa lời, kiên quyết nhận mọi trách nhiệm về mình để bảo vệ tuyệt đối an toàn cho tổ chức và đồng đội.
Khúc tráng ca bất tử bên dòng sông Tiên Yên năm 1947
Không thể khuất phục được ý chí gang thép của người nữ Tỉnh ủy viên kiên cường và lo sợ uy tín của chị tiếp tục thổi bùng phong trào nổi dậy của đồng bào, chỉ huy quân viễn chinh Pháp đã hạ lệnh sát hại chị:
Trưa một ngày mùa đông năm 1947, kẻ thù áp giải đồng chí Đỗ Thị Sinh ra bờ sông Tiên Yên (khu vực bến phà Tiên Yên) để xử bắn công khai nhằm thị uy, khủng bố tinh thần nhân dân.
Trước họng súng quân thù, người nữ cán bộ trẻ tuổi vẫn hiên ngang ngẩng cao đầu, đanh thép vạch trần tội ác xâm lược của thực dân Pháp và dõng dạc hô vang các khẩu hiệu quyết chiến cho độc lập dân tộc.
Tiếng súng giặc tàn bạo vang lên bên dòng nước cuộn xiết, đồng chí Đỗ Thị Sinh đã anh dũng hy sinh, hòa trọn thân mình vào dòng sông quê hương khi tuổi đời vừa tròn 22.
Sự hy sinh lẫm liệt của chị đã biến thành nỗi căm phẫn sục sôi trong toàn thể đồng bào các dân tộc Tiên Yên – Hải Ninh, thôi thúc hàng ngàn thanh niên người Tày, người Dao, người Kinh cầm súng gia nhập Vệ quốc đoàn đánh tan các đồn bốt giặc.
Mốc son phong tặng danh hiệu Anh hùng năm 2005
Tấm gương trinh liệt và chiến công kiên cường của liệt sĩ Đỗ Thị Sinh (Minh Hà) được Đảng bộ và nhân dân các dân tộc tỉnh Quảng Ninh khắc ghi sâu đậm trong ký ức lịch sử như một biểu tượng bất tử của tinh thần "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh" trên chiến trường Đông Bắc.
Ghi nhận những cống hiến đặc biệt xuất sắc và sự hy sinh anh dũng vô song trong thời kỳ đầu kháng chiến chống thực dân Pháp, ngày 24 tháng 06 năm 2005, Liệt sĩ Đỗ Thị Sinh đã vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Để đời đời ghi nhớ công ơn người con gái kiên cường:
Tên tuổi của Anh hùng Liệt sĩ Đỗ Thị Sinh (Minh Hà) được khắc ghi trang trọng trong Phòng Truyền thống Tỉnh ủy Quảng Ninh và Nghĩa trang Liệt sĩ huyện Tiên Yên.
Tên của chị được trân trọng đặt cho các trường học, tuyến đường tại huyện Tiên Yên (tỉnh Quảng Ninh) và quê hương Canh Nậu, huyện Thạch Thất (Hà Nội), trở thành niềm tự hào bất diệt của các thế hệ phụ nữ và nhân dân Việt Nam.
Cuộc đời 22 mùa xuân của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đỗ Thị Sinh là một khúc tráng ca ngời sáng về lòng trung trinh ái quốc và bản lĩnh gang thép của người phụ nữ cách mạng Việt Nam. Từ quê hương Canh Nậu nghìn năm văn hiến đến núi rừng Đông Bắc hiểm nghèo và tư thế hiên ngang trước họng súng thù bên bờ sông Tiên Yên năm 1947, tên tuổi của "chị Minh Hà" mãi mãi tạc vào non sông gấm vóc, là tấm gương sáng bất diệt cho các thế hệ đời sau noi theo.
