ĐỖ TRỰC – NGƯỜI GIỮ MẠCH VẬN TẢI TRÊN NHỮNG DÒNG SÔNG

Đỗ Trực sinh năm 1922, quê xã Xuân Thượng, huyện Xuân Thủy, tỉnh Nam Định. Ông tham gia cách mạng từ tháng 2-1946, gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam ngày 1-7-1950, từng là chiến sĩ Sư đoàn 304. Khi được phong tặng danh hiệu Anh hùng, ông mang quân hàm Thượng úy, Đội trưởng Đội Vận tải thuộc Đoàn Vận tải Hồng Hà, Cục Vận tải, Tổng cục Hậu cần, là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Những chuyến hàng trong đêm

Năm 1957, Đỗ Trực về công tác tại Đoàn Ca nô Hồng Hà. Từ một người lính, ông từng bước đảm nhiệm nhiệm vụ thuyền trưởng, phân đội trưởng rồi phụ trách lực lượng vận tải. Công việc của ông và đồng đội là đưa quân trang, quân dụng từ Hà Nội, Hải Phòng vào miền Trung, đặc biệt là tuyến lửa Quảng Bình.

Khi chiến tranh phá hoại miền Bắc ngày càng ác liệt, vận tải trở thành một nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm. Máy bay và hải quân Mỹ liên tục đánh phá các tuyến giao thông. Đường bộ nhiều nơi bị phong tỏa, khiến những dòng sông trở thành tuyến vận chuyển quan trọng để đưa hàng hóa vào chiến trường.

Nhưng đi trên sông cũng không hề dễ dàng.

Ngoài bom đạn, những chiếc ca nô và sà lan thường xuyên phải đối mặt với cát bồi, luồng lạch thay đổi và nguy cơ mắc cạn. Đặc biệt trên những đoạn từ Phú Thọ đến Cẩm Thủy, Thanh Hóa và khu vực bến đò Hoành, có lúc sà lan chở hàng không thể tiếp tục hành trình.

Nếu tàu mắc lại, hàng hóa sẽ chậm tới chiến trường.

Đỗ Trực cùng đồng đội quyết định: không chỉ vận tải mà phải tự mở đường trên sông.

Ban ngày, máy bay địch thường xuyên hoạt động nên công việc chủ yếu phải tiến hành vào ban đêm. Trong bóng tối, những người lính vận tải lợi dụng lúc nước thủy triều chảy xuôi, sử dụng những chiếc cào để nạo vét cát, khơi thông luồng lạch.

Đó là một công việc nặng nhọc và âm thầm. Đêm xuống, khi nhiều người nghỉ ngơi, Đỗ Trực cùng đồng đội lại xuống sông. Từng lớp cát được kéo đi, từng đoạn luồng được mở rộng để sáng hôm sau những chiếc ca nô, tàu và sà lan lại có thể tiếp tục hành trình.

Với người lính vận tải, một con đường được thông cũng đồng nghĩa với một chuyến hàng có thể tiến gần hơn tới chiến trường.

Ở cương vị người chỉ huy, Đỗ Trực luôn tìm cách khắc phục khó khăn, phát huy sáng kiến và tổ chức đơn vị thực hiện nghiêm mệnh lệnh. Dưới sự phụ trách của ông, Đoàn Vận tải luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, góp phần duy trì dòng vận chuyển quân trang, quân dụng từ hậu phương miền Bắc tới những địa bàn chiến đấu ác liệt.

Chiến công của Đỗ Trực không gắn với một trận đánh nổi tiếng. Đó là chiến công được tạo nên từ những chuyến ca nô vượt sông, những sà lan đầy hàng và những đêm âm thầm nạo vét luồng dưới bom đạn.

Với những thành tích trong chiến đấu và lao động, ông được tặng Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất; 6 Huân chương Chiến công, gồm 2 hạng Nhất, 1 hạng Nhì và 3 hạng Ba; 3 Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhất, Nhì, Ba cùng Huy chương Quân kỳ.

Ngày 1-1-1967, Đỗ Trực được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Câu chuyện về ông cho thấy trên những tuyến hậu cần thời chiến, người vận tải cũng là người chiến đấu. Không trực tiếp đối đầu với máy bay trên bầu trời, Đỗ Trực và đồng đội chiến đấu bằng những chuyến hàng không ngừng nghỉ, bằng sáng kiến mở luồng và bằng quyết tâm: dù bom đạn hay cát bồi cản đường, mạch vận tải vẫn phải được giữ thông suốt.