ĐỖ XUÂN HỢP – BẬC ĐẠI SƯ Y KHOA VÀ NGƯỜI THẦY CHỈ HUY SÁNG NGỜI
ĐỖ XUÂN HỢP – BẬC ĐẠI SƯ Y KHOA VÀ NGƯỜI THẦY CHỈ HUY SÁNG NGỜI
Thiếu tướng, Giáo sư Đỗ Xuân Hợp sinh năm 1906 tại quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội, là một thầy thuốc lỗi lạc, một tướng lĩnh kiên trung của Quân đội nhân dân Việt Nam và nguyên Ủy viên Thường vụ Quốc hội khóa IV. Tốt nghiệp Trường Cao đẳng Y Dược năm 1929 và trở thành Bác sĩ Y khoa từ năm 1944, ông sớm cống hiến cho sự nghiệp giáo dục y tế với vai trò Giảng viên Trường Y Dược Đông Dương trước Cách mạng.
Sau ngày độc lập, ông được Chính phủ bổ nhiệm làm Chủ tịch Cơ quan Cứu tế xã hội Bắc Bộ kiêm Giám đốc Nha Cứu tế Trung ương thuộc Bộ Xã hội vào đầu năm 1946. Khi tiếng súng toàn quốc kháng chiến bùng nổ, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, người trí thức yêu nước Đỗ Xuân Hợp đã xếp bút nghiên tình nguyện gia nhập quân đội, dấn thân vào chiến khu Việt Bắc để cống hiến tài năng giải phẫu và y học quân sự cho cuộc chiến đấu trường kỳ của dân tộc.
Trong suốt hai cuộc kháng chiến và thời kỳ xây dựng đất nước, Giáo sư Đỗ Xuân Hợp đã khẳng định tầm vóc của một chuyên viên đầu ngành và người đặt nền móng vững chắc cho ngành Giải phẫu học, Hình thái học và Nhân chủng học Việt Nam. Ông từng đảm nhiệm nhiều trọng trách lớn như Viện trưởng Viện Quân y Khu 10, Hiệu trưởng kiêm Chủ nhiệm Bộ môn Giải phẫu Trường Sĩ quan Quân y, Chủ nhiệm Bộ môn Giải phẫu Đại học Y khoa Hà Nội và giữ chức Giám đốc Học viện Quân y suốt gần hai thập kỷ.
Từ năm 1934 đến năm 1985, ông đã tận tụy đào tạo hơn 15.000 cán bộ y tế tài năng trong và ngoài quân đội, đồng thời là tác giả của 125 công trình khoa học kinh điển về Nhân trắc học và Hình thái học người Việt. Không chỉ cống hiến cho y học, ông còn là một nhà hoạt động chính trị - xã hội xuất sắc, giữ vai trò Đại biểu Quốc hội liên tục từ khóa II đến khóa VII và đảm nhiệm nhiều chức vụ lãnh đạo chủ chốt trong Mặt trận Tổ quốc cũng như Đảng Xã hội Việt Nam.
Với những đóng góp phi thường cho nền y học nước nhà và sự nghiệp cách mạng dân tộc, ông đã vinh dự được Đảng và Nhà nước phong hàm Thiếu tướng cùng học hàm Giáo sư vào năm 1955. Trước khi tạ thế vào năm 1985, ông được Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Di sản khoa học và nhân cách cao đẹp của ông không chỉ được khẳng định qua những phần thưởng cao quý như Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Quân công hạng Nhất, Giải thưởng Textut của Viện Hàn lâm Y học Pháp hay Giải thưởng Hồ Chí Minh, mà còn sống mãi trong lòng các thế hệ y bác sĩ và nhân dân cả nước. Tên tuổi của Thiếu tướng Đỗ Xuân Hợp ngày nay đã được trân trọng đặt cho nhiều con đường lớn tại Thủ đô Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Nha Trang, mãi mãi là niềm tự hào và tấm gương sáng ngời về sự dấn thân bền bỉ của người trí thức Bộ đội Cụ Hồ.
Tiếc gì một tim cho biểu tượng của người thầy thuốc, nhà khoa học và người chiến sĩ tận trung với Tổ quốc, dành trọn cuộc đời cống hiến cho nền y học Việt Nam, sự nghiệp giáo dục, quân đội và cách mạng.
