ĐOÁ HOA KIÊN TRUNG GIỮA VÙNG ĐẤT THÁI BÌNH – NGUYỄN THỊ CHIÊN

Bác Hồ và các Anh hùng Chiến sĩ thi đua tại Việt Bắc năm 1952 (Anh hùng Nguyễn Thị Chiên đứng thứ 5 từ trái qua). Ảnh: Tư liệu

Trong những năm tháng kháng chiến chống Pháp, nữ du kích trẻ tuổi Nguyễn Thị Chiên đã nhiều lần đối mặt với hiểm nguy, bị bắt, tra tấn nhưng nhất quyết không hé lộ bí mật.

Từ cô gái nghèo trở thành nữ trung đội trưởng du kích

Nguyễn Thị Chiên sinh năm 1930 trong một gia đình cố nông ở xóm Trại Đồng, xã Tán Thuật, huyện Kiến Xương, Thái Bình (cũ). Cha mẹ mất sớm, tuổi thơ của bà gắn với cảnh nghèo khó, từng phải đi ở đợ cho gia đình khác.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Nguyễn Thị Chiên được giác ngộ cách mạng và tham gia hoạt động du kích. Theo các tư liệu, từ khoảng 16 tuổi, bà đã bắt đầu thực hiện những công việc như rải truyền đơn, quan sát hoạt động của địch, phát hiện nơi chúng ém quân và phối hợp với lực lượng du kích địa phương.

Anh hùng Nguyễn Thị Chiên thời trẻ.

Trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến, điều kiện hoạt động vô cùng thiếu thốn. Những nữ du kích vốn quen với công việc đồng áng phải học cách sử dụng dao, kiếm, súng, lựu đạn, mìn; vừa bám đất, bám dân, vừa tổ chức chống lại hệ thống đồn bốt của quân Pháp.

Năm 1950, thực dân Pháp tái chiếm Thái Bình và xây dựng một hệ thống đồn bốt dày đặc. Chúng vừa đàn áp, vừa mua chuộc, ép người dân lập tề nhằm kiểm soát địa bàn. Trong hoàn cảnh ấy, Nguyễn Thị Chiên nhanh chóng nổi lên là một cán bộ gan dạ, có khả năng tổ chức và chỉ huy. Bà được đồng đội tín nhiệm bầu làm Trung đội trưởng Đội nữ du kích xã Tán Thuật. Dưới sự chỉ huy của bà, lực lượng du kích liên tiếp tổ chức các trận đánh, phục kích và phá thế kiểm soát của địch.

Hoạt động ngày càng nổi bật khiến Nguyễn Thị Chiên lọt vào tầm ngắm của quân Pháp. Tháng 4/1950, trong một lần đưa cán bộ về hoạt động tại địa phương, bà bị địch bắt tại khu vực làng Rặng Thông, Kiến Xương. Hơn ba tháng sau đó là quãng thời gian khắc nghiệt mà nữ du kích trẻ phải trải qua trong nhà tù.

Quân Pháp sử dụng nhiều thủ đoạn để khai thác thông tin. Bà bị đánh đập, tra tấn và đe dọa xử bắn. Có lần, chúng trói bà vào cây tre rồi ném xuống sông, chờ đến khi gần ngạt mới kéo lên. Có lần khác, chúng trói bà vào gốc cây, bịt mắt rồi giả vờ hành quyết để uy hiếp tinh thần. Nhưng trước những thủ đoạn ấy, Nguyễn Thị Chiên vẫn giữ im lặng, không tiết lộ bí mật của tổ chức và đồng đội. Cuối cùng, vì không có đủ chứng cứ để kết tội, quân Pháp buộc phải thả bà.

Điều đáng khâm phục là sau hơn ba tháng bị giam cầm và tra tấn, Nguyễn Thị Chiên không lựa chọn rời khỏi cuộc chiến. Khi trở về, dù trên người còn nhiều thương tích, chân đau đến mức khó đi lại, bà vẫn nhanh chóng trở lại hoạt động.

Những trận đánh làm nên tên tuổi của nữ du kích Nguyễn Thị Chiên

Sau khi thoát khỏi tay địch, Nguyễn Thị Chiên tiếp tục chỉ huy đội nữ du kích và tham gia nhiều trận đánh. Chỉ trong một thời gian ngắn, bà cùng đồng đội đã tổ chức hàng chục trận chiến đấu, phục kích và quấy rối quân Pháp.

Một trong những chiến công được nhắc đến khi nói về Nguyễn Thị Chiên là hoạt động chiến đấu tại khu vực Cầu Nghìn. Cầu Nghìn là một vị trí giao thông quan trọng, nơi quân Pháp xây dựng đồn bốt để kiểm soát địa bàn.

Với vai trò Chỉ huy trưởng đội du kích xã Tân Phong, Nguyễn Thị Chiên nhiều lần trinh sát, nắm rõ cách bố trí hỏa lực của địch để lên kế hoạch tập kích đồn Cầu Nghìn vào đêm rằm Tháng Tám năm 1951. Lợi dụng mưa lớn, nước triều dâng, đội du kích chia thành ba mũi, bí mật áp sát và bất ngờ đồng loạt tiến công. Nguyễn Thị Chiên trực tiếp dẫn mũi chủ công, là người đầu tiên ném lựu đạn vào lô cốt, phá hủy ổ súng máy của địch.

Chỉ sau khoảng 20 phút chiến đấu, du kích diệt và bắt sống 20 tên địch, thu vũ khí, phá kho đạn và làm chủ khu vực Cầu Nghìn. Chiến thắng này góp phần mở rộng vùng giải phóng, thúc đẩy phong trào du kích ở Thái Bình.

Tháng 10/1951, trong trận phục kích trên Đường 39, bà trực tiếp chỉ huy lực lượng du kích phối hợp với bộ đội chủ lực. Nguyễn Thị Chiên bắn bị thương một tên địch, bắt sống 6 tên và thu 4 khẩu súng.

Đến tháng 12/1951, khi quân Pháp lùng sục vào làng, bà tiếp tục chỉ huy trung đội tổ chức đánh bất ngờ, bắt sống 4 tên, trong đó có một sĩ quan Pháp.

Đầu năm 1952, Trung đội du kích do Nguyễn Thị Chiên chỉ huy phối hợp với bộ đội địa phương tập kích bốt An Bồi. Trong trận đánh, bà đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ, từ quân báo, cứu thương đến thu dọn chiến trường, luôn giữ bình tĩnh trước hỏa lực của địch.

Sau trận, ta bắt sống 52 tên, tiêu diệt 3 tên, làm bị thương 7 tên và thu nhiều vũ khí, đạn dược, quân trang. Nguyễn Thị Chiên được Ban Chỉ huy khen thưởng vì sự gan dạ, mưu trí, đặc biệt là đưa thương binh ra khỏi trận địa dưới làn đạn địch và phát hiện được kho vũ khí của đối phương.

Tấm gương anh dũng được Bác Hồ trực tiếp viết bài ca ngợi

Năm 1952, Nguyễn Thị Chiên được chọn là đại biểu nữ du kích duy nhất báo cáo điển hình tại Đại hội Anh hùng, Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất tổ chức ở Việt Bắc. Khi ấy bà mới 22 tuổi.

Tại Đại hội, Nguyễn Thị Chiên được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Bà cùng La Văn Cầu, Cù Chính Lan và Nguyễn Quốc Trị trở thành những Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân đầu tiên của Quân đội ta.

Tấm gương chiến đấu gan dạ, dũng cảm của Nguyễn Thị Chiên đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh viết bài biểu dương, đăng trên Báo Nhân Dân số ra ngày 5/6/1952. Đây là sự ghi nhận đặc biệt dành cho nữ du kích có nhiều thành tích nổi bật trong kháng chiến.

Sau đó, bà Nguyễn Thị Chiên chính thức gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam. Với kinh nghiệm tổ chức và xây dựng lực lượng du kích, bà được điều về Hà Nội, phụ trách lực lượng dân quân tại một số huyện ngoại thành.

Sau Đại hội năm ấy, Nguyễn Thị Chiên và sĩ quan phụ trách công tác thi đua Vũ Anh Tài nên duyên vợ chồng, sau đó có một con gái. Như nhiều đôi vợ chồng thời chiến, ông tiếp tục lên đường tham gia kháng chiến chống Mỹ, còn bà ở lại vừa công tác, nuôi con.

Năm 1984, bà nghỉ hưu với quân hàm Trung tá. Mặc dù nghỉ chế độ, nhưng bà vẫn tích cực tham gia các hoạt động xã hội như tham gia Ban Chấp hành Hội Cựu chiến binh Việt Nam, tham gia hội phụ nữ phường cùng các phong trào của tổ dân phố

Bà Nguyễn Thị Chiên qua đời năm 2016, nhưng hình ảnh nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân đầu tiên của Quân đội ta với bản lĩnh, sự mưu trí và lòng dũng cảm vẫn được đồng đội, thế hệ sau trân trọng và nhắc nhớ.