"Đóa hồng gai" biệt động Tây Đô và ba lần bước qua lễ truy điệu sống

Trong căn nhà ấm áp tại Tổ dân phố 9, khu vực 7, phường Xuân Khánh, thành phố Cần Thơ, tôi được ngồi đối diện với một huyền thoại sống của mảnh đất Tây Đô sông nước: Thượng tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang (LLVT) nhân dân Nguyễn Thị Vân. Ở tuổi xưa nay hiếm, mang trên mình vết thương của người thương binh hạng 3/4, nhưng chất giọng của người nữ chiến sĩ biệt động năm xưa vẫn vô cùng mạnh mẽ, sắc sảo. Giọng nói ấy, ánh mắt ấy khẽ đưa chúng tôi lướt qua dòng thời gian lịch sử, lật giở những trang sử lộng gió của một thời hoa lửa oanh liệt.Ba lần "truy điệu sống" và những chuyến đò chở bão tápNgười con gái mang tên loài hoa thắm — Nguyễn Thị Vân (tên thường gọi là Hồng) — sinh ra và lớn lên tại mảnh đất giàu truyền thống cách mạng xã An Bình, thành phố Cần Thơ. Bản hùng ca đời bà bắt đầu từ tháng 3-1965, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, cô gái trẻ Nguyễn Thị Vân chính thức dấn thân vào vùng lõi chiến trường Cần Thơ.Từ một cô giao liên, trinh sát, cho đến khi trực tiếp cầm súng chiến đấu với cương vị Trung đội trưởng Đội biệt động thành phố Cần Thơ mang quân hàm Chuẩn úy, bất kể nhiệm vụ nào, dù kề cận cái chết trong gang tấc, bà cũng đi qua bằng một ý chí sắt đá. Nhắc về những ngày tháng thanh xuân rực lửa, Thượng tá Nguyễn Thị Vân xúc động bồi hồi:“Ba lần tôi được đồng đội tổ chức 'truy điệu sống' vào các năm 1966 và 1967, ngay trước khi chúng tôi xuất kích đánh vào sân bay Trà Nóc và các cơ quan đầu não của địch tại Cần Thơ. Đứng trước bàn thờ tổ quốc, trước tấm hình của chính mình khi tai vẫn nghe lời tuyên thệ, lòng chúng tôi không một chút nao núng, chỉ có một ý chí duy nhất: Phải xông lên và chiến thắng!”Với vai trò giao liên biệt động, bà đã thực hiện một kỳ tích thầm lặng: Hơn 800 lần luồn sâu, đi lại như một con thoi giữa căn cứ cách mạng và các tổ đội biệt động ẩn mình trong lòng thành phố, bảo đảm thông tin thông suốt, tuyệt đối an toàn và bí mật. Chưa dừng lại ở đó, trong nhiệm vụ vận chuyển vũ khí tiếp tế, người nữ chiến sĩ kiên cường ấy đã một mình chèo lái 24 chuyến thuyền độc mộc, mang theo trung bình 5 tấn vũ khí, đạn dược mỗi chuyến. Đã có những hành trình dài hơn 150km, vượt qua hàng chục đồn bốt, trạm gác dày đặc của kẻ thù, đối mặt với những ánh mắt dò xét, sục sạo gắt gao, bà vẫn giữ một cái đầu lạnh, bình tĩnh mưu trí đối phó để đưa những "khối thuốc nổ" về rạch Tây Đô an toàn.Những đòn sấm sét giữa lòng đô thịNhiệm vụ của những người lính biệt động thành là điều tra nghiên cứu, áp sát mục tiêu, nổ súng đánh nhanh và là người rút lui sau cùng để nắm chắc kết quả trận đánh. Nguyễn Thị Vân chính là một "gai nhọn" găm vào tim quân thù như thế.Tháng 6-1966, bà cùng đơn vị tổ chức trận tập kích táo bạo thẳng vào căn cứ tình báo Mỹ — một sào huyệt được canh phòng cẩn mật bậc nhất. Trận bão lửa đêm ấy đã tiêu diệt gọn 125 tên địch, làm rung chuyển cả hệ thống phòng thủ của chúng tại Cần Thơ. Ngay sau đó, trong trận đánh vào căn cứ Quận I (TP Cần Thơ), bà cùng đồng đội dũng cảm hạ gục tên trưởng phòng ngụy, thu giữ và mang về căn cứ thành công 1.000 tờ giấy công văn có đóng dấu, ký sẵn — một "báu vật" vô giá giúp cán bộ ta hợp thức hóa giấy tờ để hoạt động công khai trong nội đô. Tiếp nối những chiến công, chính bà đã chỉ huy tổ biệt động cài đặt mìn tự động tại quán nước trên đường Lê Thánh Tôn, tiễn biệt 5 tên an ninh quân đội ngụy tay sai đắc lực.Năm 1970, trong một lần di chuyển, bà không may sa vào tay giặc. Suốt gần một tháng trời bị giam cầm trong hầm tối, chịu đựng những ngón đòn tra tấn dã man, tàn độc của những tên đao phủ khét tiếng, người con gái Tây Đô ấy vẫn giữ vững khí tiết người cộng sản. Bà kiên quyết cắn răng chịu đựng, không khai nửa lời, bảo vệ an toàn tuyệt đối cho các cơ sở bí mật trong thành phố. Khi kẻ thù bất lực phải thả tự do, bà lập tức tìm đường quay trở lại đơn vị, tiếp tục ôm súng chiến đấu.Đến cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, đôi mắt người cựu binh già chợt rực sáng niềm tự hào xen lẫn những giọt nước mắt xúc động. Giữa những ngày Cần Thơ chìm trong khói lửa gạch đá, bà vừa trực tiếp nổ súng tiêu diệt nhiều sinh lực địch, vừa cùng 11 chiến sĩ trong tổ biệt động băng qua làn đạn dày đặc để kết nối liên lạc với Tiểu đoàn Tây Đô và Tiểu đoàn 307. Giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết, bà đã trực tiếp dìu dắt, cõng trên lưng đưa 21 thương binh vượt qua vòng vây, lui về tuyến sau an toàn.Khúc vĩ thanh dịu dàng của người anh hùngVới chuỗi chiến công hiển hách làm kinh hồn bạt vía quân thù, người nữ trung đội trưởng biệt động năm ấy đã được tặng thưởng những danh hiệu cao quý: 1 Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhất, 2 Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhì, 2 Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Ba; 3 lần được vinh danh là Dũng sĩ diệt Mỹ - ngụy và 1 lần là Chiến sĩ thi đua.Đặc biệt, ngày 6-11-1978, khi đất nước đã hòa bình, non sông liền một dải, người con gái Chuẩn úy năm nào đã vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.Sau ngày giải phóng, bà tiếp tục cống hiến cho quân đội, trải qua nhiều chức vụ, rèn luyện bản lĩnh và nghỉ hưu năm 2000 với quân hàm Thượng tá trên cương vị Phó trưởng phòng Chính sách, Cục Chính trị Quân khu 9 — nơi bà lại tiếp tục hành trình chăm lo cho chính sách của những người đồng đội, đồng chí năm xưa.Bước ra khỏi cuộc chiến tranh, "Đóa hồng gai" Nguyễn Thị Vân lại trở về với cuộc sống đời thường, bình dị và dung dị giữa lòng thành phố Cần Thơ sông nước. Những vết thương trên da thịt mỗi khi trái gió trở trời lại đau nhức, nhưng câu chuyện về một người con gái ba lần bước qua bàn thờ truy điệu sống, chèo 24 chuyến đò chở bão táp vũ khí thì vẫn mãi là một bài thơ kiêu hùng bất tử, ngân vang cùng sóng nước phù sa của dòng sông Hậu hiền hòa.