Đóa Hồng Gai Trên Lưng Voi Chiến- nữ tướng Bùi Thị Xuân

Bùi Thị Xuân (1752-1802) là một nữ danh tướng kiệt xuất, nổi tiếng với lòng dũng cảm, võ nghệ cao cường và tài huẩn luyện voi trong thời kỳ Tây Sơn.

Bà được tôn vinh là một trong "Tây Sơn ngũ phụng thư", giữ chức Đô đốc, và là chính thất của Thái phó Trần Quang Diệu. Bà anh dũng hy sinh năm 1802, trở thành biểu tượng trung liệt.

Nữ tướng Bùi Thị Xuân quê ở thôn Xuân Hoà, tổng Phú Phong, huyện Tuy Viễn, phủ Quy Nhơn (nay là thôn Phú Xuân, xã Bình Phú, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định). Theo một số tài liệu thì bà sinh vào năm 1758. Bà là con gái ông Bùi Đắc Chí và là cháu gọi Thái sư Bùi Đắc Tuyên bằng chú.

Trong lịch sử nghìn năm văn hiến của dân tộc Việt Nam, có những người phụ nữ đã vượt ra khỏi định kiến khắc khe của xã hội phong kiến để ghi danh vào sử sách bằng lòng quả cảm và khí tiết phi thường, mà tiêu biểu nhất chính là Đô đốc Bùi Thị Xuân.

Sinh ra và lớn lên tại mảnh đất Tây Sơn, Bình Định – nơi gió bụi đường trường và tinh thần võ học thấm đẫm vào từng tía đất – bà đã sớm bộc lộ tố chất của một bậc nữtrung hào kiệt với dung mạo xinh đẹp nhưng ánh mắt lại ngời sáng chí lớn. Thay vì chọn cuộc sống bình lặng bên khung cửi như bao người con gái cùng thời, Bùi ThịXuân đã dành cả thanh xuân để tầm sư học đạo, rèn luyện cung kiếm và tinh thông binh pháp, để rồi danh tiếng về một "nữ hổ tướng" có thể tay không phục hổ cứu người đã lan xa khắp vùng.

Khi ngọn cờ đào của anh em nhà Tây Sơn phất lên khởi nghĩa, bà cùng chồng là danh tướng Trần Quang Diệu đã dâng trọn lòng trung thành và tài năng để phò tá vua Quang Trung – Nguyễn Huệ, trở thành những trụ cột không thể thay thế của triều đại. Đỉnh cao trong sựnghiệp quân sự của bà chính là việc huấn luyện và chỉhuy đội tượng binh hùng mạnh, biến những thớt voi rừng thành một lực lượng chiến đấu có kỷ luật sắt đá, góp phần trực tiếp vào những chiến thắng oanh liệt, đặc biệt là cuộc hành quân thần tốc quét sạch quân Thanh xâm lược vào mùa xuân năm Kỷ Dậu.

Trên chiến trường, hình ảnh vị nữ tướng oai phong lẫm liệt, tóc búi cao, tay vung kiếm bạc điều khiển thớt voi dũng mãnh xông pha giữa làn tên mũi đạn đã trở thành nỗi kinh hoàng của quân thù và là niềm tin sắt đá cho binh sĩ. Thế nhưng, lịch sử vốn dĩ đầy những biến động đau thương, khi vương triều Tây Sơn suy vi sau cái chết của vua Quang Trung, Bùi Thị Xuân vẫn một lòng tận trung, dù trong tay chỉ còn những đội quân mệt mỏi bà vẫn kiên cường chống trả cuộc tấn công của nhà Nguyễn tại trận Trấn Ninh với tinh thần "còn người còn trận địa".

Khi đại thế đã mất và bị bắt cùng gia đình, bà đã đối mặt với những đòn thù tàn khốc và án tử hình nghiệt ngã bằng một thái độ điềm nhiên, bất khuất đến kinh ngạc, không một lời van xin, không một chút run sợ trước cái chết.Người ta kể rằng khi bị đưa ra pháp trường để chịu hình phạt voi giày, khí phách uy nghiêm của bà vẫn mạnh mẽ đến mức khiến những con voi chiến cũng phải chùn bước, cúi đầu trước một linh hồn quá đỗi lớn lao.

Cuộc đời của Bùi Thị Xuân không chỉ là một trang sử vềnhững chiến công hiển hách, mà còn là bản tình ca bi tráng về lòng trung nghĩa, sự hy sinh tận hiến cho lý tưởng và minh chứng sống động nhất cho sức mạnh vô song của người phụ nữ Việt Nam trong bão táp thời đại. Bà đã ngã xuống nhưng tinh thần của bà vẫn còn mãi với non sông, giống như một đóa hoa rừng Bình Định tuy đã tàn nhưng hương thơm về sự dũng liệt và lòng trung trinh vẫn mãi mãi ngào ngạt trong tâm thức của bao thế hệ hậu thế mai sau.