Đóa sen lửa của tuổi trẻ Phật giáo Nha Trang
Người thiếu nữ thuần hậu và hạt mầm Bi – Trí – Dũng
Đào Thị Yến Phi (pháp danh Nguyên Thường, tự Diệu Mai) sinh ngày 16 tháng Giêng năm Mậu Tý (1948) tại tỉnh Hà Đông (nay thuộc Hà Nội). Thân phụ là ông Đào Trọng Bình và thân mẫu là bà Lê Thị Vượng. Năm Yến Phi vừa lên 10 tuổi, người cha đi xa rồi bặt vô âm tín giữa thời loạn lạc. Từ đó, nơi đất khách quê người, chỉ có hai mẹ con nương tựa, đùm bọc lẫn nhau vượt qua bao nỗi gian nan. Là người con hiếu thảo, nết na, Yến Phi luôn một lòng kính yêu, đỡ đần mẹ và chưa từng để mẹ phải phiền lòng.
Được thừa hưởng đức tin thuần thành từ mẹ, năm 1958, Yến Phi bắt đầu sinh hoạt tại Gia đình Phật tử (GĐPT) Linh Thứu với tư cách đoàn sinh Oanh Vũ, đến năm 1961 bước lên đoàn Thiếu Nữ và chính thức Quy y Tam Bảo vào Đại lễ Phật Đản năm 1962. Bằng bản tính cương trực, mưu trí và quả cảm, chị lần lượt trúng cách Trại huấn luyện Đội Chúng trưởng “Thần Hội” (1962) và Trại huấn luyện Huynh trưởng Lộc Uyển (1964). Chuyển về sinh hoạt tại GĐPT Chánh Quang (thị xã Nha Trang) với cương vị Đoàn phó Đoàn Oanh Vũ Nữ, người nữ Huynh trưởng trẻ tuổi luôn nêu gương sáng về tinh thần Bi – Trí – Dũng, sống hiền hòa, kín tiếng nhưng mang một ý chí sắt đá: khi đã nhận thức điều đúng đắn thì sẵn sàng xả thân thực hiện trọn vẹn.
Ngọn lửa thiêng chiều 24 tháng Chạp trước Tòa Hành chánh
Đầu năm 1965, giữa bối cảnh chính quyền Sài Gòn tiếp tục chính sách đàn áp phong trào Phật giáo và phong trào đòi hòa bình, tự do dân chủ của nhân dân miền Nam, không khí đấu tranh tại thị xã Nha Trang (tỉnh Khánh Hòa) trở nên sục sôi ngột ngạt. Trước Tòa Hành chánh tỉnh Khánh Hòa, chư Tăng Ni cùng đông đảo đồng bào Phật tử đã đồng loạt tổ chức tuyệt thực nhiều ngày đêm để phản đối chính sách bất công của chính quyền Trần Văn Hương.
Đúng 14 giờ 30 phút ngày 26/1/1965, một sự kiện bi tráng đã làm rúng động toàn thể đất trời Nha Trang. Giữa vòng vây của cuộc tuyệt thực, người thiếu nữ 17 tuổi Đào Thị Yến Phi bất ngờ xuất hiện, tự tay tưới trút can xăng lên mình rồi dứt khoát châm ngọn lửa thiêng.
Chỉ trong chớp mắt, ngọn lửa bùng lên chói lòa, bao trùm lấy nhục thân người con gái trẻ. Mọi người xung quanh bàng hoàng, nghẹn ngào ngã mình quỳ lạy, tiếng khóc thương xé lòng vang dậy giữa tiếng niệm Phật rền vang. Khi ngọn lửa tắt đi, một hình tượng Bi Dũng bất khuất đã hiến dâng trọn vẹn tuổi thanh xuân cho Đạo pháp và Dân tộc, thức tỉnh hàng triệu trái tim yêu chuộng hòa bình.
Ba bức tâm thư son sắt gửi lại cõi đời
Trước giờ phút quyết định thiêu đốt nhục thân, Đào Thị Yến Phi đã cẩn trọng để lại ba bức tâm thư chất chứa tâm nguyện thiêng liêng, thể hiện khí phách phi thường vượt lên trên sự sống và cái chết:
Trong bức thư gửi cho người mẹ kính yêu, người con gái hiếu thảo nén lại nỗi niềm riêng:
“Con tin rằng việc làm của con ngày hôm nay giúp ít nhiều cho Đạo Pháp, Mẹ đừng vì con mà tiếc thương bi lụy. Con không mất và sẽ còn mãi mãi với nguyện vọng Dân tộc… Nợ đời, nợ Đạo con chọn một, chỉ có giáo lý của đức Phật mới tồn tại mãi… Mẹ tha tội cho con…”.
Trong bức thư gửi chư tôn giáo phẩm Tăng Ni và toàn thể Phật giáo đồ, nữ Huynh trưởng thiết tha bộc bạch:
“Con, một Huynh Trưởng của Gia Đình Phật Tử Chánh Quang xin âm thầm phát nguyện thiêu đốt nhục thân để cúng dường Tam Bảo, để cầu nguyện quốc thái dân an, cầu cho quý Thượng Tọa, Đại Đức, Tăng Ni pháp thể khương an, cầu nguyện cho Phật Giáo Đồ dư sức, thừa nghị lực để tranh đấu…”.
Và trong bức thư đanh thép gửi người đứng đầu chính quyền, người thiếu nữ 17 tuổi dõng dạc cất lên tiếng nói trách nhiệm:
“Mong chính quyền sớm giác tỉnh và giải quyết các nguyện vọng của Phật Giáo…”.
Ba bức thư như ba lời sấm truyền, khẳng định hành động của Yến Phi không bắt nguồn từ sự bi quan tuyệt vọng, mà là sự phát nguyện tự nguyện, sáng suốt và đại bi đại dũng của một tâm hồn trinh bạch trước vận mệnh đau thương của quê hương.
Đóa sen lửa bất tử giữa lòng phố biển
Sự hy sinh của Đào Thị Yến Phi đã trở thành ngòi nổ thổi bùng làn sóng đấu tranh rộng khắp của nhân dân, học sinh, sinh viên và giới trí thức miền Nam đòi độc lập, tự do và hòa bình cho đất nước trong những năm tháng đen tối của chế độ tay sai.
Hơn sáu thập kỷ trôi qua, hình ảnh người nữ Phật tử tuổi 17 hóa thân thành ngọn lửa vẫn mãi là một biểu tượng thiêng liêng của mảnh đất Khánh Hòa. Tên tuổi của chị đã được trang trọng đặt cho công viên rợp bóng mát ngay tại trung tâm thành phố biển Nha Trang (Công viên Yến Phi) và một con đường khang trang của thành phố. Mỗi khi ngang qua mảnh đất này, người dân Nha Trang và du khách thập phương lại bồi hồi tưởng nhớ đến một đóa sen lửa thanh khiết, người đã hiến dâng trọn vẹn tuổi thanh xuân để thắp sáng khát vọng tự do, hòa bình cho dân tộc.
