ĐOẠN ĐƯỜNG BA TRĂM MÉT KHÔNG ĐƯỢC PHÉP TẮC

Từ tháng 3 năm 1968, Ngã ba Đồng Lộc bước vào thời kỳ bị không quân Mỹ đánh phá dữ dội. Thung lũng nhỏ ở Can Lộc trở thành điểm nút giao thông trên tuyến chi viện. Những đoàn xe muốn tiếp tục đi về phía Nam phải vượt qua nơi máy bay thường xuyên thả bom, còn lực lượng thanh niên xung phong phải tìm cách sửa đường giữa các đợt đánh phá.

Tư liệu tuyên truyền kỷ niệm Chiến thắng Đồng Lộc cho biết khu vực trọng điểm có diện tích chưa đầy năm mươi héc-ta nhưng bị bom cày xới liên tục. Những con số tổng hợp về số lượt máy bay và số bom có thể khác nhau theo phạm vi thống kê, song đều cho thấy mức độ khốc liệt của chiến trường giao thông này.

Tiểu đội 4 được giao phụ trách một đoạn đường độc đạo gần ngã ba. Những công việc lặp đi lặp lại gồm san lấp hố bom, sửa mặt đường, đào và củng cố hầm trú ẩn, khơi rãnh thoát nước. Sau một trận bom, đất đá có thể lấp kín lối xe đi; chỉ một hố sâu cũng đủ làm cả đoàn vận tải phải dừng lại.

Trong công việc ấy, Cúc và chị Tần cùng chịu trách nhiệm với những người trẻ hơn. Có lúc cả tiểu đội phải lao ra mặt đường ngay khi tiếng máy bay vừa xa. Cuốc, xẻng và sức người là phương tiện chính để khôi phục đường đi. Không có chiếc máy nào có thể thay thế ngay lập tức công việc của họ ở từng hố bom nhỏ.

Nguy hiểm của người thanh niên xung phong khác với người trực tiếp chiến đấu bằng súng. Họ có thể không nhìn thấy đối phương, chỉ nghe tiếng động cơ trên trời và chờ những tiếng nổ từ xa đến gần. Khi máy bay rời đi, họ lại phải trở ra chính nơi vừa bị đánh phá. Công việc đó đòi hỏi sự bền bỉ qua từng giờ, từng ngày.

Đến tháng 7/1968, Đồng Lộc đã trở thành một địa danh gắn với nhiều tổn thất và nỗ lực giữ đường. Với Hồ Thị Cúc, đây không phải một địa điểm chỉ xuất hiện trong ngày hy sinh. Chị đã cùng đồng đội bám trụ từ trước, đi qua nhiều lần sửa đường và nhiều lần trở lại sau tiếng bom. Đoạn đường hơn ba trăm mét về phía nam ngã ba sẽ trở thành nơi cuối cùng chị nhận nhiệm vụ.