ĐOÀN KHOA CƠ KHÍ-ĐOÀN TRƯỜNG CAO ĐẲNG KIÊN GIANG

Phan Thị Ràng (1937–1962) là một nữ chiến sĩ và liệt sĩ, được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam. Bà sinh ra tại xã Lương Phi, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang. Ngoài ra, bà được biết là nguyên mẫu của nhân vật chị Sứ trong tác phẩm Hòn Đất.

Bà Phan Thị Ràng sinh ra trong gia tộc có nhiều người theo cách mạng. Cha mất do bị địch tra tấn dã man. Mẹ là người phụ nữ đảm đang, tảo tần nuôi dạy 5 người con. Ràng là con gái thứ 3 trong gia đình, từ nhỏ bà phải đảm đương việc nhà, vừa trông em vừa phụ giúp mẹ kiếm tiền.

Lớn lên trong hoàn cảnh quê hương bị xâm lược, gia cảnh khó khăn nên Phan Thị Ràng sớm bộc lộ rõ tố chất giỏi giang, nhanh nhẹn, vén khéo hơn các bạn cùng trang lứa. Chứng kiến cảnh quê hương chìm trong khói lửa đạn bom, mối thù cha bị giặc giết hằn sâu trong lòng, bà quyết tâm đi theo lý tưởng cách mạng.

Năm 1950, gia đình di chuyển xuống vùng giải phóng Bình Sơn sinh sống. Tại đây, với ý nghĩ “tuổi nhỏ làm việc nhỏ”, Phan Thị Ràng tham gia Đội Thiếu niên cứu quốc, lúc ấy bà mới 13 tuổi. Từ đây cho đến ngày đình chiến, Phan Thị Ràng hăng hái đi giao liên cho các anh, các chú. Nhà bà trở thành trạm liên lạc của Công binh xưởng tỉnh Long Châu Hà, nhận vũ khí của các đơn vị trong tỉnh đem sửa chữa; chị còn phụ giúp chở vũ khí, đi mua lúa từ Nam Thái Sơn về xay xát cung cấp cho Công binh xưởng.

Sau Hiệp định đình chiến, tình hình vùng giải phóng vô cùng phức tạp, các lực lượng truy bắt những người tham gia kháng chiến, giết người cướp của, làm tiền. Gia đình bà liên tục lẩn tránh khắp nơi, đến đâu cũng bị lộ. Nhận thấy Phan Thị Ràng thông minh, có khiếu ăn nói, có năng lực tổ chức và thuyết phục bà con, nên tổ Đảng núi Dài (Huyện ủy Tri Tôn) đã bắt liên lạc và mời bà về làm trinh sát tại Xà Tón. Do hăng hái hoạt động, hai tháng sau bị lộ, bà được chuyển về hoạt động tại xã Trí Đạo, huyện Kiên Lương. Ít lâu sau, tổ chức chuyển bà về Bình Sơn phụ trách thanh vận và liên lạc đường dài, một công việc đầy khó khăn, nguy hiểm. Trong quá trình công tác tình báo, trinh sát, chị được cấp trên đánh giá cao; đồng thời được đồng đội tin yêu, bà con quý mến người nữ cán bộ có mái tóc đen mượt, dài chấm gót, thường chải phồng phía trước.

Năm 1959, bà học lớp dự bị đảng viên và lớp đào tạo để chuẩn bị hoạt động công khai.

Năm 1960, toàn miền Nam Đồng khởi, bà được Huyện ủy Hòn Đất giao phụ trách thanh niên đi phá lộ, đắp cản và bao vây đồn bót địch từ Vàm Rầy đến Tám Ngàn. Thời gian này, bà cùng lãnh đạo huy động nhân dân đấu tranh với địch chống bắn pháo bừa bãi và buộc Tỉnh trưởng chấp nhận yêu sách bồi thường cho gia đình nạn nhân. Bà còn tích cực vận động quần chúng, xây dựng căn cứ địa cách mạng, dự trữ lương thực, vận động thanh niên nhập ngũ và tổ chức chiến đấu.

Tháng 1 năm 1962, địch tập trung hơn 2.000 quân đánh vào vùng căn cứ cách mạng ở Ba Hòn (Hòn Đất – Hòn Me – Hòn Sóc). Cuộc chiến đấu không cân sức giữa quân giải phóng và địch vô cùng ác liệt. Chị Phan Thị Ràng vừa liên lạc giữa các đơn vị trong khu căn cứ, vừa tổ chức vận động nhân dân đấu tranh chính trị, binh vận, phối hợp với các hoạt động quân sự tấn công địch.

Đêm 8 rạng ngày 9/1/1962, trên đường đi làm nhiệm vụ, bà bị địch bắt. Từ mua chuộc, dụ dỗ đến dùng mọi cực hình tra tấn dã man nhưng chị vẫn kiên quyết không khai nửa lời. Bà vẫn một lòng trung kiên với cách mạng, tin tưởng thắng lợi thuộc về nhân dân, tiếp tục tuyên truyền, vận động binh lính địch và tìm cách thông báo cho đồng chí, đồng bào những âm mưu, thủ đoạn thâm độc của kẻ thù. Địch lồng lộn, tức tối giết chết chị một cách hết sức tàn bạo. Chị hy sinh khi vừa bước sang tuổi 25, là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Phan Thị Ràng trở thành hình ảnh tiêu biểu của người con gái miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ: đẹp người, đẹp nết, thông minh, dũng cảm; là nguồn cảm hứng của nhà văn Anh Đức. Bà được xây dựng thành nhân vật lịch sử “chị Sứ” trong tiểu thuyết Hòn Đất nổi tiếng và được chuyển thể thành bộ phim cùng tên của đạo diễn Hồng Sến. Những thước phim đã tái hiện cuộc đời hoạt động cách mạng anh dũng của chị, làm rung động bao trái tim người Việt Nam yêu nước.

Ngày 20/12/1994, Phan Thị Ràng (Tư Phùng, chị Sứ) được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sự hy sinh và tấm gương sáng ngời của bà đã truyền thêm sức mạnh cho các lực lượng vũ trang và nhân dân vùng Ba Hòn quyết tâm chiến đấu, bảo vệ quê hương đi đến ngày toàn thắng. Thế hệ trẻ An Giang hôm nay xin gửi đến hương hồn người con gái anh hùng Phan Thị Ràng lời tri ân sâu sắc; bà là biểu tượng đẹp về đức hy sinh, gan dạ, thủy chung, kiên cường và sẽ sống mãi trong lòng mỗi con người Việt Nam.