Đoàn Sinh Hưởng – Người chỉ huy xe tăng 980 đánh thẳng vào Sư đoàn 23

Rạng sáng 10/3/1975, Chiến dịch Tây Nguyên mở màn bằng cuộc tiến công vào Buôn Ma Thuột. Trong đội hình xe tăng của ta có Đại đội 9, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 273. Đại đội trưởng Đoàn Sinh Hưởng đồng thời trực tiếp làm trưởng xe tăng 980 – chiếc T-54B mà ông đã cùng đồng đội hành quân từ miền Bắc vào chiến trường Tây Nguyên.

Nhiệm vụ của Đại đội 9 là thọc sâu từ hướng Tây, đánh vào trung tâm chỉ huy của đối phương, trong đó Sở Chỉ huy Sư đoàn 23 là mục tiêu đặc biệt quan trọng. Theo hồi ức của Đoàn Sinh Hưởng, nếu làm chủ được Sư đoàn 23 thì sẽ tạo điều kiện quyết định để làm chủ Buôn Ma Thuột.

Khoảng 5 giờ 30 phút ngày 10/3, khi pháo binh chuyển làn, xe tăng và bộ binh đồng loạt tiến lên. Đội hình xe tăng từ trong rừng lao ra, húc đổ cây, tiến vào thị xã. Địch chống trả quyết liệt bằng hệ thống lô cốt và hỏa lực dày đặc.

Chiếc xe 980 cũng nhanh chóng rơi vào tình huống nguy hiểm. Một quả đạn địch đánh trúng xe khiến pháo thủ số 2 Nông Văn Vĩnh bị thương. Có thời điểm trên xe chỉ còn ba người: trưởng xe Đoàn Sinh Hưởng, pháo thủ số 1 Phan Lạc Vinh và lái xe Mai Đình Mỹ. Hưởng vừa chỉ huy vừa trực tiếp đảm nhiệm vị trí chiến đấu để chiếc xe tiếp tục tiến lên.

Trong lúc chiến đấu, xe 980 còn bị địch đánh trúng khiến lái xe bị gãy tay. Đoàn Sinh Hưởng cho xe lùi lại, đưa đồng đội bị thương ra phía sau cấp cứu, rồi điều người từ xe 703 lên thay. Chiếc xe sau đó lại trở về đội hình chiến đấu.

Sáng 11/3/1975, trận đánh bước vào thời điểm quyết định.

Xe tăng 980 cùng bộ binh Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 24, Sư đoàn 10 tiến thẳng vào Sở Chỉ huy Sư đoàn 23. Khoảng 9–9 giờ 30 phút, xe 980 là chiếc xe tăng đầu tiên cùng bộ binh xông vào khu vực Sở chỉ huy.

Và tại đây diễn ra hình ảnh trở thành biểu tượng của chiến thắng Buôn Ma Thuột: xe tăng 980 húc đổ cổng Sở Chỉ huy Sư đoàn 23.

Cánh cổng bị phá tung. Xe tăng tiếp tục tiến vào, bộ binh theo sau đánh chiếm căn cứ. Đến khoảng 10 giờ, quân ta cơ bản làm chủ Sở Chỉ huy Sư đoàn 23; sau đó phát triển lực lượng xuống Ngã Năm, Ngã Sáu, góp phần giải phóng hoàn toàn thị xã Buôn Ma Thuột.

Chiến thắng ấy không chỉ có ý nghĩa đối với riêng Buôn Ma Thuột. Buôn Ma Thuột là trận mở màn mang ý nghĩa chiến lược của Chiến dịch Tây Nguyên, tạo bước ngoặt lớn, dẫn tới những thắng lợi tiếp theo của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975.

Nhưng câu chuyện về Đoàn Sinh Hưởng chưa kết thúc ở đó.

Sáng 12/3, khi đang kiểm tra đội hình sau chiến đấu, ông bị mảnh bom găm vào chân trái. Ông được đưa vào trạm phẫu, nhưng do mảnh bom nằm quá sâu nên không thể lấy ra. Đêm hôm đó, sau khi được phẫu thuật, ông trở về đơn vị để tiếp tục chuẩn bị cho trận đánh Cheo Reo – Phú Bổn.

Chiếc xe tăng 980 tiếp tục theo ông trong những trận đánh sau đó. Theo tư liệu của tỉnh Đắk Lắk, Đoàn Sinh Hưởng gắn bó với chiếc xe này từ khi tiếp nhận tại Lạng Sơn, hành quân vào chiến trường cho đến trận đánh ở Cheo Reo ngày 21/3/1975.

Sau này, Đoàn Sinh Hưởng trở thành Trung tướng, Anh hùng LLVT nhân dân, nguyên Tư lệnh Binh chủng Tăng - Thiết giáp và nguyên Tư lệnh Quân khu 4. Chiếc T-54 số hiệu 980 cũng trở thành một biểu tượng của Chiến thắng Buôn Ma Thuột và được tái hiện tại Tượng đài Chiến thắng ở thành phố Buôn Ma Thuột.

Điểm rất đáng làm nổi bật trong “Một thời hoa lửa” là Đoàn Sinh Hưởng không chỉ là người “chỉ huy xe tăng 980”. Ông vừa là Đại đội trưởng, vừa là trưởng xe, trực tiếp chiến đấu trong kíp xe, và trong thời khắc quyết định đã chỉ huy chiếc 980 húc đổ cổng Sở Chỉ huy Sư đoàn 23, mở đường cho bộ binh tiến vào. Đây là một câu chuyện có nguồn tư liệu khá chắc, phù hợp để làm riêng một bài nhân chứng lịch sử.